Japońskie zapalenie mózgu – co to za choroba?
Czynnikiem wywołującym chorobę jest wirus japońskiego zapalenia mózgu (Japanese encephalitis virus – JEV). Jest on zaliczany jest do rodziny Flaviviridae (jest to wirus RNA, przenoszony przez komary). Do dziś wykryto aż 5 genotypów JEV.
5 najważniejszych informacji na temat japońskiego zapalenia mózgu:
- Japońskie zapalenie mózgu to zakaźna choroba wirusowa.
- Choroba występuje przede wszystkim w Azji (szczególnie na terenach podmiejskich).
- W większości przypadków zakażenia nie występują objawy japońskiego zapalenia mózgu.
- Chorobie można zapobiec – istnieje szczepionka na japońskie zapalenie mózgu.
- Wirus japońskiego zapalenia mózgu przenoszony jest przez komary z rodzaju Culex.
Polecamy: Uczulenie na komary – jak się objawia, czy wymaga leczenia?
Japońskie zapalenie mózgu – objawy
Zazwyczaj choroba przebiega bezobjawowo. W objawowych przypadkach, przebieg choroby można podzielić na trzy kategorie:
- przebieg łagodny,
- przebieg z wystąpieniem objawów zapalenia mózgu,
- ciężki, pełnoobjawowy przebieg.
Czytaj także: Środki na komary – jak skutecznie chronić się latem? Analiza preparatów
Objawy japońskiego zapalenia mózgu – przebieg łagodny:
W łagodnym przebiegu japońskiego zapalenia mózgu dominują objawy, takie jak:
- gorączka,
- osłabienie,
- objawy grypopodobne,
- ogólne rozbicie,
- bóle głowy,
- biegunka.
Objawy japońskiego zapalenia mózgu – przebieg z zapaleniem mózgu:
W cięższych przypadkach choroby pojawiają się objawy zapalenia mózgu:
- zaburzenia świadomości,
- afazja,
- śpiączka,
- zaburzenia ruchowe,
- drgawki,
- zespół parkinsonowski,
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- psychoza,
- zaburzenia zachowania.
Objawy japońskiego zapalenia mózgu – przebieg pełnoobjawowy, ciężki:
W najcięższych przypadkach, w japońskim zapaleniu mózgu może wystąpić:
- zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe
- napady padaczkowe
- zajęcia pnia mózgu
Polecamy: Zapalenie mózgu – rodzaje, przyczyny, objawy. Jak diagnozować i leczyć zapalenie mózgu?
Japońskie zapalenie mózgu – diagnoza
Jak stawiana jest diagnoza? W rozpoznaniu choroby stosowne są różne metody, w tym przede wszystkim:
- wywiad lekarski
- badania serologiczne
- PMR – oznaczenie przeciwciał IgM w płynie mózgowo-rdzeniowym
- badanie ogólne PMR
- test ELISA – oznaczenie przeciwciał w surowicy
- oznaczenia przeciwciał neutralizujących
- badania molekularne (rzadziej stosowane)
- izolacja wirusa z krwi
- badania obrazowe: rezonans magnetyczny mózgu
- badanie EEG
W diagnostyce japońskiego zapalenia mózgu różnicowane jest m.in. z takimi chorobami, jak zapalenia mózgu poinfekcyjne, przyzakaźne zapalenie mózgu, zapalenie powodowane przez drobnoustroje, niezakaźne choroby OUN.
Czytaj także: Jakie choroby przenoszą komary? Fakty, mity i zagrożenia zdrowotne
Japońskie zapalenie mózgu – leczenie
Nie opracowano metod przyczynowego leczenia japońskiego zapalenia mózgu. Stosowane jest leczenie objawowe.
W terapii (która szczególnie dotyczy ciężkiego przebiegu) bardzo ważne jest zapobieganie powtórnym zakażeniom, kontrola napadów drgawkowych i kontrola ciśnienia wewnątrzczaszkowego.
Szczepionka na japońskie zapalenie mózgu
Jednym z działań profilaktycznych, które zapobiegają zakażeniom jest szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu. Dostępna w naszym kraju szczepionka to inaktywowana szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu – polecana osobom planującym wyjazd do krajów o zwiększonym występowaniu ryzyko zachorowania.
Podstawowe szczepienie przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu obejmuje podanie dwóch dawek.
Uwaga! Dawki szczepionki podaje się w odstępie 0-28 dni. Dawkę przypominającą podaje się po ok. roku od podania pierwszej dawki – gdy istnieje ryzyko zakażenia. Skutki uboczne po szczepionce na japońskie zapalenie mózgowe zazwyczaj są łagodne (ból w miejscu wkłucia, bóle głowy, zmęczenie, bóle mięśni).
Warto wiedzieć: Jeśli z jakichś przyczyn nie możesz się zaszczepić, zabezpiecz się w czasie wyjazdu – stosuj repelenty, siatki zabezpieczające w oknach, odzież zabezpieczającą ciało przed ugryzieniami komarów.
Jaki jest czas ochronny szczepionki na japońskie zapalenie mózgu?
Dawkę przypominającą szczepionki można podać w drugim roku (tj. od 12 do 24 miesięcy) po pierwszej dawce pierwotnego szczepienia.
U osób dorosłych druga dawka przypominająca może zostać podana 10 lat po pierwszej dawce przypominającej. Druga dawka przypominająca jest dodatkowym zastrzykiem, mającym na celu uzupełnienie pierwotnego szczepienia i utrzymanie odpowiedniej ochrony immunologicznej przez określony czas.
Polecamy: NOP – co to jest? Dlaczego pojawia się po szczepionce?
Skutki uboczne japońskiego zapalenia mózgu
Do skutków ubocznych japońskiego zapalenia mózgu zaliczamy m.in.:
- uszkodzenia górnego neuronu ruchowego
- uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego
- porażenia kończyn, niedowłady
- zaburzenia psychiatryczne
- zaburzenia funkcji poznawczych
- napady padaczkowe
Skutki uboczne choroby występują zazwyczaj po przebyciu pełnoobjawowego japońskiego zapalenia mózgu.
Polecamy: Choroby układu nerwowego – lista. Jakie objawy mogą wskazywać na choroby neurologiczne?
Czynniki ryzyka japońskiego zapalenia mózgu
Czynniki ryzyka to przede wszystkim:
- pobyt w krajach występowania choroby
- ekspozycja ciała na przenoszące wirusa komary
- przebywanie na terenach wiejskich
- pobyt w kraju o wyższym ryzyku zachorowania w czasie nasilonej transmisji wirusa
- brak zastosowania repelentów i środków ochrony przeciw komarom
- przebywanie na zewnątrz w momencie największej aktywności komarów Culex
- nocleg w kwaterach bez siatek ochronnych i moskitier
- przebywanie na terenach podmokłych
Polecamy: Ukąszenie niejadowitego owada – kleszcza, pluskwy, pchły
Japońskie zapalenie mózgu – odpowiedzi na często zadawane pytania
Czy łatwo zachorować na japońskie zapalenie mózgu?
Jeśli nie zastosujesz środków zapobiegawczych i odwiedzasz kraj o wyższym ryzyku zachorowania – nie biorąc pod uwagę czynników ryzyka – to istnieje ryzyko łatwego narażenia na ukąszenia komarów przenoszących wirusa.
Czytaj także: Komar widliszek – czy może zarazić malarią?
Czy warto się szczepić na japońskie zapalenie mózgu w Tajlandii?
Jeśli planujesz dłuższy pobyt w miejscu narażonym na zakażenie, to szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu jest wskazana jako środek profilaktyczny. Choroba występuje w Tajlandii, szczególnie w obszarach wiejskich i podmiejskich.
Czy żółta gorączka to japońskie zapalenie mózgu?
Nie, to dwie różne choroby. Żółta gorączka to odrębna choroba wirusowa przenoszona przez komary, ale o innym przebiegu i objawach.
Polecamy: Żółta febra – przyczyny i objawy. Czy można zarazić się w Polsce?
Ile kosztuje szczepionka na japońskie zapalenie mózgu?
Cena szczepionki przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu to ok. 480-490 zł.
Autor: Katarzyna Górska
Może Cię również zainteresować:
