Nadużywanie i uzależnienie od alkoholu jest w Polsce problemem społecznym. Około 3 milionów Polaków nadużywa alkoholu, a około 800 tysięcy jest od niego uzależnionych. Problem ten może dotyczyć każdego z nas, bezpośrednio lub pośrednio – ze względu na naszych partnerów czy znajomych.
Jak rozwija się uzależnienie od alkoholu?
Nadużywanie alkoholu przechodzi w uzależnienie w sposób stopniowy i często niezauważony. Zwykle tzw. picie ryzykowne, czyli spożywanie trzech lub więcej drinków każdego dnia, po kilku latach prowadzi do pełnoobjawowego uzależnienia. Próbuje się w medycynie wyznaczyć granice tzw. bezpiecznego picia, nieprowadzącego do uzależnienia. Uznaje się, że picie jest bezpieczniejsze, kiedy dziennie spożywa się nie więcej niż dwa drinki, ale tylko dziesięć drinków w tygodniu. Oznacza to, że pijąc dziennie dwa drinki, w tygodniu nie pijemy przez dwa dni. Drink odpowiada tu 50 ml 40% alkoholu, 140 ml wina lub 0,7 l piwa 3%.
Czy istnieje coś takiego jak bezpieczne picie?
Mówienie o bezpiecznym piciu jest iluzoryczne. Zwykle każdy, kto nadużywa alkoholu, przyznaje się do dwukrotnie mniejszej ilości alkoholu, niż rzeczywiście wypija. Ludzie, którzy nadużywają alkoholu, znajdują dla siebie samych wiele wytłumaczeń dla picia. Poza tym w przypadku kobiet liczby te przedstawiają się inaczej, z powodu wolniejszego u nich tempa rozkładu alkoholu w organizmie. W praktyce oznacza to, że tak zwane picie bezpieczne u kobiety to nie więcej niż jeden drink dziennie.
Zobacz także: Alkomat online, kalkulator promili, alkotest – sprawdź wirtualny alkomat online
Przyczyny uzależnienia od alkoholu
Ludzie piją z różnych powodów. Mężczyźni częściej piją dla zabawy, wybierają ten sposób spędzania czasu z powodu przyjemności, którą im sprawia. Kobiety z kolei zwykle piją, żeby uciec od lęku, smutku, problemów czy bezsenności. Zarówno jedna, jak i druga droga prowadzi do uzależnienia.
Objawy alkoholizmu. Uzależnienie psychiczne i fizyczne
Pierwsza cecha fizycznego uzależnienia od alkoholu to objawy abstynencyjne, takie jak dygotanie, wzmożona potliwość, nudności, ból głowy, lęk. Druga fizyczna cecha uzależnienia to tolerancja. Osoby uzależnione od alkoholu mogą przyjąć jego dużą ilość, a otoczenie może nie zauważać, że są pod wpływem alkoholu. Przeważnie osoba, która ma 1,5 promila alkoholu we krwi, nie jest w stanie stać na nogach, jest senna i ma trudności z utrzymaniem kontaktu z otoczeniem. Taka zawartość alkoholu odpowiada wypiciu w czasie kilkunastu minut objętości około pół litra 40% alkoholu. Osoba uzależniona może mieć 2–3 promile alkoholu we krwi i nadal być zdolna prowadzić samochód, rozmawiać, a nawet wykonywać precyzyjne czynności zawodowe. Jeżeli słyszymy w mediach o osobach, które przy zatrzymaniu przez policję miały 2–3 promile alkoholu we krwi, możemy być pewni, że są one uzależnione od alkoholu.
Alkohol uzależnia nie tylko fizycznie, lecz również psychicznie. Uzależnienie psychiczne polega na nawyku, trudnej do odmówienia sobie przyjemności związanej z piciem.
Zobacz również: Leki stosowane w uzależnieniu od alkoholu – tabletki na alkoholizm
Powikłania uzależnienia od alkoholu
Reakcja na odstawienie alkoholu
Jeżeli człowiek jest już uzależniony od alkoholu, zwykle pije w ciągach, czyli dzień po dniu, pije ukradkiem, chowając alkohol w domu, i pije w samotności, żeby otoczenie nie zorientowało się, ile naprawdę wypija. Przeważnie po 12–24 godzinach od ostatniego spożycia alkoholu zaczyna on odczuwać objawy abstynencyjne, które utrzymują się dzień i noc przez mniej więcej tydzień. Około 5% osób uzależnionych w trzeciej lub czwartej dobie od zaprzestania picia ma napad padaczkowy w postaci utraty przytomności, drgawek oraz mimowolnego oddania kału i moczu. Jest to początek padaczki, która wymaga leczenia neurologicznego. Również około 5% osób uzależnionych od alkoholu w trzeciej lub czwartej dobie rozwija majaczenie alkoholowe (delirium tremens).
Czytaj także: Zaburzenia psychiczne – objawy, rodzaje, definicja. Jak zadbać o zdrowie psychiczne?
Majaczenie alkoholowe
Majaczenie to zaburzenie świadomości przebiegające z zupełną dezorientacją. Nasila się zwykle w godzinach wieczornych i nocnych. Chory nie rozpoznaje wtedy otoczenia, czasem nie wie nawet, kim jest. Przeżywa różne urojone zdarzenia, często doświadcza halucynacji wzrokowych i słuchowych, które interpretuje urojeniowo. Towarzyszy temu bardzo nasilony lęk. Chory na majaczenie alkoholowe może być niebezpieczny dla siebie lub otoczenia – może na przykład być w szpitalu, wyjść przez okno na dziesiątym piętrze i zabić się, myśląc, że jest w swoim domu i wychodzi przez taras do ogrodu. Może też być agresywny, nie rozumiejąc prawidłowo okoliczności i zachowań innych osób oraz urojeniowo interpretując ich zamiary. Z tego względu majaczenie wymaga bezwzględnie leczenia szpitalnego.
Zespół Korsakowa
Innym powikłaniem uzależnienia od alkoholu jest uszkodzenie mózgu spowodowane brakiem witaminy B1. Nazywamy to zespołem Korsakowa. Alkohol upośledza wchłanianie witaminy B1 w jelitach osoby uzależnionej do tego stopnia, że witamina ta właściwie nie wchłania się wcale. Awitaminoza powoduje uszkodzenie neuronów odpowiedzialnych za zapamiętywanie – chory traci zdolność zapamiętywania nowych zdarzeń. Rosnącą z czasem lukę w pamięci wypełnia nieprawdziwymi wspomnieniami – konfabulacjami – w które całkowicie wierzy. Alkohol niszczy komórki nerwowe, z czasem prowadzi do zmniejszania objętości mózgu i do jeszcze większego upośledzenia pamięci w postaci otępienia. Alkoholizm może zatem prowadzić do takiego samego obrazu klinicznego jak np. choroba Alzheimera.
Depresja poalkoholowa
Kolejnym powikłaniem alkoholizmu jest depresja poalkoholowa, związana zarówno z uszkadzającym wpływem alkoholu na mózg, jak i uświadamianiem sobie przez osobę uzależnioną swojej sytuacji, ogromu strat i nieszczęść, które spowodował alkohol w życiu rodzinnym, społecznym i zawodowym. Należy pamiętać, że około 15% osób uzależnionych od alkoholu odbiera sobie życie.
Zespół Otella
Powikłaniem alkoholizmu jest też zespół Otella, czyli utrwalone urojenia zazdrości. Zwykle to mężczyzna uzależniony od alkoholu zaczyna podejrzewać swoją partnerkę o niewierność i nie przyjmuje żadnego wytłumaczenia, dlaczego wróciła później z pracy albo nie odebrała jego telefonu. Wszystko jest dla niego dowodem zdrady.
Powikłania somatyczne
Alkohol prowadzi również do wielu powikłań somatycznych. Są to:
- nadciśnienie tętnicze krwi,
- niedokrwistość (anemia),
- zanik mięśni szkieletowych,
- niewydolność serca,
- impotencja.
Kobiety spożywające nawet niewielkie ilości alkoholu w czasie ciąży mogą urodzić dziecko z FAS, czyli płodowym zespołem alkoholowym. Dziecko ma wtedy zdeformowaną twarz i jest niedorozwinięte zarówno umysłowo, jak i fizycznie.
Jak leczyć alkoholizm?
Leczenie uzależnienia od alkoholu jest trudne z powodu braku motywacji chorych i częstych nawrotów. Generalnie istnieją dwie drogi w terapii uzależnień – jedna z nich zakłada możliwość utrzymania całkowitej abstynencji i jest oparta na terapii dwunastu kroków.
Niestety dla większości osób uzależnionych podjęcie decyzji o całkowitej abstynencji jest zbyt trudne, dlatego istnieje druga droga leczenia uzależnienia od alkoholu, tzw. redukcja szkód. Polega ona na ograniczaniu ilości spożywanego alkoholu, żeby zmniejszyć jego szkodliwość zdrowotną. Metoda redukcji szkód z czasem może prowadzić do całkowitej abstynencji.
Kiedy człowiek raz uzależni się od alkoholu, jest uzależniony na całe życie. Nie ma powrotu do kontrolowanego picia. W każdym człowieku uzależnionym tli się głód alkoholu, dlatego ryzykowne dla osoby uzależnionej jest nawet sporadyczne picie małych ilości alkoholu. Lepiej zastanowić się, dlaczego mamy potrzebę picia alkoholu, uchwycić tę przyczynę i tak zmieniać swoje życie i siebie, żeby nie potrzebować pić.
Czytaj także: 12 kroków AA – czym są i na czym polega program?
Leczenie sądowe
W Polsce istnieją możliwości sądowego starania się o obowiązek leczenia dla osoby uzależnionej. Rodzina osoby uzależnionej może udać się do urzędu gminy, a tam do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych – znajdą tam pomoc prawną. Jeżeli sąd opiekuńczy zasądzi obowiązek leczenia, osoba chora na alkoholizm otrzymuje wezwanie na leczenie w ośrodku leczenia uzależnień. Osoby zainteresowane taką formą pomocy i leczenia dla osoby uzależnionej uzyskają odpowiedzi na swoje pytania, odwiedzając gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych.
Czytaj więcej: Przymusowe leczenie alkoholika – kto i gdzie może złożyć wniosek?
