Obrzęk lipidowy jest chorobą tkanki podskórnej, której objawy postępują wraz z wiekiem i mogą powodować wiele powikłań. Lipodemia polega na nadmiernym odkładaniu się komórek tłuszczowych w tkance łącznej, które blokują małe naczynia limfatyczne.
Obrzęk tłuszczowy rozpoznaje się po znaczącym, nieproporcjonalnym i nierównomiernym powiększeniu najczęściej kończyn dolnych (obrzęk lipidowy nóg), niemal wyłącznie u kobiet. Zdarza się jednak, że lipodemia występuje również u mężczyzn. Należy zaznaczyć, że obrzęk lipidowy nie wynika z braku ruchu, niewłaściwej diety, przyrostu wagi czy otyłości (może jednak występować równocześnie). Jakie są zatem przyczyny i objawy lipodemii?
Obrzęk lipidowy – przyczyny i objawy
Przyczyn lipodemii upatruje się w predyspozycjach genetycznych, uaktywnianych przez zaburzenia gospodarki hormonalnej. Pierwsze objawy obrzęku lipidowego pojawiają się w okresie dojrzewania, a także ciąży lub menopauzy, a zatem w okresie znaczących przemian hormonalnych.
Objawy obrzęku tłuszczowego, które można samodzielnie zaobserwować to:
- we wczesnej fazie wyczuwalne pod skórą zgrubienia i guzki o gąbczastej strukturze, a w kolejnych etapach rozwoju choroby stwardnienia i nierówności skóry;
- nieproporcjonalne, symetryczne i nierównomierne powiększenie obwodu obu nóg lub obu ramion* – jednocześnie dłonie, stopy czy kostki nie są objęte zmianami;
- dysproporcja w budowie ciała: górna i dolna część znacznie różnią się wielkością;
- wymienione objawy mają miejsce pomimo odpowiedniej diety i podejmowanej aktywności fizycznej;
- skóra staje się tkliwa – nadwrażliwa na dotyk;
- zwiększona podatność na pojawianie się zasinień;
- ból kończyn;
- płaskostopie;
- uczucie ciężkości kończyn.
* obrzęk tłuszczowy może obejmować same uda, całe nogi, same łydki, same ramiona, całe ręce, same przedramiona
Wymienione objawy obrzęku lipidowego mogą przybierać na sile w ciągu dnia i wraz z wysoką temperaturą otoczenia. Symptomy lipodemii mogą być także wywoływane długotrwałym przebywaniem w jednakowej pozycji – stojącej lub siedzącej.
Wyróżnia się trzy stadia obrzęku lipidowego:
- I – zauważalne równomierne powiększenie obwodu kończyn dolnych lub górnych – skóra pozostaje gładka;
- II – Skóra kończyn robi się pofałdowana, tworzą się pod nią guzkowate wybrzuszenia;
- III – znaczące powiększenie obwodu kończyn, znaczące nierówności oraz stwardnienia skóry, tkanka rozkłada się nieproporcjonalnie i nierównomiernie.
Leczenie obrzęku lipidowego
Do jakiego lekarza udać się z lipodemią? Najpierw warto udać się do internisty, który postawi wstępną diagnozę i zleci kolejne badania lub skieruje do specjalisty – flebologa. Diagnostyka obrzęku tłuszczowego obejmuje m.in. ogólną ocenę wydolności układu krwionośnego i limfatycznego badania poziomu hormonów tarczycy oraz morfologii krwi. Dodatkowymi badaniami są tomografia, rezonans magnetyczny oraz ultrasonografia.
Obrzęk lipidowy może być mylony z obrzękiem limfatycznym. W przypadku obrzęku limfatycznego przyczyną nabrzmienia kończyn jest zastój chłonki. Może on wynikać z hipoplazji lub aplazji naczyń limfatycznych (tzw. pierwotny obrzęk limfatyczny), a także uszkodzeń spowodowanych urazami lub obrzękiem tłuszczowym (tzw. wtórny obrzęk limfatyczny).
Obrzęku lipidowego nie leczy się farmakologicznie. Stosuje się kompleksową terapię przeciwzastoinową z manulanymi drenażami limfatycznymi, a także kompresją pneumatyczną. Zastosowanie znajdują również bandaże kompresyjne i wyroby uciskowe – odzież uciskowa.
Domowe sposoby na obrzęk lipidowy ograniczają się raczej odpowiedniego odżywiania oraz aktywności fizycznej. Choć ćwiczenia i dieta w lipodemii nie mają bezpośrednio wpływu na chorobę, to są one istotne z punktu widzenia minimalizacji ryzyka powstania innych schorzeń, m.in. otyłości, której mogą sprzyjać towarzyszące obrzękowi lipidowemu ograniczenia ruchowe.
Ćwiczenia w lipodemii nie powinny obciążać i tak już nadwyrężonego układu kostno-stawowo-mięśniowego. Zalecane aktywności to m.in. ćwiczenia w basenie, pływanie, niezbyt forsowne marsze i spacery oraz jazda na rowerze. Pewne efekty może dawać również samodzielne wykonywanie drenaży limfatycznych w formie presoterapii.
Skuteczną metodą łagodzącą główny objaw obrzęku tłuszczowego, czyli powiększenie kończyn, jest liposukcja – odsysanie tłuszczu. W przypadku lipodemii zaleca się zastosowanie wibrujących kanikuli ssących, które odsysają tłuszcz bez uszkadzania układu limfatycznego. Takie zabiegi wykonywane są w znieczuleniu miejscowym.
Powikłania obrzęku lipidowego
Nieleczona lipodemia może prowadzić do wielu powikłań, takich jak:
- zmiany degeneracyjne stawów i zwyrodnień kręgosłupa
- żylaki,
- otyłość,
- problemy psychiczne i psychologiczne,
- obrzęki limfatyczne.
