Czy jest szczepionka na dengę?

Obecnie w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, dostępna jest szczepionka przeciw dendze o nazwie Qdenga (TAK-003). Jest to preparat zawierający żywe, osłabione (atenuowane) wirusy, których zadaniem jest pobudzenie układu odpornościowego do wytworzenia odpowiedzi immunologicznej przeciwko wirusowi dengi. Szczepionka jest przeznaczona dla dorosłych, młodzieży i dzieci od 4 r.ż.

Qdenga nie jest jedyną szczepionką przeciw dendze dopuszczoną do stosowania w Unii Europejskiej. Wcześniej zarejestrowano również preparat Dengvaxia (CYD-TDV). Zakres jego stosowania jest ograniczony do osób, które wcześniej przeszły zakażenie dengą. U osób, które nigdy nie chorowały na dengę, szczepionka ta wiązała się z większym ryzykiem cięższego przebiegu choroby przy późniejszym zakażeniu.

Qdenga może być stosowana zarówno u osób z przebytym zakażeniem, jak również bez wcześniejszego kontaktu z wirusem dengi i nie wymaga potwierdzania przebytej infekcji przed szczepieniem.

Szczepienie na choroby tropikalne nie jest obowiązkowe (jak np. szczepienia ochronne u dzieci), ani zalecane, jak szczepienia na grypę. Traktuje się je jako dodatkową formę profilaktyki dla osób, które planują podróż do regionów, w których występuje duże ryzyko zakażenia. 

Kiedy zaszczepić się na dengę?

Szczepionka przeciw dendze jest rozważana przede wszystkim u osób, które planują pobyt w regionach, gdzie choroba występuje endemicznie. Dotyczy to zwłaszcza krajów Azji Południowo-Wschodniej, Ameryki Środkowej i Południowej, Karaibów oraz części Afryki Subsaharyjskiej. Znaczenie ma nie tylko kierunek podróży, ale także jej charakter i długość. Szczepienie może mieć szczególny sens u osób:

• wyjeżdżających na dłuższy pobyt (np. kilka tygodni lub miesięcy),
• planujących pracę lub wolontariat w warunkach zwiększonej ekspozycji na komary,
• często podróżujących do regionów endemicznych,
• przebywających w dużych miastach tropikalnych, gdzie komary z rodzaju Aedes bytują blisko ludzi.

Nie każda podróż do krajów tropikalnych oznacza konieczność szczepienia. U wielu osób wystarczająca może być konsekwentna ochrona przed komarami. Decyzja o szczepieniu powinna być podejmowana indywidualnie, po konsultacji z lekarzem medycyny podróży lub chorób zakaźnych.  Podczas kwalifikacji lekarz bierze pod uwagę m.in. miejsce i czas pobytu, wiek pacjenta i jego ogólny stan zdrowia, historię chorób oraz ewentualne przeciwwskazania do szczepień żywych.

Czytaj także: Szczepienia dodatkowe i zalecane – kiedy warto się zaszczepić i przed czym chronią?

Jak działa szczepionka przeciw dendze?

Wirus dengi występuje w czterech różnych serotypach: DENV-1, DENV-2, DENV-3 i DENV-4. Przebycie zakażenia jednym z nich nie zapewnia pełnej ochrony przed kolejnymi, a ponowne zachorowanie może wręcz wiązać się z większym ryzykiem cięższego przebiegu choroby. Dlatego szczepionka została opracowana w taki sposób, by zapewniać ochronę przed wszystkimi czterema serotypami wirusa.

Celem szczepienia nie jest wyłącznie zmniejszenie ryzyka zakażenia, ale przede wszystkim ograniczenie prawdopodobieństwa ciężkiego przebiegu choroby (gorączki krwotocznej), hospitalizacji oraz późniejszych powikłań. Należy jednak podkreślić, że żadna szczepionka nie gwarantuje stuprocentowej ochrony. Osoby zaszczepione nadal mogą zachorować na dengę, choć w wielu przypadkach choroba ma wtedy łagodniejszy przebieg.

Skuteczność szczepionki może się różnić w zależności od wieku pacjenta, miejsca pobytu, intensywności ekspozycji na wirusa oraz indywidualnych uwarunkowań zdrowotnych. Z tego względu przed szczepieniem lekarz zawsze przeprowadza kwalifikację.

Czytaj także: ​Szczepionka przeciw kleszczom – na kleszczowe zapalenie mózgu

Szczepionka na dengę w Polsce – gdzie i jak się zaszczepić?

W Polsce szczepienie przeciw dendze nie jest szczepieniem obowiązkowym ani refundowanym w ramach NFZ. Można je wykonać odpłatnie w:

• wybranych placówkach medycyny podróży,
• prywatnych punktach szczepień,
• niektórych centrach chorób zakaźnych.

Proces szczepienia rozpoczyna się od konsultacji lekarskiej, podczas której przeprowadzana jest kwalifikacja do szczepienia. Lekarz ocenia wskazania, przeciwwskazania oraz zasadność szczepienia w kontekście planowanej podróży.

Schemat szczepień zależny jest od rodzaju szczepionki – szczepionka Qdenga podawana jest w dwóch dawkach, w odstępie około trzech miesięcy, natomiast szczepionka Dengvaxia wymaga trzech dawek w 6-miesięcznych odstępach.

Aby uzyskać pełny schemat szczepienia przed wyjazdem, warto zgłosić się na konsultację odpowiednio wcześnie – najlepiej kilka miesięcy przed planowaną podróżą.

Czytaj także: Kalendarz szczepień ochronnych na 2025 i 2026 rok – oblicz harmonogram szczepień Twojego dziecka w Kalkulatorze

Ile kosztuje szczepionka na dengę?

Szczepienie przeciw dendze w Polsce nie jest objęte refundacją. Oznacza to, że pacjent pokrywa pełny koszt preparatu i wizyty szczepiennej.

Cena jednej dawki szczepionki waha się obecnie od 580 do 1050 zł, w zależności od placówki i regionu. Ponieważ pełny schemat szczepienia obejmuje dwie dawki podawane w odstępie około trzech miesięcy, całkowity koszt może przekroczyć 2000 zł. Do ceny samego preparatu należy doliczyć koszt konsultacji kwalifikacyjnej i podania szczepionki w placówce medycznej.

Wysokość opłat może się różnić między punktami szczepień, dlatego przed podjęciem decyzji warto sprawdzić aktualny cennik w wybranej poradni.

Skuteczność i bezpieczeństwo szczepionki przeciw dendze

Szczepionka przeciw dendze była oceniana w dużych badaniach klinicznych prowadzonych w różnych regionach świata, w tym w krajach, gdzie denga występuje endemicznie. Wyniki wskazują, że preparat zmniejsza ryzyko zachorowania na dengę oraz ogranicza liczbę ciężkich przypadków choroby wymagających hospitalizacji.

Skuteczność szczepionki nie jest jednak identyczna wobec wszystkich serotypów wirusa dengi i może się różnić w zależności od wieku pacjenta, miejsca pobytu oraz stopnia narażenia na zakażenie. Oznacza to, że szczepienie nie zapewnia stuprocentowej ochrony, ale może istotnie zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.

W zależności od preparatu szczepionka przeciw dendze może być stosowana u dzieci od 4. roku życia lub starszych (WHO zaleca szczepienia od 6 r.ż.) oraz u dorosłych, w tym również u osób, które wcześniej nie chorowały na dengę. Każdorazowo pierwszym etapem przed podaniem szczepionki jest kwalifikacja lekarska, podczas której specjalista wyklucza przeciwwskazania do szczepienia preparatem żywym, takie jak:

• wrodzone lub nabyte niedobory odporności,
• leczenie immunosupresyjne,
• aktywne choroby przebiegające z wysoką gorączką,
• uczulenie na którykolwiek składnik szczepionki,
• ciąża lub karmienie piersią.

Uwaga: Zawsze należy pamiętać, że szczepienie przeciw dendze stanowi uzupełnienie, a nie zamiennik podstawowych metod profilaktyki. Nawet osoby zaszczepione powinny nadal stosować repelenty i chronić się przed ukłuciami komarów.

Sprawdź: Preparaty przeciw owadom, aerozole, opaski, plastry i żele

Szczepienie przeciw dendze – działania niepożądane i skutki uboczne

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane mają charakter łagodny i przejściowy. Należą do nich:

• ból w miejscu wstrzyknięcia,
• zaczerwienienie lub obrzęk,
• bóle głowy,
• zmęczenie,
• niewielka gorączka,
• bóle mięśni.

Objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Poważne działania niepożądane występują rzadko i są monitorowane w ramach systemów nadzoru nad bezpieczeństwem szczepień.

Czytaj także: Rumień po szczepieniu u dziecka i dorosłych – co robić?

Może Cię również zainteresować: