Denga – co to za choroba, jakie daje objawy i czy jest groźna?

Denga – co to jest za choroba?

Denga to ostra choroba wirusowa wywoływana przez wirus dengi, należący do rodziny Flaviviridae. Potocznie nazywana bywa „gorączką denga” lub „gorączką łamiącą kości”, gdyż może przebiegać z temperaturą sięgającą nawet 40°C.  

Denga nie jest jednorodną chorobą – istnieją różne typy wirusa, a przechorowanie jednego z nich nie daje pełnej ochrony przed kolejnym zakażeniem. Ma to znaczenie zarówno dla przebiegu choroby, jak i ryzyka wystąpienia cięższych postaci przy ponownym zakażeniu.  

Czytaj także: Komar tygrysi – czy występuje w Polsce? Jak wygląda komara tygrysi?

Jak dochodzi do zakażenia wirusem dengi?

Zakażenie przenoszone jest przez ukłucie komarów z rodzaju Aedes, przede wszystkim Aedes aegypti oraz Aedes albopictus.

Człowiek nie zakaża się więc bezpośrednio od innej osoby – do transmisji konieczny jest wektor w postaci komara. Po dostaniu się wirusa do organizmu dochodzi do jego namnażania w komórkach układu odpornościowego i rozwinięcia ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, odpowiadającej za charakterystyczne objawy dengi.

Czytaj także: Jakie choroby przenoszą komary? Fakty, mity i zagrożenia zdrowotne

Gdzie występuje denga i komu zagraża ta choroba tropikalna?

Przed 1970 rokiem tylko dziewięć krajów doświadczyło ciężkich epidemii dengi. Aktualnie denga jest obecna w ponad 100 krajach, za co odpowiedzialne są m.in. masowe migracje, podróże, handel, urbanizacja, niewystarczające zasoby wody oraz ocieplenie klimatu.

Choroba występuje przede wszystkim w strefach klimatu tropikalnego i subtropikalnego, gdzie panują warunki sprzyjające rozmnażaniu komarów z rodzaju Aedes. Najwięcej zachorowań notuje się w:

• Azji Południowo-Wschodniej,
• Ameryce Środkowej i Południowej,
• na Karaibach,
• w Afryce Subsaharyjskiej,
• na wyspach regionu Pacyfiku.

W wielu z tych obszarów choroba ma charakter endemiczny, a okresowe epidemie pojawiają się głównie w porze deszczowej.

W Europie denga jest przede wszystkim chorobą podróżnych. Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas pobytu w krajach o wysokiej zapadalności, także w popularnych destynacjach turystycznych jak Dominikana czy Egipt. Co istotne, ryzyko dotyczy nie tylko ekstremalnych wypraw w głąb kraju – komary przenoszące wirusa dobrze adaptują się do środowiska miejskiego i często bytują w pobliżu ludzkich siedlisk. Zarazić się można więc nawet przy hotelowym basenie.

W ostatnich latach obserwuje się również sporadyczne, lokalne przypadki tej choroby tropikalnej w Europie Południowej. Ma to związek z rozszerzaniem zasięgu występowania Aedes albopictus oraz zmianami klimatycznymi. Nadal są to jednak sytuacje rzadkie i nie oznaczają, że denga stała się chorobą powszechną na naszym kontynencie.

Objawy dengi – po jakim czasie się pojawiają i jak przebiegają?

Pierwsze objawy dengi zwykle rozwijają się po 4-10 dniach od ukłucia zakażonego komara. Ten czas, nazywany okresem inkubacji, może się nieznacznie różnić w zależności od organizmu i dawki wirusa, jednak u większości chorych choroba zaczyna się nagle i dość gwałtownie. Najczęstsze objawy dengi to:

• wysoka gorączka, często przekraczająca 39°C, która może utrzymywać się przez kilka dni,
• silne bóle głowy, zwłaszcza w okolicy oczodołów,
• wyraźne bóle mięśni i stawów.

Właśnie z powodu tych dolegliwości denga zyskała potoczną nazwę „gorączki łamiącej kości”. U wielu pacjentów pojawiają się także:

• dreszcze i uczucie rozbicia,
• znaczne osłabienie,
• nudności i wymioty,
• brak apetytu,
• światłowstręt.

U większości osób objawy ustępują samoistnie w ciągu 1-2 tygodni. Okres rekonwalescencji bywa jednak przedłużony – zmęczenie i osłabienie mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po ustąpieniu gorączki.

Denga – wysypka i objawy skórne

U niektórych chorych, na dalszym etapie choroby mogą wystąpić objawy skórne. Wysypka zazwyczaj rozwija się kilka dni po wystąpieniu gorączki, często w momencie jej stopniowego obniżania.

Zmiany skórne najczęściej obejmują tułów, kończyny, czasem też twarz i szyję i mają charakter plamisto-grudkowy – skóra staje się zaczerwieniona, mogą pojawić się drobne plamki lub grudki, czasem z jaśniejszymi obszarami pomiędzy nimi. Wysypce może towarzyszyć świąd oraz uczucie pieczenia skóry. U niektórych osób pojawiają się też drobne wybroczyny, skłonność do siniaków lub niewielkie krwawienia skórne, wynikające z przejściowych zaburzeń krzepnięcia krwi wywołanych zakażeniem.

Czytaj także: Czerwone plamy na nogach – o czym świadczą? Co warto wiedzieć? Zdjęcia

Gorączka krwotoczna denga

Ciężka postać choroby może prowadzić do rozwoju gorączki krwotocznej denga. Początkowo objawy obejmują wysoką gorączkę, powiększenie wątroby i bóle brzucha. Z czasem dochodzi do rozpadu płytek krwi, krwotoków, a nawet do utraty przytomności.

Czytaj więcej: Gorączka krwotoczna – przyczyny i objawy

Czy denga jest zaraźliwa?

Denga nie jest chorobą zaraźliwą w znaczeniu dosłownym – nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka.

Dengą NIE zarazimy się:

• przez dotyk,
• przez kaszel, kichanie, rozrzucone chusteczki,
• przez wspólne przebywanie w jednym pomieszczeniu
• przez kontakt z drobnymi ranami,
• przez kontakt z krwią w środowisku domowym,
• ani w trakcie zwykłych czynności pielęgnacyjnych.

Schemat zakażenia wygląda następująco: komar kłuje osobę zakażoną, pobiera krew zawierającą wirusa, a po jakimś czasie może przenieść patogen na inną osobę, podczas kolejnego ukłucia. Bez udziału komara (wektora) transmisja wirusa nie jest możliwa.

Czytaj także: Środki na komary – jak skutecznie chronić się latem? Analiza preparatów

Czy denga jest groźna i czy może być śmiertelna?

W zdecydowanej większości przypadków denga ma przebieg łagodny lub umiarkowany i kończy się pełnym wyzdrowieniem. Objawy ustępują samoistnie, a leczenie polega głównie na łagodzeniu dolegliwości i odpowiednim nawodnieniu.

U niewielkiego odsetka pacjentów choroba może jednak przybrać cięższą postać. W takich sytuacjach dochodzi do zaburzeń przepuszczalności naczyń krwionośnych, spadku ciśnienia, krwawień lub niewydolności narządowej. To właśnie te powikłania odpowiadają za ryzyko zgonu w przebiegu dengi. Na ciężki przebieg bardziej narażone są:

• osoby, które wcześniej chorowały na dengę wywołaną innym typem wirusa,
• małe dzieci,
• osoby starsze,
• pacjenci z chorobami przewlekłymi.

Śmiertelność dengi przy odpowiednim leczeniu jest niska, największy odsetek powikłań i zgonów odnotowuje się w krajach o ograniczonym dostępie do opieki medycznej.

Czytaj także: Żółta febra – przyczyny i objawy. Czy można zarazić się w Polsce?

Denga – leczenie

Nie istnieje lek, który miałby zdolność eliminowania wirusa z organizmu. Terapia dengi ma charakter objawowy i wspomagający, a jej celem jest złagodzenie dolegliwości, zapobieganie odwodnieniu oraz wczesne wykrycie ewentualnych powikłań.

• Podstawą postępowania jest odpowiednie nawodnienie – doustne, a w cięższych przypadkach dożylne. Wysoka gorączka, wymioty i brak apetytu sprzyjają utracie płynów, dlatego regularne uzupełnianie wody i elektrolitów ma kluczowe znaczenie dla przebiegu choroby.
• W łagodzeniu bólu i gorączki stosuje się paracetamol. Należy natomiast unikać niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen czy kwas acetylosalicylowy, ponieważ mogą one zwiększać ryzyko krwawień.

Większość pacjentów może być leczona w warunkach domowych, pod warunkiem stałej obserwacji objawów i regularnego kontaktu z lekarzem. Hospitalizacja jest konieczna w przypadku pojawienia się niepokojących sygnałów, takich jak nasilające się bóle brzucha, uporczywe wymioty, objawy krwawienia, znaczne osłabienie, objawy odwodnienia lub spadku ciśnienia.

Denga jest chorobą uleczalną – w większości przypadków organizm sam zwalcza zakażenie, a pacjent wraca do pełni zdrowia. Znaczenie ma jednak właściwe postępowanie objawowe oraz szybka reakcja w razie pogorszenia stanu chorego. 

Czytaj także: Odwodnienie organizmu – objawy. Jak się nawadniać, ile wody pić?

Profilaktyka dengi – jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?

Ponieważ denga przenosi się wyłącznie poprzez ukłucie zakażonego komara, podstawą profilaktyki jest skuteczna ochrona przed owadami. Ma to szczególne znaczenie podczas podróży do krajów tropikalnych i subtropikalnych, gdzie choroba występuje endemicznie, ale także w regionach, w których notuje się sporadyczne przypadki lokalnej transmisji.

Najważniejsze zasady profilaktyki dengi:

1. Stosowanie repelentów zawierających DEET, ikarydynę (pikaridynę) lub IR3535 na odsłoniętą skórę, z regularnym odnawianiem aplikacji.
2. Noszenie odzieży ochronnej, czyli ubrań z długim rękawem i nogawkami, najlepiej w jasnych kolorach – szczególnie wczesnym rankiem, po południu i wieczorami (okres aktywności komarów Aedes).
3. Korzystanie z moskitier, klimatyzacji i preparatów owadobójczych w pokojach hotelowych i innych pomieszczeniach.
4. Unikanie miejsc ze stojącą wodą, takich jak oczka wodne, otwarte pojemniki, donice czy zbiorniki, w których komary mogą się rozmnażać.
5. Szczepienie przeciwko wirusowi dengi przed podróżą – tylko po konsultacji z lekarzem medycyny tropikalnej.
6. Zachowanie czujności po powrocie z podróży i szybka wizyta u lekarza w przypadku gorączki lub innych niepokojących objawów.

Wraz ze zwiększaniem ruchu turystycznego do regionów tropikalnych denga przestaje być wyłącznie egzotyczną ciekawostką i staje się realnym zagrożeniem zdrowotnym, o którym dobrze mieć chociaż podstawową wiedzę. Oprócz niej komary mogą przenosić także inne groźne choroby, takie jak malaria, chikungunya, wirus Zika, żółta febra, gorączka Zachodniego Nilu czy filariozy. Dlatego przed wyjazdem do krajów o ciepłym klimacie warto zadbać nie tylko o repelenty, ale również o wiedzę na temat lokalnych zagrożeń, zalecanych szczepień i zasad profilaktyki ukąszeń.

Sprawdź: Preparaty przeciw owadom, aerozole, opaski, plastry i żele

Może Cię również zainteresować: