Dermatozy to termin, którym określa się całą grupę chorób skóry, jej warstw zewnętrznych i wewnętrznych oraz jej przydatków – włosów i paznokci. Leczeniem takich schorzeń zajmują się lekarze specjaliści – dermatolodzy.
Podział chorób skóry:
- bakteryjne (liszajec, czyrak, róża),
- pasożytnicze (świerzb, wszawica),
- grzybicze,
- wirusowe (opryszczka, półpasiec, mięczak zakaźny, kurzajki),
- alergiczne (pokrzywka, wyprysk, AZS),
- łuszczyca i choroby z jej kręgu,
- polekowe zmiany skórne,
- choroby łojotokowe (trądzik i łojotokowe zapalenie skóry),
- zaburzenia barwnikowe,
- fotodermatozy,
- choroby naczyniowe i pęcherzowe,
- choroby przenoszone drogą płciową,
- zmiany skórne wywołane czynnikami fizykalnymi (oparzenie, odmrożenie),
- znamiona, nowotwory łagodne i złośliwe (czerniak).
Objawy chorób skóry
Objawami chorób skóry są przede wszystkim przebarwienia oraz różnego rodzaju wykwity skórne. Należy jednak zaznaczyć, że niektóre objawy mogą mieć swoje źródło w innych chorobach ogólnoustrojowych.
Wykwitami skórnymi nazywamy:
- plamy,
- rumienie,
- grudki,
- guzki i guzy,
- pęcherzyki i pęcherze,
- krosty,
- bąble,
- przeczosy, pęknięcia, szczeliny, rozpadliny, nadżerki,
- łuski,
- strupy,
- owrzodzenia,
- blizny.
Choroby skóry. Profilaktyka, higiena, leczenie
Profilaktyka chorób skóry, ze względu na różnorodność ich etiologii, powinna być rozpatrywana indywidualnie dla danej jednostki chorobowej. Z oczywistych względów skupimy się na tych najpowszechniejszych. Z całą pewnością jednym z najważniejszych elementów profilaktyki dermatoz zakaźnych jest higiena skóry, a w przypadku dermatoz pochodzenia fizycznego i chemicznego – stosowanie się do ogólnych zasad bezpieczeństwa. W przypadku ewentualnych przedawkowań lub interakcji lekowych kluczową rolę odgrywa stosowanie się do zaleceń lekarza i farmaceuty.
1. Atopowe zapalenie skóry
AZS to choroba skóry o podłożu genetycznym i alergicznym. Polega na niepożądanej reakcji układu immunologicznego na alergeny środowiskowe. Atopowe zapalenie skóry to choroba objawiająca się m.in. zaczerwienieniem oraz nadmiernym wysuszeniem skóry, uczuciem swędzenia oraz podatnością na zakażenia bakteryjne. Zwykle objawy występują w rejonie zgięcia łokciowego i/lub kolanowego, a także w okolicach twarzy oraz szyi. Pacjentom z AZS zaleca się m.in. wyeliminowanie alergenów, właściwą pielęgnację oraz farmakoterapię obejmującą leki przeciwuczuleniowe (antyhistaminowe), kortykosteroidy, preparaty immunosupresyjne, inhibitory kalcyneuryny i fototerapie.
2. Brodawki wirusowe
Brodawki – potocznie kurzajki, to efekt zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego. Głównym objawem tej choroby skóry jest zmiana w postaci grudkowatej narośli. Do zarażenia brodawczakiem dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z nosicielem lub zainfekowanym przedmiotem. Brodawki mogą znikać samoistnie. Można je usuwać chirurgicznie, poprzez wymrażanie lub za pomocą preparatów z fluorouracylem.
3. Czerniak
Czerniak to nowotwór złośliwy skóry. Ta dermatoza należy do najgroźniejszych dla zdrowia i życia. Czerniak może występować nie tylko na skórze, lecz także na paznokciach, w gałkach ocznych czy na błonach śluzowych. Tego rodzaju choroba skóry manifestuje się ciemną, niejednolicie czerwoną lub czarną plamką, tzw. pieprzykiem o dość dużej powierzchni (powyżej 5 mm) i nieregularnych brzegach, najczęściej na odsłoniętych częściach skóry. Czerniaki z czasem zmieniają się, mogą powodować swędzenie, pękać i krwawić. Zasadnicze znaczenie w leczeniu ma wczesne rozpoznanie. Na występowanie choroby bardziej narażone są osoby o jasnej karnacji, ze skórą skłonną do ulegania poparzeniom słonecznym. Profilaktyka czerniaka polega m.in. na unikaniu tego rodzaju poparzeń, a także na regularnych badaniach.
4. Czyrak
Czyrak to choroba skóry, która występuje na skutek zakażenia gronkowcem złocistym, wywoływanego zapaleniem mieszka włosowego wraz z pobliskimi tkankami. Objawia się występowaniem czerwono-fioletowego guzka, który po paru dniach zmienia się w krostę. Ta ulega martwicy, w wyniku której powstaje czop martwiczy. Czyraki najczęściej występują na twarzy, w okolicach ucha, karku, pach, pośladków. Choroby nie należy bagatelizować, zwłaszcza w przypadku występowania mnogich i nawracających czyraków, a także tych zlokalizowanych na twarzy, ponieważ zakażenie może dodatkowo objąć zatokę jamistą czy opony mózgu. Leczenie czyraka odbywa się z zastosowaniem okładów i maści ichtiolowych oraz antybiotyków. Wśród czynników zwiększających ryzyko zakażenia gronkowcem wymienia się brak higieny oraz cukrzycę i ogólne osłabienie odporności.
5. Grzybica
Grzybice mogą obejmować zarówno skórę, jak i paznokcie oraz stopy. Wśród czynników sprzyjających występowaniu grzybicy wymienia się niedostateczną, ale również nadmierną higienę osobistą, stosowanie antybiotyków lub sterydów oraz występowanie chorób, takich jak nowotwory, cukrzyca czy AIDS. Za infekcję odpowiadają dermatofity i drożdżaki, występujące w miejscach użyteczności publicznej, a także w glebie. Ich bytowaniu sprzyjają niektóre elementy odzieży, np. ciasne i mało przewiewne buty. Objawem grzybicy skóry są okrągłe rumieniowe zmiany o czerwonej barwie. Mogą się łuszczyć, a na ich brzegach występują grudki i krosty. W przypadku grzybicy stóp pojawiają się białawe, pomarszczone zmiany, głównie pomiędzy palcami. Z czasem wysuszone miejsca ulegają uszkodzeniom, pękają i ulegają zaczerwienieniu, czemu towarzyszy swędzenie i nieprzyjemny zapach. Grzybice paznokci cechują przebarwienia zlokalizowane początkowo w bocznej części płytki paznokcia. Mają żółtą, a po pewnym czasie czarną barwę. W zaawansowanym stadium może dojść do całkowitej degradacji płytki paznokcia. W leczeniu tego typu schorzeń stosuje się miejscowo preparaty przeciwgrzybicze, takie jak kremy i maści, a w przypadku grzybicy paznokci także lakiery. Rzadziej stosuje się również środki doustne.
6. Kontaktowe zapalenie skóry
Kontaktowe zapalenie skóry to dermatoza pojawiająca się w wyniku styczności skóry z substancją drażniącą lub alergenem. Objawem tego rodzaju choroby skóry jest wysypka. W przypadku zapalenia alergicznego nie zawsze występuje ona w miejscu kontaktu z alergenem. Zapalenie niealergiczne cechuje z kolei to, że zawsze wysypka pojawia się w miejscu, które było narażone na kontakt z substancją drażniącą. Wysypka może przybierać różne postacie – od wyprysków, przez strupy, rumienie czy złuszczenia, a nawet szczeliny. Leczenie kontaktowego zapalenia skóry polega przede wszystkim na stosowaniu środków o działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Należy jednocześnie unikać kontaktu z czynnikiem wywołującym chorobę skóry.
7. Liszajec
Liszajec zakaźny to powierzchowne, bakteryjne zakażenie skóry, wywoływane zwykle przez gronkowca złocistego. Ta choroba skóry często występuje u dzieci i jest związana z niewłaściwym utrzymywaniem higieny. Przedostaniu się bakterii do organizmu sprzyjają uszkodzenia skóry lub jej inne schorzenia. W wyniku zakażenia na skórze pojawiają się czerwone rany – często w okolicach ust oraz nosa. Z czasem przekształcają się w pęcherze, które mogą pękać, lub strupy koloru żółtego. Tego typu zmiany mogą wywoływać ból i swędzenie. Leczenie tej choroby skóry odbywa się poprzez miejscowe lub ogólne stosowanie antybiotyków.
Czytaj więcej: Liszajec zakaźny – objawy, przyczyny, zdjęcia. Jak leczyć liszajec?
8. Łuszczyca
Łuszczyca należy do przewlekłych chorób skóry o nawracającym charakterze. Jest wywoływana czynnikami genetycznymi. Dodatkowo czynnikami wywołującymi są infekcje bakteryjne oraz grzybicze, urazy skóry, przyjmowanie niektórych leków, niewłaściwa dieta, zmiany hormonalne, stres. Łuszczyca często występuje wraz z innymi chorobami, m.in. układu sercowo-naczyniowego czy zaburzeniami metabolicznymi. Ta choroba skóry objawia się ogniskami ze srebrzystobiałą łuską, najczęściej na łokciach, kolanach, głowie oraz w okolicach lędźwiowych. Pod złuszczonym naskórkiem widać gładką powierzchnię, może wystąpić punktowe krwawienie. Leczenie łuszczycy polega na stosowaniu miejscowym preparatów dziegciowych, keratolitycznych, glikokortykosteroidów. W cięższych przypadkach wdrażane jest leczenie ogólne, m.in. fototerapie, cytostatyki, leki immunosupresyjne.
Czytaj więcej: Czym jest łuszczyca? Objawy, rodzaje, przyczyny i leczenie
9. Opryszczka
Opryszczkę wargową wywołuje wirus opryszczki – HSV. Objawami tej choroby skóry mogą być żółtawe pęcherze na ustach oraz owrzodzenia pojawiające się także w jamie ustnej, na języku. Może im towarzyszyć swędzenie. Zdarza się, że infekcja przebiega z gorączką i bólami mięśni. Leczenie opryszczki odbywa się poprzez stosowanie maści z antybiotykami oraz leków przeciwwirusowych.
10. Pokrzywka
Pokrzywka to choroba skóry wywoływana przez kontakt z alergenem lub innym czynnikiem drażniącym, w tym wysokimi lub niskimi temperaturami oraz uciskiem. Objawia się bąblami lub obrzękami o różowej barwie. Zmiany mogą mieć charakter miejscowy lub pojawiać się na całym ciele. W zależności od przyczyn występowania w leczeniu pokrzywki stosuje się leki przeciwhistaminowe lub glikokortykosteroidy.
11. Półpasiec
Półpasiec to choroba wywołana przez reaktywację wirusa półpaśca i ospy wietrznej – VZV. Pojawia się na skutek osłabienia układu odpornościowego organizmu, np. w wyniku chorób takich jak nowotwory oraz przyjmowania leków immunosupresyjnych. Objawy półpaśca są inne od tych występujących podczas ospy. W okolicach międzyżebrowych, tylko po jednej stronie, pojawiają się bolesne zmiany w postaci wysypki, rumieni czy pęcherzyków. Występowanie tych zmian poprzedza ogólne zmęczenie i osłabienie, miejscowe swędzenie i ostry ból. Półpaśca leczy się lekami przeciwwirusowymi, a wspomagająco także preparatami przeciwhistaminowymi i przeciwbólowymi.
12. Trądzik
Trądzik jest przewlekłą chorobą skóry wywoływaną przez bakterie Propionbacterium Acnes u osób ze skłonnością do nadprodukcji sebum. Objawia się wypryskami – krostami i pryszczami, a czasami również torbielami ropnymi w okolicach twarzy, głównie w tzw. strefie T – czoło, nos, broda, a także na plecach, dekolcie czy ramionach. Wygojone zmiany mogą pozostawiać blizny. Leczenie tej choroby skóry odbywa się m.in. z zastosowaniem leków przeciwłojotokowych, przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych oraz keratolitycznych. W ostrzejszych stanach zapalnych włącza się także antybiotyki.
