Choroby układu sercowo-naczyniowego to wszystkie schorzenia obejmujące serce i naczynia krwionośne. Co roku z ich powodu umiera ok. 200 tys. Polaków.
Najpowszechniejsze choroby układu sercowo-naczyniowego
Najczęściej występujące choroby układu sercowo-naczyniowego to:
- nadciśnienie tętnicze;
- zawał serca;
- udar mózgu;
- niewydolność serca;
- choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa);
- miażdżyca;
- zaburzenia rytmu serca;
- żylaki;
- choroba tętnic obwodowych.
Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego dzieli się na:
- modyfikowalne – te, na które mamy wpływ;
- niemodyfikowalne – niezależne od nas.
Czynniki modyfikowalne
Zapobieganie chorobom układu sercowo-naczyniowego polega na eliminowaniu czynników zwiększających ryzyko ich wystąpienia. Wśród czynników modyfikowalnych, czyli tych, których możemy unikać, są:
- palenie tytoniu – choć świadomość dotycząca skutków palenia jest coraz większa, to nadal jest to jedna z głównych przyczyn nie tylko chorób układu krążenia, ale także układu oddechowego i nowotworów;
- siedzący tryb życia – zaleca się, aby minimalny poziom aktywności fizycznej wynosił 30 minut dziennie przez 5 dni w tygodniu (wysiłek ten powinien być umiarkowany – wyraźnie odczuwalne zmęczenie po wysiłku);
- zła dieta, a przede wszystkim będący jednym z jej następstw wysoki poziom cholesterolu i cukru;
- nadwaga i otyłość – groźna jest zwłaszcza otyłość brzuszna;
- długotrwały stres – może zwiększać ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego nawet czterokrotnie;
- nadużywanie alkoholu;
- źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze;
- źle kontrolowana cukrzyca.
Czynniki niemodyfikowalne
Zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, ale nie możemy tego wpływu zminimalizować. Czynniki niemodyfikowalne podnoszące ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych to:
- wiek – u mężczyzn ryzyko rośnie po 55., a u kobiet po 65. roku życia;
- płeć – bardziej narażeni są mężczyźni;
- dodatni wywiad rodzinny w kierunku chorób sercowo-naczyniowych;
- wczesna menopauza;
- obecność innych chorób układu sercowo-naczyniowego w następstwie miażdżycy.
Skala SCORE
Jak oszacować poziom ryzyka sercowo-naczyniowego? Do określenia prawdopodobieństwa zgonu w wyniku chorób sercowo-naczyniowych stosuje się skalę SCORE. Tablice SCORE powstały po wielu latach badań nad tysiącami chorych. Na podstawie tablic SCORE można ocenić ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia w ciągu 10 lat. Karty SCORE uwzględniają zarówno czynniki modyfikowalne, jak i niemodyfikowalne, takie jak wiek, płeć, palenie papierosów, poziom cholesterolu całkowitego oraz ciśnienie skurczowe.
Jak czytać tablice SCORE?
Indywidualne prawdopodobieństwo zgonu 10-letniego w następstwie chorób układu sercowo-naczyniowego określa się przy użyciu specjalnego algorytmu, po uwzględnieniu wszystkich czynników ryzyka. Wynik jest wyrażony w procentach i może kształtować się następująco:
- 10% lub więcej – bardzo duże ryzyko;
- 5–10% – duże ryzyko;
- 1–5% – umiarkowane ryzyko;
- poniżej 1% – małe ryzyko.
Wynik jest dla pacjenta punktem wyjścia do zastosowania profilaktyki, a dla lekarza może być wskazówką w doborze leczenia farmakologicznego.
U kogo nie stosować skali SCORE?
Skala SCORE określa 10-letnie ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych u osób bez zdiagnozowanych chorób układu krążenia. Tablic SCORE nie należy używać u diabetyków ani osób chorujących na przewlekłą niewydolność nerek.
