📌 Wiedza w pigułce
- Preparaty na kleszcze zawierają substancje czynne takie jak: DEET, ikarydyna czy IR3535.
- Naturalne środki na kleszcze takie jak olejki eteryczne czy zioła doniczkowe mogą skutecznie uzupełniać ochronę przed kleszczami.
- Wybór odpowiedniego preparatu na kleszcze jest ważny dla skuteczności ich działania, środki odstraszające różnią się m.in. substancją aktywną i czasem ochrony.
Jak chronić się przed kleszczami?
Preparat na kleszcze to niezbędny element domowej kosmetyczki. Ochrona przed ukąszeniami kleszczy to jedna z bardzo ważnych kwestii w profilaktyce zdrowotnej dla każdej osoby spędzającej czas na świeżym powietrzu. Dotyczy to wszystkich dni, w których temperatura przekracza zaledwie kilka stopni (w zależności od progu aktywności danego rodzaju kleszczy).
Ma to kluczowe znaczenie dla uniknięcia zarażenia się chorobami odkleszczowymi, które są niebezpieczne dla zdrowia.
Preparaty na kleszcze zapewniają skuteczną ochronę przed ukąszeniami i tym samym zmniejszają ryzyko wystąpienia groźnych chorób odkleszczowych jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)
Pamiętaj, że na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) istnieje skuteczna szczepionka. Skonsultuj się z lekarzem przed wyborem optymalnego szczepienia dla Ciebie.
Potrzebujesz konsultacji z internistą?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Dowiedz się więcej: Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu
Szczepionka na boreliozę niestety nie istnieje, natomiast jeśli już ukąsił Cię kleszcz, możesz wykonać badania na przeciwciała by sprawdzić, czy nie doszło do zarażenia.
Sprawdź więcej: Pakiet badań BORELIOZA
Poza używaniem repelentów odstraszających kleszcze możesz podjąć szereg innych środków ostrożności, które jeszcze bardziej obniżą szanse ukąszenia przez kleszcza, a stosowane łącznie zapewnią Ci największą możliwą ochronę. Więcej o tym, jak ochronić się przed kleszczami, dowiesz się z e-booka z przydatnymi, sprawdzonymi poradami, który przygotowaliśmy dla Ciebie.
Pobierz e-Book
i poznaj najważniejsze zasady ochrony przed kleszczami
Co odstrasza kleszcze? Składniki preparatów na kleszcze
Popularne i skuteczne substancje aktywne w preparatach na kleszcze to:
- DEET – jeden z najczęściej stosowanych w repelentach na owady i kleszcze. Działa długo i skutecznie, nawet do 8 godzin. Dostępny w stężeniach od 10% do 50%. Może podrażniać wrażliwą skórę, dlatego u dzieci stosuje się go z ostrożnością.
- Ikarydyna (pikarydyna)– skuteczna, ale delikatniejsza dla skóry niż DEET. Nie ma charakterystycznego zapachu i nie uszkadza tworzyw sztucznych. W odpowiednich stężeniach może być również stosowana u dzieci.
- IR3535 – szczególnie polecana dla dzieci, kobiet w ciąży oraz osób z wrażliwą skórą. Często stosowana jest w produktach dostępnych bez recepty.
- Permetryna – nie działa odstraszająco, ale zabija kleszcze po kontakcie. Nie nadaje się do aplikacji bezpośrednio na skórę, ale można ją stosować do nasączania odzieży, namiotów czy śpiworów.
- Naturalne olejki eteryczne – mogą być świetnym uzupełnieniem ochrony, ale nie są tak skuteczne jak preparaty chemiczne. Mogą być jednak dobrą alternatywą dla osób preferujących naturalne rozwiązania.
Co warto wziąć pod uwagę wybierając preparat na kleszcze?
- Skuteczność i bezpieczeństwo – wybieraj sprawdzone, atestowane preparaty o właściwościach potwierdzonych badaniami naukowymi
- Trwałość – sprawdź, jaki długi jest czas działania danego preparatu (często zależny od substancji aktywnej, np. DEET czy ikarydyny), by pamiętać o reaplikacji
- Forma – dobierz rodzaj produktu optymalnie do swoich potrzeb, dostępne są m.in. spray, krem, chusteczki czy mleczko
- Parametry dodatkowe – upewnij się, czy dany produkt spełnia Twoje wymagania odnośnie ograniczeń wiekowych, wrażliwości skóry czy intensywności
Sprawdź: Preparaty na kleszcze i komary
Co na kleszcze dla dorosłych?
Do najskuteczniejszych środków do walki z kleszczami należą repelenty:
- z zawartością DEET, których działanie polega na zakłócaniu węchu tych pajęczaków, przez co nie są one w stanie zlokalizować swojej ofiary,
- z ikarydyną, które są mniej drażniące dla skóry niż DEET,
- z IR3535, które są nieco mniej skuteczne w ochronie przed kleszczami, ale za to mniej toksyczne.
Co na kleszcze dla dzieci i niemowląt?
Jeśli wybierasz preparaty na kleszcze dla dzieci, to szczególnie ważna jest kwestia bezpieczeństwa stosowanych środków.
Do łagodnych i odpowiednich dla dzieci środków przeciw kleszczom należą te, które zawierają ikarydynę (pikaridynę) lub IR3535.
W przypadku niemowląt wszelkie preparaty odstraszające kleszcze należy stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Pamiętaj, że oprócz preparatów na kleszcze ważne są także dodatkowe środki ochrony przed kleszczami, takie jak:
- moskitiery,
- przewiewna odzież z długimi rękawami,
- dokładne sprawdzanie ciała dziecka po powrocie ze spaceru.
Jakiego zapachu nie lubią kleszcze? Naturalne środki odstraszające
Naturalne sposoby na kleszcze będą wspierać ochronę przed kleszczami w miejscach, w których można je spotkać – np. podczas rodzinnego spaceru w parku czy po lesie.
Warto z nich korzystać zwłaszcza, jeżeli masz wrażliwą, alergiczną i skłonną do podrażnień skórę, która nie reaguje dobrze na częste używanie preparatów z substancjami syntetycznymi.
Do substancji odstraszających kleszcze należą m.in. olejki eteryczne:
- olejek lawendowy,
- olejek z eukaliptusa cytrynowego,
- olejek z drzewa herbacianego,
- olejek z mięty pieprzowej,
- olejek goździkowy.
Możesz nacierać nimi analogiczne miejsca na ciele jak te, w których używa się perfum, np. szyja czy nadgarstki.
Co na kleszcze? Poznaj domowe sposoby
Co odstrasza kleszcze? Okazuje się, że najlepsze naturalne środki o właściwościach odstraszających kleszcze znajdziesz nawet w domu. Przekonaj się, jakimi domowymi sposobami możesz wspierać ochronę przed kleszczami.
Rośliny doniczkowe odstraszające kleszcze
Pamiętaj, że niektóre rośliny uprawiane w ogrodzie lub w doniczkach mogą też odstraszać kleszcze: lawenda, mięta pieprzowa, czystek czy rozmaryn. Wypróbuj również czystek w formie herbaty, który zmienia zapach potu, a przez to utrudnia kleszczom zlokalizowanie potencjalnej ofiary.
Ocet jabłkowy na kleszcze
Możesz wykorzystać również ocet jabłkowy, którego intensywny zapach działa zniechęcająco na kleszcze, dlatego doskonale sprawdzi się jako składnik naturalnych sprayów ochronnych.
Sok z cytryny przeciw kleszczom
Sprawdzonym środkiem odstraszającym małe pajęczaki jest również stosowanie soku z cytryny lub olejków z cytrusów.
Naturalne środki na kleszcze mogą być dobrym uzupełnieniem bariery ochronnej, ale nie zagwarantują 100% skuteczności. Najskuteczniej działają w połączeniu z barierą fizyczną (ubranie, moskitiery) i unikaniem miejsc, gdzie kleszcze są aktywne.
Pamiętaj, że domowe sposoby i naturalne środki (np. ocet jabłkowy, olejki eteryczne) mogą wspierać ochronę, ale nie zastąpią repelentów o potwierdzonym badaniami działaniu.
Niezależnie od tego, jakich preparatów i środków przeciw kleszczom używasz, pamiętaj o podstawowych zasadach bezpieczeństwa (które znajdziesz też w naszym e-booku).
Zawsze po każdym spacerze w lesie, na łące lub w parku dokładnie obejrzyj ciało, by wykryć wędrującego czy wkłutego pasożyta. Szybkie usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko zakażenia.
Nie czekaj, aż kleszcz Cię zaskoczy i wybierz odpowiedni preparat już dziś, aby móc cieszyć się naturą bez obaw.
Zobacz, co jeszcze warto mieć pod ręką na lato: Apteczka na wyjazd – co zabrać ze sobą na wakacje? Lista
Bibliografia
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH, Repelenty w profilaktyce chorób odkleszczowych. PZH.gov.pl, dostęp: czerwiec 2025.
- Godek, A., Borelioza i inne choroby przenoszone przez kleszcze. Borgis, 2016.
- Ingels, D., Borelioza. Jak się chronić, jak rozpoznać i jak radzić sobie z objawami. Znak, 2019.
- Ozimek, W., Gras, M., Nie dam się kleszczom. Przystępny przewodnik po świecie kleszczy, ich roli w ekosystemie oraz przenoszonych przez nie chorobach, ze szczególnym uwzględnieniem boreliozy. Wydawnictwo Gras Clinical, 2020.
