Bliźniaki syjamskie – ogólne informacje
Bliźnięta syjamskie, nazywane także bliźniętami zrośniętymi lub zroślakami, to bardzo rzadka wada rozwojowa, która dotyczy 1 na 100 tysięcy przypadków urodzeń. Polega na występowaniu nietypowego połączenia między częściami ciała bliźniaków jednojajowych. W większości przypadków bliźniacy syjamscy rodzą się martwi lub ciąża kończy się poronieniem. Ciekawostką jest, że najwięcej syjamskich bliźniaków rodzi się w krajach kontynentu afrykańskiego i Indiach.
Jak wyglądają bliźniaki syjamskie?
Nie wszystkie bliźnięta syjamskie wyglądają tak samo. Ich wygląd różni się w zależności od tego, które narządy mają wspólne i którymi częściami ciała są połączone. Wyróżnić można kilka podstawowych zrośnięć bliźniaków syjamskich:
- bliźnięta syjamskie zrośnięte klatką piersiową, przeponą i brzuchem – najczęściej mają wspólne serce, wątrobę, przewód pokarmowy i drogi żółciowe,
- bliźnięta syjamskie zrośnięte wyrostkiem mieczykowatym i brzuchem – najczęściej mają wspólną wątrobę, przewód pokarmowy, drogi żółciowe i układ moczowy,
- bliźniaki syjamskie zrośnięte kością krzyżową, pośladkami i kością ogonową – najczęściej mają wspólny układ nerwowy, układ moczowy i przewód pokarmowy,
- bliźnięta syjamskie zrośnięte kością krzyżową, miednicą i kończynami dolnymi – najczęściej mają wspólną wątrobę, przewód pokarmowy, drogi żółciowe, układ nerwowy i układ moczowy,
- bliźniaki syjamskie zrośnięte czaszką i zatokami – najczęściej mają wspólny układ nerwowy.
Bliźnięta syjamskie symetryczne i asymetryczne
Rodzeństwo syjamskie może urodzić się symetryczne lub niesymetryczne. W drugim przypadku jedno dziecko jest mniejsze i w pełni zależne od drugiego, dlatego bywa określane mianem bliźniaka pasożytniczego. Znane są także przypadki bardzo rzadkiej anomalii nazywanej fetus in fetu, co oznacza płód wewnątrz płodu. Szansę na wspólne przeżycie ma jedynie rodzeństwo symetryczne.
Bliźniaki syjamskie – dlaczego się rodzą?
Syjamskie bliźnięta to wynik błędu genetycznego polegającego na niecałkowitym podziale zapłodnionej komórki jajowej. Wada dotyczy wyłącznie bliźniaków jednojajowych. Proces podziału komórkowego jest niecałkowity i opóźniony – im później się zacznie, tym więcej wspólnych organów będzie mieć rodzeństwo. Jest jeszcze druga hipoteza, że rozdzielone jednojajowe zarodki ulegają wtórnemu połączeniu.
Operacje rozdzielenia bliźniąt syjamskich
W bardzo dużej liczbie przypadków bliźniąt syjamskich przeprowadzana jest operacja, która daje szanse na prawidłowy rozwój i normalne funkcjonowanie. Trzeba jednak podkreślić, że proces rozdzielenia rodzeństwa jest trudny, złożony i długo trwa. Decyzja o operacji uzależniona jest od liczby wspólnych organów. Im więcej ich jest, tym większe jest ryzyko późniejszych powikłań, a nawet śmierci.
Pierwsza operacja rozdzielenia bliźniąt syjamskich została przeprowadzona w Stanach Zjednoczonych w latach 50. XX wieku. Obecnie leczenie stosowane jest na całym świecie, także w Polsce.
Ile syjamskich bliźniaków przeżywa?
W znaczącej liczbie przypadków (40–86%) bliźnięta syjamskie ulegają poronieniu na wczesnym etapie ciąży lub rodzą się martwe. Trudno jest dokładnie określić skalę takich sytuacji, gdyż mają one miejsce głównie w Indiach i krajach afrykańskich, a tam nie prowadzi się dokładnych statystyk.
W Europie częstotliwość występowania ciąż bliźniaków syjamskich wynosi 1:33 000. Porody zdolnych do przeżycia bliźniąt mają miejsce stosunkowo rzadko – raz na 100 tysięcy urodzeń.
Bliźnięta syjamskie w Polsce
Najbardziej znane polskie rodzeństwo syjamskie to siostry Daria i Olga z Janikowa. Dziewczynki przyszły na świat w 2003 roku. Urodziły się zrośnięte częścią kręgosłupa. W Polsce nikt nie chciał podjąć się operacji ich rozdzielenia. Zabieg wykonano w 2005 roku w Arabii Saudyjskiej dzięki wsparciu króla, który sfinansował operację i opiekę medyczną w saudyjskiej klinice.
W 2014 roku w Warszawie urodziły się kolejne bliźniaki syjamskie – Dawid i Jan. Chłopcy zrośnięci byli brzuszkami. Operacja rozdzielenia przeprowadzona została na drugi dzień po narodzinach. Zabieg zakończył się powodzeniem.
