Skręt jądra – czy grozi amputacją?  

Skręt jądra – przyczyny  

Skręt jądra to stan, w którym dochodzi do obrotu powrózka nasiennego wokół własnej osi. Powrózek nasienny to struktura przypominająca sznurek o długości 15–20 cm. W jej skład wchodzą wszystkie przewody wchodzące i wychodzące z moszny, a następnie przechodzące przez kanał pachwinowy, czyli m.in.

• nasieniowód,
• tętnica jądrowa (dostarczająca krew do jądra),
• splot żylny wiciowaty,
• naczynia chłonne i nerwy.  

Skręcenie powrózka zmniejsza lub eliminuje przepływ krwi do jądra. Stopień niedrożności tętniczej i żylnej zależy od czasu trwania i stopnia skręcenia. W większości przypadków nie udaje się określić przyczyn wystąpienia skrętu jądra, a te, które udaje się zidentyfikować, to m.in.:  

• brak prawidłowego umocowania jądra w dnie moszny u noworodków (tzw. deformacja dzwonowata – Bell Clapper Deformity), 
• inne wady anatomiczne, w tym poziome położenie jądra lub powrózek nasienny z długą częścią wewnątrzmosznową, 
• u nastolatków jako wynik szybkiego wzrostu i zwiększenia objętości jądra w okresie dojrzewania, 
• nadmierny, nagły skurcz mięśnia dźwigacza jądra (mięśnia, który odpowiada za zmianę położenia jądra w reakcji np. na zmianę temperatury otoczenia),  
• aktywność fizyczna, w trakcie której dochodzi do nagłych zmian pozycji worka mosznowego lub dużego ucisku na jądra (np. jazda a rowerze), 
• uraz w okolicy worka mosznowego (np. kopnięcie), 
• rozpoznanie zapalenia najądrza i nasilający się ból, mogący wskazywać na wtórny skręt jądra. 

Sprawdź: Choroby jąder – przegląd najczęstszych problemów zdrowotnych męskich gonad

Skręt jądra – objawy 

Skręt jądra jest najczęstszą przyczyną nagłego bólu i obrzęku jąder u osób poniżej 18. roku życia. Silne dolegliwości bólowe są pierwszym alarmującym objawem choroby. Pacjenci, u których dochodzi do skrętu jądra, najczęściej skarżą się na:  

• bardzo silny ból pojawiający się nagle, obejmujący zazwyczaj jedno jądro. Ból może promieniować do dolnej części brzucha lub pachwiny. Ból bywa ekstremalny i może być określany jako „paraliżujący”, uniemożliwiający poruszanie się oraz wywołujący mdłości, 
• obrzęk moszny, która staje się opuchnięta po stronie skrętu, a jej skóra może być zaczerwieniona, a jeśli pacjent długo zwleka z szukaniem pomocy, staje się niebieskawa lub fioletowa (sina) z powodu zaburzeń krążenia krwi​, 
• nudności i wymioty będące wynikiem powiązań nerwowych między jądrem a przewodem pokarmowym, 
• uniesione jądro, które pod wpływem skrętu może ustawić się wyżej lub pod nieprawidłowym kątem, 
• zastój krwi w obrębie jądra sprawiający, że jądro staje się twarde i obrzęknięte,  
• dyskomfort lub ból przy dotyku, próby poruszania jądrem powodują nasilenie dolegliwości. 

Co robić przy podejrzeniu skrętu jądra? 

Najważniejszy jest czas – jeśli doszło do skręcenia jądra, pacjent powinien bezzwłocznie wezwać karetkę lub udać się do szpitala. Skręt utrzymujący się przez ponad 6 godzin powoduje trwałe zmiany w tkankach jądra. Z uwagi na nieodwracalną martwicę skutkuje często koniecznością operacyjnego usunięcia organu.

U pacjenta, który trafia na SOR z zespołem ostrej moszny lekarz rozpoznaje skręt jądra na podstawie zebranego wywiadu i badania przedmiotowego, standardowo wykonuje się badanie USG moszny z opcją obrazowania metodą Dopplera rejestrującą przepływ krwi przez jądro.

Im szybciej uda się rozpocząć operacyjne odprowadzenie skrętu jądra, tym większe są szanse, że nie dojdzie do martwicy i nie będzie konieczności amputacji jądra.    

Sprawdź: USG narządów moszny (jąder)

Jak wygląda i ile trwa operacja skrętu jądra? 

Operacja skrętu jądra, nazywana też rewizją moszny, to zabieg ratunkowy mający na celu przywrócenie prawidłowego przepływu krwi do jądra poprzez jego mechaniczne odkręcenie i zabezpieczenie przed ponownym skrętem. Operacja skrętu jądra zazwyczaj trwa od 30 minut do godziny, w zależności od stopnia skrętu i stanu jądra.  

• zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym na bloku operacyjnym,  
• chirurg wykonuje małe poprzeczne lub podłużne nacięcie w mosznie, aby uzyskać dostęp do skręconego jądra, po czym wynicowuje je poza worek mosznowy, 
• następnie oceniany jest stan jądra pod kątem ewentualnych zmian martwiczych oraz liczba obrotów powrózka nasiennego (im więcej skrętów, tym gorsze rokowanie),  
• jądro zostaje przez lekarza odkręcone mechanicznie, a następnie ogrzewa się je z użyciem ciepłego fizjologicznego roztworu NaCl, a powrózek nasienny ostrzykuje się roztworem lidokainym – celem tych działań jest przywrócenie prawidłowego ukrwienia,  
• jeśli jądro jest mocno uszkodzone z powodu długotrwałego braku dopływu krwi, konieczne może być jego usunięcie (orchidektomia), 
• w przypadku pozostawienia gonady w worku mosznowym, chirurg przyszywa je do wewnętrznej ściany moszny (orchidopeksja) w celu zapobiegnięcia kolejnemu epizodowi skrętu – zwykle zabezpieczane są w ten sposób oba jądra, choć niekoniecznie podczas tego samego zabiegu,  
• po zakończeniu operacji rana zostaje zamknięta szwami i założony zostaje jałowy opatrunek.  

Rekonwalescencja po skręcie jądra 

Rewizja moszny, jak każdy zabieg operacyjny, obarczona jest ryzykiem powikłań, ale w większości przypadków pacjent szybko wraca do pełni zdrowia. Całkowity czas rekonwalescencji to najczęściej około 30 dni.

Z uwagi na sąsiadujące lokalizacje worka mosznowego i odbytu bardzo istotna jest odpowiednia higiena w okresie pooperacyjnym, czyli:

• regularne zmiany opatrunków,
• codzienna zmiana bielizny,
• przemywanie rany zaleconymi preparatami odkażającymi.

Zaleca się, aby pacjent przez kilka dni odpoczywał i unikał forsownej aktywności fizycznej. Odpoczynek pomaga w zmniejszeniu obrzęku i przyspiesza proces gojenia. Po około tygodniu od zabiegu większość pacjentów wraca do normalnych, lekkich czynności, jednak przez około 4-6 tygodni należy unikać:

• podnoszenia ciężkich przedmiotów,
• biegania,
• intensywnych ćwiczeń. 

Po tym czasie pacjenci zazwyczaj w pełni wracają do zdrowia. W rzadkich przypadkach może dojść do powikłań, takich jak zakażenie rany pooperacyjnej czy krwiaki w obrębie moszny. Ponieważ podczas operacji standardowo zabezpiecza się oba jądra przed przyszłym skrętem, ryzyko ponownego wystąpienia tego problemu jest minimalne.

To również może Cię zainteresować:

Potworniak – co to za nowotwór? Potworniaki u kobiet i mężczyzn