Helicobacter pylori – jakie daje objawy? Przyczyny, rozpoznanie, leczenie

Helicobacter pylori – co to za bakteria?

Helicobacter pylori to bakteria z rodziny Gram-ujemnych, zasiedlająca błonę śluzową żołądka. Jedną z typowych cech tej bakterii jest zdolność do przetrwania w nawet najtrudniejszych warunkach. Dlatego pomimo narażenia na działanie kwasów trawiennych w żołądku jest w stanie tam przetrwać, a nawet zmienić pH środowiska wewnątrz narządu.

Helicobacter pylori nie tylko zmienia środowisko na zasadowe, zaburzając podstawowe funkcje żołądka, ale prowadzi także do stopniowego niszczenia tego narządu – głównie za pośrednictwem wytwarzanej bez siebie toksyny.

Bakteria ta ma charakterystyczny, spiralny kształt, ułatwiający jej wnikanie do wnętrza organizmu oraz poruszanie się po nim. Warto również wiedzieć, że Helicobacter pylori najczęściej znajduje się w żołądku, choć zdarza się, że kolonie tej bakterii rozwijają się np. w wątrobie.

Jak można się zarazić Helicobacter pylori? Drogi zakażenia i przyczyny

Na zakażenie bakterią Helicobacter pylori wpływ mają m.in. czynniki środowiskowe. Na kontakt z tym patogenem narażona jest większość ludzi. Drogi zakażenia są dwie:

• oralno-oralna;
• oralno-fekalna.

Droga oralno-oralna to najpowszechniejszy sposób na zakażenie się bakterią. Dochodzi do niego m.in. podczas wymiany śliny, np. w wyniku picia z tej samej butelki czy pocałunku. Z kolei w przypadku drogi oralno-fekalnej musi dojść do kontaktu z kałem osoby zakażonej. Bakterie Helicobacter pylori mają wysoką zdolność do przetrwania właśnie w tych dwóch wydzielinach – ślinie i kale.

Czynniki sprzyjające zakażeniu się bakterią Helicobacter pylori to:

• brak przestrzegania podstawowych zasad higieny – dotyczy to nie tylko codziennego mycia ciała, ale również mycia rąk, szczególnie po skorzystaniu z toalety czy kontakcie z brudem;
• picie nieprzegotowanej wody z kranu;
• częste spożywanie alkoholu;
• palenie tytoniu.

Zakażenie bakterią Helicobacter pylori zwykle ma miejsce w dzieciństwie. Dzieci są podatne na kontakt z brudem i nie przestrzegają zasad higieny osobistej. Oprócz tego ich układ odpornościowy jest w fazie rozwoju, przez co działa słabiej niż w przypadku osoby dorosłej.

Jakie objawy wywołuje Helicobacter pylori?

Bakteria Helicobacter pylori niemal dwukrotnie zwiększa ryzyko zachorowania na raka żołądka; może też sprzyjać rozwojowi wrzodów żołądka i dwunastnicy. Należy jednak podkreślić, że sam patogen nie jest bezpośrednim czynnikiem rozwoju żadnej z tych chorób, a jednie może zwiększać ryzyko zachorowania.

Warto sprawdzić, czy nie doszło do zakażenia tą bakterią, gdy występuje tendencja do:

• wymiotów i nudności;
• niestrawności;
• bólów brzucha;
• biegunek;
• wzdęć i kwaśnego odbijania po jedzeniu.

Oprócz tego obecność patogenu może wiązać się ze spadkiem apetytu, stanami podgorączkowymi czy uczuciem pełności po jedzeniu.

Długoletnie bytowanie bakterii w śluzówce żołądka sprzyja rozwojowi wrzodów, w których przebiegu pojawiają się: bardzo silny ból brzucha, pieczenie w przełyku oraz zaparcia występujące na przemian z biegunką. W leczeniu choroby wrzodowej przyjmuje się antybiotyki.

Dowiedz się więcej: Wrzody żołądka – objawy, dieta. Jakie leki na wrzody?

Helicobacter pylori – jaki test wykonać? Diagnoza i badania

W diagnostyce zakażenia patogenem wykonuje się przede wszystkim testy mające potwierdzić jego obecność. Podstawą jest badanie gastroskopowe za pomocą endoskopu, polegające na wprowadzeniu aparatury do wnętrza organizmu przez jamę ustną.

Dzięki badaniu gastroskopowemu specjalista może pobrać wycinek błony śluzowej żołądka i oddać go do dalszych badań. Fragmenty tkanki są wykorzystywane do:

• Testu ureazowego – to podstawowe badanie u osób zmagających się z wrzodami żołądka. Test ten określa zdolność bakterii do rozkładania mocznika. Jeśli w organizmie występuje Helicobacter pylori, to wówczas po kontakcie z mocznikiem bakteria ta wytworzy amoniak, co doprowadzi do zmiany pH środowiska na zasadowe.
• Badania histologicznego tkanek z części odźwiernikowej – jest to część żołądka najchętniej i najliczniej zasiedlana przez bakterie Helicobacter pylori. Badanie polega na oglądaniu pobranego wycinka tkanki pod mikroskopem.
• Hodowli bakteryjnej – do hodowli kolonii bakterii Helicobacter pylori wykorzystuje się fragment tkanki przedodźwiernikowej żołądka. Wyhodowanie szczepu na bazie pobranej tkanki pozwala określić m.in. stopień oporności bakterii na działanie antybiotyków i dopasować skuteczne leczenie. Tego badania zwykle nie przeprowadza się na początku diagnozy, lecz w momencie, gdy dobrane początkowo leczenie nie przynosi rezultatu.

W diagnozie Helicobacter pylori przeprowadza się również testy ureazowe oddechowe oraz testy serologiczne (morfologia). Lekarz może zalecić także badania kału.

Sprawdź: Gastroskopia – przygotowanie do badania. Jak przebiega gastroskopia? Czy gastroskopia boli?

Jak wygląda leczenie? Eradykacja Helicobacter pylori

Eradykacja Helicobacter pylori to czteroetapowy schemat leczenia, prowadzący do całkowitego zniszczenia kolonii bakterii w organizmie. Leczenie to jest długotrwałe i radykalne, jednak stanowi jedyny sposób na skuteczne wyleczenie Helicobacter pylori i zniszczenie jej kolonii wewnątrz organizmu.

Leczenie jest związane przede wszystkim z przyjmowaniem kilku rodzajów leków w określonych dawkach i schematach. Wybór nie jest przypadkowy, dlatego należy dokładnie stosować się do zaleceń lekarza.

Eradykacja Helicobacter pylori czteroetapowa polega na stosowaniu przez 14 dni leku hamującego wydzielanie kwasu solnego przez żołądek, cytrynianu bizmutu, metronidazolu i tetracykliny. Jeśli ta metoda leczenia okazuje się nieskuteczna, przeprowadzane jest badanie z hodowlą bakterii. Następnie lekarz dobiera inne leki, uwzględniając lekooporność szczepu.

Helicobacter pylori a dieta – co jeść przy zakażeniu?

Właściwe odżywianie wspomaga leczenie farmakologiczne stosowane przy zakażeniu bakterią. Dieta powinna być lekkostrawna, bogata w świeże warzywa i owoce – zwłaszcza w przypadku wystąpienia stanów zapalnych żołądka.

Warto zadbać też o antyoksydanty w diecie (witamina C, E). Należy wykluczyć alkohol, sól, ostre przyprawy, słodycze, przetworzoną żywność i gazowane napoje. Niekorzystny wpływ może mieć również kawa i czarna herbata.

Do codziennego jadłospisu warto włączyć kefir, jogurty, miód (ma właściwości bakteriostatyczne), cynamon, szałwię czy miętę.

Może Cię zainteresować: Witamina C – źródła. Którą witaminę C wybrać: naturalną czy syntetyczną?

Helicobacter pylori – leczenie naturalne

Leczenie naturalne polega m.in. na włączeniu do codziennej diety ziół lub suplementacji. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że takie metody są jedynie wsparciem leczenia farmakologicznego. To antybiotykoterapia jest podstawową metodą leczenia organizmu z kolonii bakterii Helicobacter pylori i bez niej nie można oczekiwać pełnego wyzdrowienia.

W leczeniu naturalnym Helicobacter pylori warto włączyć takie substancje, jak:

• kurkumina (obecna w kurkumie, działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie);
• mastyks (ma wysoką aktywność przeciwko tej konkretnej bakterii);
• laktoferyna (obecna w kobiecym mleku, działa przeciwzapalnie i hamuje wzrost patogenów).

Warto zwrócić uwagę także na działający przeciwzapalnie imbir oraz lukrecję – roślina ta ma właściwości hamujące rozwój kolonii bakterii.

Osoby, u których stwierdzono obecność Helicobacter pylori, po zakończeniu leczenia są bardziej narażone na ponowne zakażenie patogenem. Dlatego w diecie warto postawić na składniki wzmacniające ogólną odporność, działające przeciwbakteryjnie i hamujące wzrost patogenów. Obecność Helicobacter pylori zawsze wymaga leczenia, ponieważ może sprzyjać rozwojowi wrzodów żołądka, a nawet zmian nowotworowych.

Autor: Redakcja