REKLAMA

Zapalenie mózgu – rodzaje, przyczyny, objawy. Jak diagnozować i leczyć zapalenie mózgu?

Aktualizacja:

05 grudnia 2024

Publikacja:

29 sierpnia 2021

Czas czytania:

4 min

Autor:

Redakcja

Zapalenie mózgu to choroba, w której proces zapalny obejmuje mózg. Występuje stosunkowo rzadko, ale jest bardzo niebezpieczna, gdyż stanowi zagrożenie dla życia pacjenta. Może mieć różnorakie podłoże, jednak najczęściej przyczyną zapalenia mózgu są wirusy, nieco rzadziej bakterie. Dolegliwość ta może dotknąć każdego, a najbardziej na zachorowanie na nią narażone są dzieci poniżej 1. roku życia i osoby starsze. Czym objawia się zapalenie mózgu i jak się przed nim uchronić?

Kobieta z bólem głowy - trzyma się za skronie.

Zapalenie mózgu – możliwe przyczyny

Nie zawsze udaje się ustalić przyczynę zapalenia. Wiadomo jednak, że choć stan zapalny mózgu wywoływać mogą zarówno infekcje wirusowe, jak i bakteryjne, ale też inne niezakaźne stany zapalne, to za większość przypadków odpowiadają te pierwsze.

Wirusowe zapalenie mózgu powodują przede wszystkim wirusy neurotropowe. Najczęściej spotykaną postacią jest opryszczkowe zapalenie mózgu. W Polsce najważniejszą postacią jest zapalenie kleszczowe, będące następstwem ukąszenia przez kleszcza.

Objawy zapalenia mózgu

Zapalenie mózgu może manifestować się objawami łudząco podobnymi do tych, jakie występują przy grypie. Mowa tutaj o symptomach takich jak: Oprócz tego obserwuje się także zaburzenia funkcji neurologicznych, które są związane z określonymi obszarami mózgu, np. objawy ruchowe lub czuciowe, zaburzenia mowy, zaburzenia poznawcze, zaburzenia równowagi czy napady padaczkowe.

Zapalenie mózgu – rodzaje

Ze względu na etiologię wyróżnia się kilka postaci zapalenia mózgu, w tym takie jak:
  • wirusowe zapalenie mózgu – np. opryszczkowe, kleszczowe, różyczkowe, japońskie, wywołane wirusem odry;
  • bakteryjne zapalenie mózgu – np. boreliozowe i gruźlicze;
  • zapalenie mózgu wywołane przez pierwotniaki;
  • zapalenia mózgu wywołane przez grzyby;
  • zapalenie wywołane procesem demielinizacyjnym.

Diagnostyka zapalenia mózgu

Do rozpoznania zapalenia mózgu posłużyć mogą badania laboratoryjne, jak również badania obrazowe. W praktyce częstsze zastosowanie mają te drugie, w szczególności tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI). Kolejną ważną metodą diagnostyczną jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Przy podejrzeniu zapalenia mózgu wykonuje się też badania serologiczne z PMR oraz oznaczanie antygenów.

Zapalenie mózgu – leczenie

Zapalenie mózgu to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej – pacjent musi zgłosić się do szpitala. Sposób leczenia w dużej mierze zależy od przyczyny choroby. Jeśli zapalenie wywołała bakteria, wdraża się leczenie antybiotykami o szerokim spektrum działania. Natomiast na wirusowe zapalenie mózgu podaje się leki przeciwwirusowe (np. acyklowir). W innych przypadkach zastosowanie znajdują leki przeciwzapalne. Bez względu na przyczynę dolegliwości, stosuje się także leczenie objawowe.

Czy zapalenie mózgu da się wyleczyć?

Trzeba liczyć się z tym, że zapalenie mózgu to bardzo poważna choroba, która cechuje się ciężkim przebiegiem i dużą śmiertelnością. Dlatego tak ważne jest, by w przypadku pojawienia się objawów charakterystycznych nie zwlekać z wizytą u lekarza. W leczeniu bardzo duże znaczenie ma czas – im szybciej zostanie postawiona diagnoza, tym szybciej wdrożone zostanie leczenie, co zwiększy szanse na powrót do zdrowia.

Powikłania po zapaleniu mózgu

Neurologiczne objawy zapalenia mózgu mogą utrzymywać się jeszcze na długo po ustąpieniu choroby, dlatego niebagatelną rolę w powrocie do zdrowia odgrywa rehabilitacja. Co więcej, pozostałością po chorobie mogą być trwałe zaburzenia neurologiczne albo psychiczne.
Częstymi powikłaniami po zapaleniu mózgu są takie objawy jak:
  • zaburzenia koordynacji ruchowej,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • uszkodzenie zmysłu słuchu lub wzroku,
  • kłopoty z pamięcią,
  • nieustanne zmęczenie,
  • padaczka.
Na powikłania najbardziej narażone są dzieci poniżej 1. roku życia i osoby powyżej 55 lat.

Zapalenie mózgu – jak się go ustrzec?

Ryzyko zachorowania na zapalenie mózgu można zmniejszyć, wykonując obowiązkowe szczepienia ochronne przeciw chorobom takim jak odra, ospa wietrzna, świnka czy różyczka, ponieważ jednym z powikłań tych schorzeń jest przeniesienie zakażenia na tkanki mózgu. W ramach profilaktyki zalecane jest też sezonowe szczepienie przeciwko grypie.

Z uwagi na fakt, że w Polsce jedną z najczęstszych odmian zapalenia mózgu jest zapalenie kleszczowe, warto dodatkowo pamiętać o odpowiedniej ochronie przeciwkleszczowej (właściwy ubiór, środki odstraszające). Wbitego kleszcza należy niezwłocznie usunąć, a w przypadku pojawienia się niepokojących objawów, takich jak rumień wędrujący, skontaktować się z lekarzem rodzinnym.

Autor: Redakcja