Jak wyglądają wszy łonowe?
Wszy łonowe to zupełnie inne pasożyty niż wszy bytujące na głowie. Nie ma możliwości przeniesienia wszy łonowych na inne części ciała i odwrotnie – wesz głowowa nie będzie występowała w okolicach łonowych. Wesz łonowa, łac. Pthirus pubis to najmniejsza z wszy, jej długość nie przekracza 2 mm. Bywa nazywana mendą lub mendoweszką. Występuje na owłosionej skórze rejonów intymnych – najczęściej na włosach łonowych, rzadziej na udach, pod pachami czy na owłosionym brzuchu. Co więcej – może pojawić się także w męskim zaroście na twarzy, w brwiach i na rzęsach.
Wszy łonowe mają barwę ciemnoczerwoną lub pomarańczowo-żółtą, są płaskie i dostrzegalne gołym okiem. Można je porównać do maleńkich krabów.
Wesz łonowa składa około 30 jajeczek, które przyczepione są do ludzkich włosów (jajeczka również można zauważyć). Po 6 do 10 dniach z jajek wylęgają się nimfy, czyli miniaturowe wersje dorosłych wszy. Postać dojrzałą nimfy osiągają po kilku tygodniach. Wszy łonowe żywią się ludzką krwią, dlatego muszą kąsać żywiciela – nawet kilka razy dziennie, co powoduje świąd i zaczerwienienie.
Jak dochodzi do zakażenia wszawicą łonową?
Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną, tzw. nosicielem. W przypadku wszy łonowych są to kontakty seksualne, chociaż do zakażenia może dojść także na skutek korzystania z tego samego ręcznika, tych samych ubrań (niekoniecznie tylko bielizny, ale także spodni czy sukienek), spania w jednej pościeli, a także w wyniku przejścia pasożytów z innych ubrań, np. w basenowej szatni. Teoretycznie możliwe jest także, by wesz spadła z żywiciela w komunikacji miejskiej i tam oczekiwała na nowego żywiciela lub – unosiła się na powierzchni wody w basenie. Jednak wesz nie umie pływać, nie umie także przyczepić się do gładkich powierzchni np. w toalecie, a także – wszy ludzkich nie przenoszą zwierzęta.
Wesz łonowa występuje przeważnie u osób dorosłych, ale może pojawić się także u dzieci – wtedy najczęściej zajmuje brwi i rzęsy. Wszawica łonowa zaliczana jest do chorób wenerycznych i może współwystępować z innymi chorobami wenerycznymi, dlatego najlepiej udać się z problemem do wenerologa. Warto przy tym podkreślić, że zakażenie wszawicą nie wynika z braku higieny, może do niego dojść niezależnie od poziomu dbania o higienę.
Wszy łonowe – objawy zarażenia
Ponieważ wszy żywią się krwią, kąsają żywiciela, przez co w miejscu ugryzienia powstają niewielkie, zabarwione na niebiesko (sinoniebiesko) swędzące zmiany. Nazywane są plamami błękitnymi właśnie przez wzgląd na kolor. Zawarte w ślinie wszy substancje powodują reakcję alergiczną, która nasila świąd. Im więcej pasożytów, tym więcej ukąszeń, a co za tym idzie – większy świąd. Bywa, że pierwsze pasożyty pozostają niezauważone, natomiast namnażają się one szybko, więc dochodzi do podrażnienia większych partii skóry, przez co niemożliwe jest przeoczenie zarażenia.
Świąd najczęściej największy jest nocą, ponieważ wtedy wszy są najbardziej aktywne. U pacjenta pojawia się konieczność drapania, a na bieliźnie można zauważyć czarny proszek – jakby puder. U niektórych pacjentów dochodzi do powiększenia okolicznych węzłów chłonnych, a także – do infekcji bakteryjnej pogryzionych miejsc.
Jeśli wszy łonowe zajmą inną okolicę ciała, a nie krocze, również będą widoczne ugryzienia, a także – same wszy i gnidy, czyli ich jajeczka, przytwierdzone do włosów pacjenta. Jako że możliwe jest, że u dzieci zajmą brwi i rzęsy, dlatego pocierające oczy dziecko należy uważnie obejrzeć, czy nie doszło do zarażenia wszawicą łonową. Wesz łonowa nie występuje na głowie, dlatego jej objawy u małego dziecka mogą być mylące.
Zarażenie wszawicą łonową – leczenie
Wszawicę łonową może rozpoznać i wdrożyć leczenie już lekarz rodzinny. Pacjenci z problemem wszawicy często korzystają także z porad dermatologa lub wenerologa, a kobiety – ginekologa. Obecność pasożytów widoczna jest gołym okiem we włosach łonowych (lub na innych owłosionych częściach ciała), bardzo rzadko konieczna jest ocena mikroskopowa. Lekarz sprawdza, czy nie doszło do rozwoju zakażenia bakteryjnego pogryzionych miejsc i różnicuje chorobę z zapaleniem mieszków włosowych.
Zaordynowana terapia powinna objąć także pozostałych domowników, nawet jeśli nie odczuwają objawów zarażenia. Do środków farmaceutycznych wybieranych w przypadku leczenia wszawicy łonowej zaliczamy:
- preparaty z cyklometikonem i dimetikonem, które są nieszkodliwe dla człowieka. Ważne, aby kurację przeprowadzić zgodnie z zaleceniami producenta oraz powtórzyć ją po około tygodniu. Preparaty z cyklometikonem i dimetikonem wykazują około 97 proc. skuteczności;
- preparaty z permetryną, które stosuje się w postaci szamponu i również należy kurację powtórzyć po około tygodniu. Permetryna wybierana jest rzadziej z tego względu, że wszy wykazują odporność na jej działanie. Jest jednak dużo wygodniejsza w użyciu – po umyciu owłosionych części ciała należy trzymać pianę przez 10 minut, co jest znacznie krótszym procesem niż stosowanie preparatów z dimetikonem lub cyklometikonem;
- jeśli doszło do zajęcia przez wszy brwi i rzęs najczęściej stosuje się wazelinę kosmetyczną (wymaga to wielokrotnej aplikacji). Stosuje się także usuwanie wszy i gnid mechanicznie.
Zobacz: Leki i preparaty na wszy
Wszawica łonowa – postępowanie po zakończeniu leczenia
Walcząc z wszawicą łonową zalecane jest także ogolenie miejsc intymnych lub innych miejsc, w których wszy bytują. Ważne, aby od razu zgolone włosy wyrzucić, podobnie jak maszynkę do golenia. Dodatkowo należy wyprać pościel i ręczniki w wysokich temperaturach (powyżej 60 stopni), a także dokładnie wyparzyć bieliznę. Rzeczy, których nie można poddać działaniu wysokich temperatur, które zabijają wszy, można zamrozić – zalecane jest mrożenie przez 24-48 godzin. Jeśli nie można ich także zamrozić – należy spryskać je preparatem owadobójczym, a następnie szczelnie zamknąć na 10 dni w foliowym worku. Po tym czasie powinno się je wyczyścić na sucho lub mokro. Warto także wyczyścić materac, odkurzyć dywany. Kurację przeciwko wszom należy powtórzyć po tygodniu.
