Kiedy brać antybiotyk po ugryzieniu kleszcza?  

Antybiotyki po ugryzieniu kleszcza – najważniejsze informacje

Do niedawna kleszcze były aktywne i atakowały głównie wiosną. Dziś kleszcze żerują właściwie cały rok, a szacuje się, że nawet co szósty kleszcz może być zakażony, a więc jego ugryzienie stwarza ryzyko rozwoju boreliozy lub innych chorób odkleszczowych. To m.in.: kleszczowe zapalenie mózgu, anaplazmoza, tularemia, babeszjoza, bartoneloza.  

Czy w związku z rosnącą aktywnością kleszczy i wieloma rodzajami chorób odkleszczowych istnieją zalecenia, aby od razu po ugryzieniu kleszcza zapobiegawczo przyjmować antybiotyki? Oto najważniejsze informacje:  

• antybiotyki po ugryzieniu kleszcza stosuje się tylko w określonych przypadkach i sytuacjach klinicznych, 
• decyzję o zastosowaniu antybiotyków, dobór antybiotykoterapii i dawek leków podejmuje lekarz, 
• antybiotyki po usunięciu kleszcza mogą być w niektórych przypadkach stosowane w celu zapobiegania lub powstrzymania rozwoju infekcji wywoływanych przez bakterie przenoszone przez kleszcze,  
• często stosowany antybiotyk to doksycyklina, ale wybór konkretnego leku zależy od objawów, rodzaju infekcji i indywidualnego stanu pacjenta (niezbędny jest wywiad lekarski i dobór odpowiedniego preparatu), 
• stosowanie się do zaleceń i przyjmowanie antybiotyków zgodnie z rekomendacją lekarza ma na celu wyeliminowanie zakażenia krętkami boreliozy i innymi bakteriami przenoszonymi przez kleszcze. 

Kiedy brać antybiotyk po ugryzieniu kleszcza?

Kiedy należy przyjmować antybiotyki po ugryzieniu kleszcza i czy należy niezwłocznie zastosować tzw. poekspozycyjną antybiotykoterapię – niezależnie od stanu zdrowia pacjenta? Zgodnie z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ) – samo ugryzienie kleszcza nie jest wskazaniem do profilaktycznego leczenie antybiotykami.  

Lekarz przepisuje antybiotyki w przypadku potwierdzenia lub podejrzenia boreliozy.  

Sytuacje, w których zalecana jest antybiotykoterapia to m.in.: 

• kleszcz był wbity w skórze przez długi czas, 
• jednocześnie pojawia się rumień wędrujący – charakterystyczny objaw boreliozy. Warto wiedzieć, że rumień może pojawić się między 3 a nawet 30 dniem od momentu ugryzienia kleszcza, 
• po ugryzieniu kleszcza występują objawy, takie jak ból głowy, sztywność karku, zawroty głowy, 
• doszło do wielokrotnych ugryzień przez kleszcze, 
• pacjent pogryziony przez kleszcze znajdował się na terenie endemicznego występowania choroby. 

Zdjęcie poniżej przedstawia jak wygląda rumień wędrujący po ugryzieniu kleszcza:

Na szczególną uwagę zasługują objawy neurologiczne po ugryzieniu kleszcza np.:  

• drętwienia,  
• sztywność,  
• zawroty głowy,  
• objawy zapalenia stawów, 
• objawy zapalenia mózgu.  

Jeśli po ugryzieniu kleszcza występują te lub inne niepokojące symptomy (nagła gorączka, bóle głowy, nudności, zaburzenia psychiczne), pilnie skonsultuj się z lekarzem. Tego typu objawy mogą wskazywać m.in. na kleszczowe zapalenie mózgu.

Uwaga! Jeśli zachowasz usuniętego kleszcza, dodatkowo można wykonać badanie kleszcza, które potwierdzi, czy kleszcz był zakażony groźnymi chorobami. 

Polecamy: Neuroborelioza – objawy, powikłania. Jak wykryć neuroboreliozę?

Profilaktyczna antybiotykoterapia po kleszczu – jakie antybiotyki obejmuje?

Jeśli istnieje wyraźne wskazanie do zastosowania antybiotyków po ugryzieniu kleszcza, lekarz zazwyczaj zaleca zastosowanie następujących antybiotyków:  

• Doksycyklina: antybiotyk stosowany po ugryzieniu kleszcza, szczególnie gdy istnieje wysokie ryzyko zakażenia boreliozą; 
• Amoksycylina: stosowana po ugryzieniu kleszcza, szczególnie w przypadku występowania czynników ryzyka lub jako lek drugiego rzutu; 
• Cefuroksym: to kolejny antybiotyk, który może być stosowany w profilaktyce po ugryzieniu kleszcza, zwłaszcza w obszarach endemicznych dla boreliozy. 

Wyżej wymieniona lista to również antybiotyki stosowane na boreliozę.  

Pamiętaj! Po ugryzieniu kleszcza zwróć się do lekarza i obserwuj ciało – szczególnie miejsce ugryzienia. Jeśli doszło do ugryzienia co najmniej przez trzy kleszcze, to może to być wskazaniem do zastosowania antybiotyków.   

Polecamy: Antybiogram – czym jest? Wskazania i interpretacja wyniku

Antybiotyk po ugryzieniu kleszcza – odpowiedzi na często zadawane pytania:

Czy należy przyjmować antybiotyki, gdy po ugryzieniu kleszcza pojawił się rumień?

Jeśli po ugryzieniu kleszcza wystąpił rumień, to skonsultuj się z lekarzem. Najczęściej jest to wskazaniem do rozpoczęcia antybiotykoterapii. O tym, czy przyjmować antybiotyki po ugryzieniu kleszcza, decyduje lekarz, który uwzględni m.in. intensywność występowania boreliozy na danym obszarze i inne czynniki ryzyka. 

Czy ślad po kleszczu jest wskazaniem do antybiotykoterapii?

Obecność samego śladu po kleszczu (czerwonej grudki, zgrubienia lub niewielkiego zaczerwienienia przypominającego ukłucie igłą) nie jest bezpośrednim wskazaniem do antybiotykoterapii. Włączenie antybiotyków po ugryzieniu kleszcza zależy od czynników, takich jak: obecność objawów zakażenia, pojawienie się rumienia oraz ogólnej oceny lekarza w wywiadzie. 

Czy należy wykonywać badania serologiczne po ukąszeniu kleszcza? Po jakim czasie od ukąszenia kleszcza wskazane jest oznaczenie przeciwciał?

Wykonywanie badań serologicznych po ukąszeniu kleszcza nie jest rutynowo zalecane. Lekarz może zalecić takie testy dopiero przy wyraźnym podejrzeniu boreliozy. Zazwyczaj testy na obecność przeciwciał przeciwko bakterii Borrelia burgdorferi (wywołującej boreliozę) są wykonywane w przypadku objawów klinicznych i po odpowiednio długim okresie od ugryzienia. 

Jeśli u dziecka występuje rumień wędrujący – to czy wystarczą antybiotyki? Czy konieczna jest hospitalizacja i badania?

W przypadku wystąpienia rumienia wędrującego u dziecka, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Decyzja o leczeniu antybiotykami, hospitalizacji i badaniach będzie zależeć od oceny lekarza. Zazwyczaj leczenie prowadzi się ambulatoryjne i hospitalizacja nie jest konieczna. 

Polecamy: Kleszcz u dziecka – jak go usunąć, kiedy udać się do lekarza, jak rozpoznać boreliozę

Jak leczyć nawroty boreliozy – jakie antybiotyki są dobierane w drugim rzucie?

To zależy od tego, jakie leki były stosowane w pierwszym rzucie. Przykładowo: jeżeli na początku stosowana była doksycyklina lub amoksycyklina, to w drugiej fazie leczenia boreliozy może być stosowany cefotaksym lub ceftriakson.  

Polecamy: Borelioza po latach – objawy i leczenie po latach po ugryzieniu przez kleszcza