Co to jest ptoza oka?
Ptoza to inaczej opadanie powieki. Dotyczy wyłącznie powieki górnej. Wysokość szpary powiekowej po chorej stronie jest wyraźnie zmniejszona (norma wynosi ok. 9 mm). U osoby dorosłej bez nieprawidłowości w obrębie oczu brzeg rzęsowy powieki górnej znajduje się 1,5 mm poniżej najwyższego punktu rąbka rogówki. Z kolei u pacjentów z ptozą umiejscowiony jest niżej i może przysłaniać źrenicę.
Ptoza – przyczyny
Przyczyny ptozy mogą być:
- miogenne – nieprawidłowości w zakresie rozwoju i/lub funkcji mięśnia dźwigacza powieki (większość przypadków wrodzonego opadnięcia powieki),
- rozcięgnowe – nieprawidłowa struktura lub działanie rozcięgna mięśnia dźwigacza powieki, np. zmiany inwolucyjne rozcięgna lub zerwanie jego przyczepu (większość przypadków ptozy nabytej, do której przyczynić się może m.in. noszenie twardych soczewek kontaktowych, nawykowe tarcie oczu, chirurgia zaćmy czy operacja powiek),
- neurogenne – nieprawidłowe unerwienie, np. porażenie nerwu okoruchowego lub unerwienie patologiczne przez gałęzie ruchowe nerwu trójdzielnego (nerw V) w zespole Marcusa Gunna,
- mechaniczne – obrzęk pooperacyjny lub pourazowy, blizny pozapalne lub pooperacyjne, obciążenie powieki przez narośl/guz,
- pourazowe – anatomiczne lub czynnościowe uszkodzenie mięśnia, jego rozcięgna lub unerwienia oraz zmiany bliznowate,
- jatrogenne – nieprawidłowe wędrowanie preparatu toksyny botulinowej (Botoxu) w obręb kompleksu mięśnia dźwigacza (tzw. ptoza po botoksie).
Ptoza powieki może również towarzyszyć m.in. wrodzonemu lub nabytemu porażeniu nerwu okoruchowego czy wrodzonemu albo nabytemu zespołowi Hornera. Czasami towarzyszy uogólnionej chorobie mięśni oraz chorobom autoimmunologicznym, ponadto jest jednym z objawów guza oczodołu.
Ptoza – objawy
Najbardziej typowym objawem ptozy jest opadanie powieki lub obu powiek. O opadnięciu górnej powieki mówi się wtedy, gdy powieka przysłania minimum 2 mm tęczówki oka.
Na początku jest to przede wszystkim defekt kosmetyczny. Z biegiem czasu, gdy powieka coraz bardziej zacznie przysłaniać otwór źreniczny, mogą wystąpić zaburzenia widzenia. Zawężenie pola widzenia może utrudniać wykonywanie podstawowych codziennych czynności. Osoba cierpiąca na ptozę w zaawansowanej postaci, by cokolwiek zobaczyć spod opadniętej powieki, musi przechylić głowę do tyłu lub mocno podnieść brew.
Warto jeszcze dodać, że ptoza może mieć skutki natury psychologicznej. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i nastolatków. Nietypowy wygląd naraża na wykluczenie w grupie rówieśniczej i może prowadzić do całkowitej alienacji.
Opadła mi powieka – co robić?
W razie zaobserwowania opadniętej powieki należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, który na podstawie wywiadu i badania skieruje do okulisty celem przeprowadzenia dalszej diagnostyki. Następnie w zależności od przyczyny okulista skieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty, np. neurologa lub chirurga szczękowo-twarzowego.
Bardzo ważne jest, by nie lekceważyć objawów ptozy. Podejmując działania prowadzące do wyeliminowania źródła problemu, można uniknąć powikłań opadnięcia powieki takich jak astygmatyzm, zez czy „leniwe oko”.
Ptoza – leczenie
Sposób leczenia ptozy zależy w dużej mierze od przyczyny, która ją wywołała. Jeśli opadnięcie powieki nie jest duże i nie pogarsza jakości widzenia, należy znaleźć źródło problemu i rozpocząć leczenie przyczynowe, obserwując efekty. Pacjentom niedowidzącym przez opadniętą powiekę zaleca się terapię okluzyjną, czyli zasłonięcie zdrowego oka, by wymusić czynność chorego. W zaawansowanej postaci ptozy stosuje się leczenie operacyjne.
Plan zabiegu ptozy zależy głównie od stopnia opadnięcia powieki oraz od tego, czy u pacjenta zachowana jest czynność mięśnia dźwigacza powieki. Pod uwagę bierze się również ewentualne wcześniejsze operacje oczu.
Czy ptozę da się całkowicie wyleczyć?
Wszystko zależy od przypadku oraz od doświadczenia i umiejętności osoby przeprowadzającej leczenie operacyjne. Możliwa jest całkowita korekta opadnięcia powieki i otrzymanie pełnej symetrii szpar powiekowych. Nie dotyczy to jednak każdego. Czasem uzyskuje się jedynie częściową poprawę i różnica w szerokości szpar powiekowych zostaje jedynie lekko zmniejszona. Zdarza się także, że korekcja jest zbyt duża – wtedy obserwuje się niedomykalność szpary powiekowej po stronie operowanej.
Autor: Redakcja
