Depresja poporodowa jest trudnym doświadczeniem nie tylko dla młodej mamy, ale również dla jej otoczenia. Kluczową rolę w przebiegu choroby odgrywają najbliżsi kobiety, którzy mogą przejąć dużą część opieki nad dzieckiem oraz empatycznie wspierać ją w przeżywaniu tego stanu.
Co to jest depresja poporodowa i jak długo trwa?
Depresja poporodowa jest chorobą polegającą na zaburzeniu czynności mózgu, podobnie jak inne rodzaje epizodów depresyjnych. Pierwsze 2 tygodnie po porodzie są czasem intensywnych zmian w ciele oraz nowych wyzwań, którym często towarzyszą silne huśtawki nastroju i trudne emocje. Takie problemy są stosunkowo częste – określa się je jako baby blues. W odróżnieniu od nich depresja poporodowa dotyka około 20 proc. mam i trwa co najmniej 4 tygodnie do roku po porodzie. Kryterium uznania epizodu depresyjnego za depresję poporodową jest również to, że musi się on pojawić w ciągu 3 miesięcy od narodzin dziecka.
Objawy depresji poporodowej
Depresja poporodowa daje symptomy typowe dla epizodów depresyjnych: obniżony nastrój, niepokój czy osłabienie napędu. Do charakterystycznych dla niej objawów można dodatkowo zaliczyć:
- lęk przed zostawaniem samej z dzieckiem,
- silne obawy co do kompetencji macierzyńskich,
- przewlekłe zamartwianie się o rozwój i stan zdrowia dziecka,
- nieokreślony bliżej lęk,
- trudności poznawcze – np. w zapamiętywaniu,
- poczucie odrealnienia,
- częste napady płaczu lub rozpaczy,
- obezwładniające poczucie przeciążenia,
- poczucie winy,
- bezradność i brak nadziei,
- ruminacje – uporczywe powtarzanie niechcianych myśli,
- złość i agresję,
- utratę energii i silne zmęczenie, nieodzyskiwanie sił mimo upływu czasu od porodu,
- niedbanie o siebie,
- brak zainteresowania dzieckiem,
- napady paniki,
- utratę apetytu lub nadmierny apetyt,
- myśli samobójcze.
Warto pamiętać, że część z wymienionych objawów może być związana ze stanem kobiety po porodzie i opieką nad małym dzieckiem, a nie z depresją poporodową. Dodatkowo niektóre z nich mogą być związane z problemami biologicznymi, dlatego oprócz konsultacji z psychiatrą bardzo ważne jest również odwiedzenie lekarza pierwszego kontaktu i wykonanie podstawowych badań, takich jak morfologia krwi, poziomy hormonów (szczególnie tarczycy), poziomy mikroelementów.
Przyczyny depresji poporodowej
Depresja poporodowa może mieć różne przyczyny i najczęściej pojawia się wówczas, gdy dojdzie do ich kumulacji. Spośród powodów biologicznych tego stanu można wymienić:
- pociążowe zmiany hormonalne,
- obniżony poziom serotoniny,
- zaburzenia gospodarki insulinowej.
Niebagatelną rolę w powstawaniu depresji poporodowej odgrywają czynniki psychiczne. Przyczyną mogą być: duża ilość stresu, nadmierne oczekiwania w stosunku do matki, zaburzenia obrazu własnej osoby czy trudne doświadczenia z dzieciństwa. Depresja poporodowa dotyka też częściej osoby znajdujące się w niestabilnej sytuacji – czy to ze względów finansowych, czy rodzinnych.
Leczenie depresji poporodowej
Depresja poporodowa jest nie tylko trudna dla matki, ale również dla dziecka, gdyż nie sprzyja tworzeniu się między nimi więzi. Dlatego czując jej obezwładniające objawy, warto jak najszybciej rozpocząć leczenie, tym bardziej że farmakoterapia nie zaczyna działać od razu. Lekarz psychiatra przepisuje odpowiednio dostosowane do stanu matki i bezpieczne dla dziecka leki.
Depresję poporodową nasilają wysokie oczekiwania stawiane młodym mamom oraz powszechne przekonania na temat macierzyństwa. Zarówno te występujące w kulturze, przekazywane przez najbliższych, jak i własne, uwewnętrznione przez kobiety. Dlatego w procesie leczenia ważna często okazuje się również psychoterapia.
Depresja poporodowa – jak pomóc młodej mamie?
Leczenie depresji poporodowej w miarę możliwości dobrze uzupełniać o:
- dbanie o odpowiednią ilość snu,
- zdrową dietę – unikanie nadmiernej ilości cukrów prostych, dostarczanie sobie produktów z tryptofanem oraz spożywanie zbilansowanych posiłków,
- ćwiczenia aerobowe,
- praktykowanie uważności,
- uczenie się i doświadczanie nowości.
Spełnienie nawet 2 czy 3 wybranych z tej listy zaleceń może być jednak niezwykle trudne dla młodej mamy, obciążonej równocześnie zaburzeniami nastroju i opieką nad niemowlęciem. Dlatego zastanawiając się, jak pomóc, gdy wystąpi depresja poporodowa, warto wziąć pod uwagę te pomysły i postarać się umożliwić cierpiącej kobiecie ich realizację.
Trudno też o większą pomoc w depresji niż nieoceniająca obecność i empatia drugiej osoby. Największą ulgę może przynieść towarzystwo bliskich oraz poczucie bycia wysłuchanym. Udzielanie nieproszonych rad oraz ocenianie zachowania kobiety może tylko pogorszyć jej stan.
Autor: Redakcja
