Paraliż senny – co to jest?
Paraliż senny, nazywany również porażeniem przysennym lub paraliżem przysennym, jest zaburzeniem snu polegającym na porażeniu mięśni przy jednoczesnym zachowaniu świadomości. Występuje w momencie zasypiania lub przechodzenia ze snu do stanu czuwania.
Choć mózg doświadczającego paraliżu sennego odbiera bodźce z zewnątrz, to nie jest w stanie wprawić ciała w ruch. Przypadłość obejmuje całe ciało, nie dotyczy wyłącznie gałek ocznych oraz mięśni oddechowych.
Czym objawia się paraliż senny?
Katapleksja, czyli nagła i niekontrolowana utrata napięcia mięśni przy jednoczesnym zachowaniu pełnej świadomości, to niejedyny objaw paraliżu przysennego. Przy tym stanie nierzadko występują także różnorodne doznania psychiczne, w tym:
- dzwonienie w uszach,
- uczucie spadania,
- tachykardia (przyspieszone bicie serca),
- ucisk w klatce piersiowej,
- wrażenie przygniecenia kończyn,
- silne poczucie lęku, strachu i przerażenia,
- panika i stres.
Osoba doświadczająca paraliżu sennego zazwyczaj gwałtownie wybudza się ze snu i jest przekonana, że ktoś lub coś z zewnątrz uciska jej klatkę piersiową, przez co nie może swobodnie złapać oddechu.
Paraliż senny z halucynacjami
U niektórych osób podczas paraliżu sennego dodatkowo mogą pojawiać się halucynacje. Wyróżnia się dwa rodzaje halucynacji: hipnagogiczne, które występują przy zasypianiu, oraz hypnopompiczne, doświadczane podczas wybudzania się ze snu. Omamy mogą być wzrokowe, słuchowe, węchowe lub dotykowe i choć wydają się autentyczne, to występują bez udziału bodźca zmysłowego.
Paraliż senny – przyczyny
Powody występowania paraliżu sennego mogą być różne. Wśród czynników ryzyka znajdują się:
- zaburzenia lękowe,
- nadciśnienie tętnicze,
- bezdech senny,
- nieregularny tryb życia,
- nieodpowiednia higiena snu,
- silny stres,
- uzależnienie od alkoholu lub leków psychoaktywnych,
- stosowanie leków nasennych,
- praca zmianowa,
- częsta zmiana stref czasowych.
Czy paraliż senny jest niebezpieczny dla zdrowia?
Paraliż senny, choć nie jest niczym przyjemnym, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ani życia doświadczającej go osoby. U zdecydowanej większości ludzi stan ten wystąpił raz czy dwa razy w życiu, ale zdarzają się jednostki, które zmagają się z nim zdecydowanie częściej, w skrajnych przypadkach nawet co noc.
Paraliż senny – jak długo może trwać?
Dobra informacja jest taka, że paraliż przysennny mija tak szybko, jak się pojawia. Zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu sekund i ustępuje samoistnie. Wybudzona osoba może mieć wrażenie, że stan ten trwał nawet kilka minut, lecz jest ono mylne.
Czy paraliż senny ma coś wspólnego z bezdechem?
Niektórym zdarza się mylić porażenie przysenne z bezdechem sennym. W praktyce to nie jest to samo, choć jedno drugiego nie wyklucza. Bezdech senny w odróżnieniu od paraliżu sennego jest bowiem poważną chorobą, która utrudnia oddychanie podczas snu, przez co stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Może spowodować niedotlenienie, wywołać udar lub stać się przyczyną rozwoju chorób serca.
Paraliż senny – leczenie
Częste doświadczanie porażenia przysennego może nieść za sobą skutki emocjonalne, przede wszystkim prowadzić do chronicznej bezsenności. Paraliż senny w nomenklaturze medycznej nie jest klasyfikowany jako jednostka chorobowa, dlatego nie do końca można mówić o jego leczeniu. Nie istnieje też panaceum na to zjawisko. Są jednak sposoby na to, aby się z nim skutecznie uporać.
Jak przerwać paraliż senny?
W razie wystąpienia paraliżu przysennego, choć może być to trudne, należy zachować spokój. Pomocne może okazać się wykonywanie głębokich wdechów i wydechów. Przyspieszyć ustąpienie porażenia sennego może również próba poruszenia kończynami albo gałkami ocznymi. Wtedy ciało wyśle do mózgu informację, że już się obudziło, a nieprzyjemne dolegliwości ustąpią.
Paraliż senny – czy trzeba iść do lekarza?
W razie nawracającego paraliżu sennego skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub od razu umów wizytę u neurologa, najlepiej w poradni leczenia snu. Specjalista może uznać za konieczne wykonanie badań, np. EEG, celem potwierdzenia lub wykluczenia padaczki. Jeśli za występowaniem paraliżu sennego stoją problemy natury psychicznej, w uporaniu się z nim pomoże psycholog i terapia. Wszystkiego jednak dowiesz się na wizycie u lekarza.
Autor: Redakcja
