REKLAMA

Wścieklizna u ludzi – objawy. Czy łatwo się zarazić?

Artykuł zweryfikowany przez specjalistę

Aktualizacja:

24 września 2024

Publikacja:

19 lutego 2022

Czas czytania:

4 min

Autor:

Redakcja

Wścieklizna u ludzi atakuje układ nerwowy, przez co wywołuje szereg charakterystycznych objawów, takich jak np. niekontrolowane plucie i kopanie. Zakażony traci kontrolę nad swoim ciałem i ruchami mięśni, co stanowi bezpośrednie zagrożenie zarówno dla niego, jak i dla osób z otoczenia. Wścieklizna jest chorobą śmiertelną, dlatego po ugryzieniu przez zwierzę należy natychmiast zgłosić się do placówki medycznej, aby przyjąć szczepionkę.

Wścieklizną zaraża się poprzez ugryzienie chorego zwierzęcia.

Wścieklizna – co to za choroba?  Jak można zarazić się wścieklizną?

Wścieklizna ma podłoże wirusowe i jest wywoływana przez patogeny z rodziny Lyssavirus.
Nosicielami wirusa są głównie zwierzęta dzikie (np. wiewiórki, sarny, lisy), choć na jego obecność narażone są także zwierzęta domowe, np. psy, oraz zwierzęta hodowlane – np. krowy. Na niektórych obszarach zwierzętami, które głównie odpowiadają za przenoszenie wścieklizny, są nietoperze.

Wirus wścieklizny dostaje się do organizmu człowieka wyłącznie poprzez:
  • ugryzienie,
  • kontakt między śliną zwierzęcia a otwartą raną na skórze.
Sam kontakt ze zwierzęciem nie powinien stanowić zagrożenia zakażeniem, ale należy mieć na uwadze objawy towarzyszące wściekliźnie – większa agresja często stanowi przyczynę ugryzienia przez zwierzę. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność, gdy zaobserwuje się zmiany w zachowaniu zwierzęcia domowego.

Wirus jest wysokoodporny na niskie temperatury, ale jednocześnie wrażliwy na światło słoneczne i wysoką temperaturę. Wścieklizna występuje na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy), a większość przypadków odnotowuje się na obszarach wiejskich.

Wścieklizna – objawy zakażenia u ludzi

Wirus wścieklizny atakuje układ nerwowy. Z rany po ugryzieniu przedostaje się do włókien nerwowych, skąd dociera do ośrodkowego układu nerwowego, wywołując tam stan zapalny. Właśnie dlatego objawy wścieklizny u człowieka mają charakter tak silny i niekontrolowany.

Pierwsze objawy wścieklizny to:
  • mrowienie i pieczenie w miejscu ugryzienia,
  • podwyższona temperatura,
  • bóle głowy,
  • mdłości,
  • osłabienie,
  • złe samopoczucie.
Może pojawić się też uporczywy kaszel. Czas rozwoju wirusa w organizmie wynosi od 3 tygodni do 3 miesięcy. Przebieg choroby jest uzależniony m.in. od głębokości ugryzienia i odporności własnej. Jeśli po zakażeniu się wirusem dana osoba nie otrzyma odpowiedniego leczenia, wścieklizna może spowodować zapalenie mózgu, a w ostateczności doprowadzić do śmierci.



Na bardziej zaawansowanym etapie choroby obserwuje się takie objawy, jak:
  • nadmierne pobudzenie ruchowe,
  • problemy z wymową,
  • zaburzenia widzenia i słuchu (mogą pojawiać się omamy lub inne zaburzenia świadomości),
  • zachowanie agresywne, takie jak bicie czy kopanie,
  • skurcze jamy ustnej o silnym natężeniu bólu,
  • światłowstręt. 
Dla późniejszej fazy rozwoju wścieklizny typowym objawem jest tzw. wodowstręt. Osoba zakażona odczuwa silne pragnienie, lecz przy próbie napicia się wody dochodzi do silnych skurczów jamy ustnej. Uniemożliwia to ugaszenie pragnienia. Wodowstręt pojawia się również na sam widok wody.

W przebiegu wścieklizny może też dojść do częściowego paraliżu mięśni. Jest to objaw bardzo zaawansowanej wścieklizny, po którym najczęściej następuje śmierć chorego.

Jedynym sposobem zapobiegania wściekliźnie, który gwarantuje ochronę przed zakażeniem, jest szczepienie.

Wścieklizna – leczenie. Co robić, gdy doszło do zakażenia?

Mając styczność z zakażonym zwierzęciem, należy obserwować jego zachowanie i przede wszystkim unikać bezpośredniego kontaktu z nim. Nie powinno się go dotykać ani do niego podchodzić.

Tamowanie krwi – błąd!

Gdy dojdzie do ugryzienia, często pierwszym odruchem jest tamowanie krwi. To duży błąd. Jeżeli ugryzienie nie znajduje się w miejscu takim jak np. szyja (mocno unerwionym i ukrwionym), to krwawienia nie należy tamować – wraz z upływającą krwią eliminowany jest wirus. Tamowanie krwi jest jednak wskazane w przypadku intensywnych krwawień.

Czytaj też: Ugryzienie przez psa – czy jest groźne? Pierwsza pomoc po ugryzieniu

Oczyszczanie rany

Ranę należy przemywać wodą przez kilkanaście minut (jeśli nie jest to rozległa i głęboka rana). Warto przemyć ranę środkiem antyseptycznym lub innym o działaniu odkażającym, jeśli mamy do takiego dostęp.

Szczepienie przeciw wściekliźnie

Po każdym ugryzieniu przez zwierzę należy zgłosić się do lekarza. W przypadku wirusa wścieklizny konieczne jest podanie szczepionki. Zakażonym podaje się cały cykl szczepionki, a jeżeli istnieje taka konieczność – zaleca się również antybiotyki i leki przeciwtężcowe.

Szczepienie przeciw wściekliźnie jest wskazane również jako działanie profilaktyczne dla osób narażonych na kontakt z dzikimi zwierzętami (np. z uwagi na wykonywany zawód).

Choć wścieklizna w Polsce występuje już rzadziej, to nadal istnieje ryzyko zakażenia się wirusem. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność w kontakcie z dzikimi zwierzętami i uważnie obserwować swoich domowych pupili.

Osoby zakażone wścieklizną należy izolować. Leczenie skupia się na łagodzeniu objawów.

Autor: Redakcja