📌 Wiedza w pigułce
- Zaburzenia psychiczne wpływają na myślenie, emocje, relacje i codzienne funkcjonowanie – i mogą dotyczyć każdego.
- Objawy to m.in.: smutek, lęk, wycofanie, bezsenność, drażliwość, trudności z koncentracją, myśli samobójcze.
- Zaburzenia psychiczne mają wiele postaci – od depresji i lęków, po schizofrenię, fobie, uzależnienia czy zaburzenia odżywiania.
- Diagnoza i leczenie to proces – kluczowa jest pomoc specjalistów i indywidualna terapia.
👉 Przeczytaj artykuł, dowiedz się, jak rozpoznać objawy i jak wygląda leczenie. W Świecie Zdrowia oferujemy realne wsparcie – dla Ciebie lub Twoich bliskich.
Czym są zaburzenia psychiczne?
Zaburzenia psychiczne to zazwyczaj bardzo złożone stany zdrowia psychicznego, które wpływają na codzienne funkcjonowanie, relacje społeczne, myślenie i zachowanie. Większość zaburzeń psychicznych wywołuje cierpienie i dyskomfort – mogą też utrudniać pracę, wpływać na relacje z bliskimi, a szerzej: zaburzać funkcjonowanie w społeczeństwie.
Przykłady zaburzeń psychicznych to m.in. depresja, nerwica, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania, osobowość dyssocjalna. Każdy z wymienionych przykładów charakteryzuje się innymi objawami, przyczynami i metodami leczenia.
Ważne: jeśli obserwujesz lub podejrzewasz u siebie lub bliskich objawy zaburzeń psychicznych, nie zwlekaj z konsultacją. Eksperci Świata Zdrowia są gotowi pomóc Ci w diagnozie i leczeniu.
Potrzebujesz konsultacji z psychiatrą?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Zaburzenia psychiczne – objawy
Jak zachowuje się osoba z zaburzeniami psychicznymi i jakie są objawy zaburzeń psychicznych? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi – u każdego zaburzenia mogą przebiegać inaczej.
Często występujące objawy zaburzeń psychicznych to m.in.:
- utrzymujący się długo smutek (bez wyraźnej przyczyny), uczucie pustki i beznadziei,
- napięcie, niepokój, lęk,
- trudności z koncentracją i podejmowaniem nawet prostych decyzji,
- wycofanie społeczne i unikanie kontaktów z bliskimi,
- nadmierna drażliwość lub nagłe wybuchy złości,
- brak energii do działania, uczucie ciągłego zmęczenia (mimo braku wysiłku),
- zmiany apetytu (kompulsywne jedzenie lub brak apetytu),
- problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność),
- natrętne myśli,
- myśli samobójcze,
- zachowania autodestrukcyjne,
- halucynacje, urojenia.
Warto wiedzieć: większość objawów zaburzeń psychicznych można podzielić na cztery kategorie: zaburzenia nastroju (np. smutek); zaburzenia w myśleniu (np. problemy z koncentracją i wykonywaniem prostych zadań); zaburzenia zachowań (np. agresja, wycofanie społeczne, zerwanie kontaktów), zaburzenia fizyczne (często też występujące jako skutek przemęczenia lub objawów występujących w ciągu dnia – np. zaburzenia snu; dolegliwości somatyczne).
Czytaj także: Mutyzm wybiórczy – objawy, przyczyny i leczenie zaburzenia lękowego
Zaburzenia psychiczne – przykłady, rodzaje
Najczęstsze zaburzenia psychiczne to m.in. zaburzenia lękowe (np. fobie, zespół lęku uogólnionego), depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia (i zaburzenia psychotyczne – w przebiegu których występują często urojenia, halucynacje), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (natrętne myśli, czynności przymusowe – tzw. kompulsje).
Poniżej znajdziesz listę zaburzeń psychicznych wraz z przykładami.
Lista zaburzeń psychicznych – zaburzenia psychiczne według ICD-10 (z przykładami):
- zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych (np. zaburzenia preferencji seksualnych, osobowość dyssocjalna),
- zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi (np. zespół czołowy),
- zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym (np. ADHD),
- zaburzenia nastroju (zaburzenia afektywne) (np. zaburzenia depresyjne nawracające, choroba afektywna dwubiegunowa),
- zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem środków psychoaktywnych (np. alkoholizm),
- zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi (np. wytrysk przedwczesny, bulimia, lęki nocne),
- zaburzenia rozwoju psychicznego (psychologicznego) (np. autyzm dziecięcy),
- zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną (np. zespół lęku napadowego),
- upośledzenia umysłowe (np. niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim),
- schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe,
- zaburzenia psychiczne bliżej nieokreślone (BNO).
Zaburzenia a choroby psychiczne – różnice
Czym różnią się zaburzenia psychiczne od chorób psychicznych? Co prawda terminy te często używane są zamiennie, ale można istnieją różnice w ich znaczeniu:
- Zaburzenia psychiczne – termin bardzo ogólny, obejmujący różne stany wpływające na zdrowie psychiczne; zaburzeniami psychicznymi są zarówno choroby, jak i objawy tych chorób.
- Choroby psychiczne – wskazują na konkretne stany chorobowe, które charakteryzują się własną specyfiką, objawami i metodami leczenia, np. schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, bulimia.
Jak rozpoznać zaburzenia psychiczne u dzieci i młodzieży?
Rozpoznanie zaburzeń psychicznych u młodszych osób nie jest łatwe i wymaga konsultacji z lekarzem. Zdecydowanie nie jest polecane działanie na własną rękę – objawy zaburzeń mogą być maskowane, różnić się w od tych u dorosłych. Przykładowe objawy zaburzeń psychicznych u dzieci to m.in.:
- zmiany zachowania (wycofanie, agresja, zamykanie się w pokoju, gorsze oceny w szkole, wagary),
- objawy emocjonalne (lęk, smutek, apatia, drażliwość),
- problemy i objawy somatyczne (bóle brzucha, bóle głowy, budzenie się w nocy, bezsenność).
Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD):
- trudności w komunikacji werbalnej i niewerbalnej,
- trudności w relacjach rówieśniczych,
- powtarzalność czynności (np. machanie rękami),
- nadwrażliwość lub niedowrażliwość na bodźce (np. dźwięki, światło, dotyk).
Czytaj także: Neuroróżnorodność, czyli nowe spojrzenie na autyzm
Uwaga! Nie bagatelizuj nawet pozornie niegroźnych objawów – wczesna interwencja jest kluczowa dla skutecznego leczenia. W Świecie Zdrowia oferujemy specjalistyczną pomoc dla dzieci i młodzieży. Zapewniamy też wsparcie dla rodziców.
Sprawdź: Psycholog dziecięcy w Świecie Zdrowia
Jak leczyć zaburzenia psychiczne?
Leczenie zaburzeń psychicznych w każdym przypadku jest indywidualnie dobierane do stanu psychicznego. Warto wiedzieć, że leczenie zazwyczaj jest modyfikowane w terapii, obejmuje różnego rodzaju metody, a kluczowe jest stosowanie się do zaleceń psychologa i lekarzy.
Częste metody leczenia zaburzeń psychicznych:
- Psychoterapia – przykładami są terapia poznawczo-behawioralna, interpersonalna.
- Farmakoterapia – leki przeciwdepresyjne, leki przeciwlękowe, stabilizatory nastroju.
- Terapie alternatywne – TMS (przezczaszkowa stymulacja magnetyczna).
W leczeniu zaburzeń psychicznych często bardzo ważne jest wsparcie społeczne: edukacja pacjenta i rodziny, grupy wsparcia.
Sprawdź: Psycholog w Świecie Zdrowia
Ważne: pamiętaj, że skuteczna terapia wymaga współpracy z doświadczonymi specjalistami wielu dziedzin, regularnych wizyt i konsultacji.
Zaburzenia psychiczne – odpowiedzi na często zadawane pytania
Test na zaburzenia psychiczne – czym jest i kiedy warto wykonać?
Testy na zaburzenia psychiczne – i ogólnie: testy psychologiczne – pomagają nie tylko w diagnozie zaburzeń psychicznych, ale też ocenie stopnia nasilenia choroby i objawów. Rodzaje testów na zaburzenia to m.in. kwestionariusze, wywiady kliniczne, które ułatwiają wstępną diagnozę lub służą jako element monitorowania postępów leczenia (współczesna psychiatria oferuje sporo narzędzi w leczeniu zaburzeń, tak aby poprawić jakość życia).
Uwaga! Pamiętaj, że testy na zaburzenia psychiczne są narzędziem wspomagającym diagnozę – w każdym przypadku powinny być interpretowane przez wykwalifikowanego specjalistę.
Zaburzenia psychiczne – jaki mają kod ICD10?
W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10) zaburzenia psychiczne są sklasyfikowane w sekcji F – każda z grup zaburzeń przypisany ma inny kod (np. F32: epizod depresyjny; F41: inne zaburzenia lękowe; F20: schizofrenia).
Torbiel szyszynki a zaburzenia psychiczne
Często zadawane jest pytanie, czy torbiel szyszynki może powodować zaburzenia psychiczne. Zazwyczaj ta łagodna zmiana w mózgu nie powoduje objawów psychicznych (rzadko występujące objawy to m.in. bóle głowy, zaburzenia snu). Co prawda brak jest jednoznacznych dowodów na bezpośredni wpływ torbieli szyszynki na zdrowie psychiczne, ale jeśli odczuwasz niepokojące objawy, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.
Zaburzenia psychiczne po alkoholu – czy alkohol powoduje zaburzenia?
Szczególnie nadużywanie alkoholu i innych substancji psychoaktywnych może prowadzić do różnych zaburzeń psychicznych. Przykłady to m.in. zaburzenia psychotyczne (np. urojenia i halucynacje), zaburzenia poznawcze (pogorszenie pamięci i koncentracji), zaburzenia nastroju (od stanów lękowych po depresję).
Czytaj także: Zespół Korsakowa – przyczyny, objawy, leczenie
Pamiętaj, że leczenie uzależnienia od alkoholu, narkotyków nie może opierać się tylko na leczeniu współistniejących zaburzeń psychicznych. Wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego i wyjścia z nałogu.
Sprawdź: Ośrodek Leczenia Uzależnień i Współuzależnień „Radzimowice”
Jakie są zaburzenia psychiczne na tle seksualnym?
Zaburzenia psychiczne na tle seksualnym często wpływają na komfort życia i funkcjonowanie seksualne. Przykładowe zaburzenia:
- lęk przed intymnością,
- brak satysfakcji seksualnej,
- obniżone libido,
- myśli natrętne na tle seksualnym.
Problemy seksualne tego typu są zazwyczaj objawem zaburzeń psychicznych – i powinny być omawiane z terapeutą.
Czytaj także: Cukrzyca a seks – zaburzenia seksualne w cukrzycy u kobiet i mężczyzn
Czym są niepsychotyczne zaburzenia psychiczne?
Zaburzenia niepsychotyczne to wszelkie stany, w których nie występują objawy psychotyczne (czyli np. urojenia czy halucynacje).
Przykłady:
- zaburzenia lękowe,
- depresja,
- bulimia,
- zaburzenia adaptacyjne,
- smutek,
- drażliwość,
- problemy ze snem.
Czytaj także: Psychoza – jak się objawia i jak się ją leczy?
Poporodowe zaburzenia psychiczne – jak sobie radzić?
Szacuje się, że nawet 15-20% kobiet doświadcza zaburzeń psychicznych po porodzie. Objawy i zaburzenia mogą przyjmować różne formy – łagodne zaburzenia (tzw. baby blues) po ciężką depresję, a nawet psychozę poporodową. Na początek w takiej sytuacji bardzo ważne jest wsparcie bliskich – otwarta rozmowa o emocjach, pomoc specjalisty – psychologa lub psychiatry. W zależności od przypadku zalecana jest terapia poznawczo-behawioralna i/lub farmakoterapia.
Czytaj więcej: Depresja poporodowa − jak ją rozpoznać i pomóc młodej mamie?
Ważne: Jeśli doświadczasz trudnych emocji po porodzie – pamiętaj, że to nie jest powód do wstydu. W Świecie Zdrowia nasi specjaliści pomogą Ci odzyskać równowagę psychiczną i siłę w nowej roli mamy.
Czy zaburzenia psychiczne występują po udarze?
Tak, udar mózgu może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych różnego rodzaju. Objawy w tym przypadku mogą obejmować smutek, apatię, obniżony nastrój, drażliwość.
Mogą pojawić się stany lękowe, a w niektórych przypadkach: depresja poudarowa, zmiana osobowości. W większości przypadków niezbędne jest wsparcie ekspertów – neurologów, psychologów i psychiatrów w powrocie do sprawności.
Czytaj także: Powikłania udarów – leczenie. Jak pomóc osobom w starszym wieku?
Zaburzenia psychiczne wieku podeszłego – jak sobie radzić?
W starszym wieku bardzo ważne są regularne konsultacje geriatryczne i psychiatryczne, dzięki którym możliwe jest wykrycie wszelkich zaburzeń na wczesnym etapie. Bardzo często rodzina i bliscy uznają zaburzenia za „normalną starość”.
Tymczasem każdy niepokojący dolegliwości warto skonsultować z lekarzem. Pozornie błahe objawy zaburzeń psychicznych (problemy ze snem, lęki, problemy z pamięcią) mogą wskazywać na początek chorób neurodegeneracyjnych, w których głównym objawem jest często otępienie (np. w chorobie Alzheimera).
Czytaj więcej: Zaburzenia zachowania u osób w podeszłym wieku – przyczyny i leczenie
Czytaj także: Parafrenia – objawy, przyczyny, leczenie. Czym jest zespół parafreniczny?
Pamiętaj: zdrowie psychiczne w wieku senioralnym można i trzeba wspierać! W Świecie Zdrowia znajdziesz ekspertów, którzy pomogą bliskim wrócić do lepszej formy – także emocjonalnej.
Bibliografia
- Mental health. World Health Organization. https://www.who.int/health-topics/mental-health#tab=tab_1
- American Psychiatric Association. https://www.psychiatry.org/patients-families
- Mental Health Information. National Institute of Mental Health. https://www.nimh.nih.gov/health/topics
- Mental Health Basics: Types of Mental Illness, Diagnosis, Treatment, and More. Heathline. https://www.healthline.com/health/mental-health
- Mental Health Resource Center. WebMD. https://www.webmd.com/mental-health/default.htm
- Psychiatria. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/
- Mental health conditions. https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/
Może Cię również zainteresować:
