Neuroborelioza – przebieg i objawy
Od momentu zakażenia do pierwszych objawów może upłynąć kilka tygodni, miesięcy lub lat. Najczęściej jednak pojawiają się 1-12 miesięcy od zakażenia.
Chory odczuwa wzmożone zmęczenie, senność, drażliwość, może miewać także znacznie poważniejsze stany depresyjne. W przebiegu wczesnej boreliozy mogą wystąpić objawy podobne do łagodnej grypy – bóle głowy, mięśniowo-stawowe, bez gorączki. Diagnozowanie neuroboreliozy jest trudne, ponieważ według badań tylko połowa pacjentów przypomina sobie ukąszenie kleszcza, a objawy neurologiczne mogą być bardzo dyskretne, rozproszone i nie dawać jednoznacznego obrazu choroby.
W pierwszej fazie neuroboreliozy chory może odczuwać:
- bóle mięśni i głowy,
- kłopoty z koncentracją,
- sztywność i bóle w obrębie stawów,
- problemy z koordynacją ruchową.
Możliwe jest wystąpienie zespołu Bannwartha, zwanego triadą – w jednym momencie bolesnego zapalenia korzeni nerwowych, zapalenia opon mózgowych, porażeniem nerwów czaszkowych.
Polecamy: Borelioza – objawy, leczenie, badania krwi, skutki. Czy borelioza jest uleczalna?
Druga faza choroby
Według części źródeł triada Bannwartha może pojawić się również w drugiej fazie choroby wraz z innymi objawami takimi jak:
- nawracającym zapaleniem stawów,
- drętwieniem kończyn,
- mrowieniem i porażeniem mięśni,
- zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych,
- zapaleniem mózgu,
- zaburzeniami psychicznymi.
Objawy charakterystyczny dla trzeciej, zaawansowanej fazy neuroboreliozy to przewlekłe:
- zmęczenie,
- zespoły bólowe,
- zapalenie mózgu,
- zapalenie rdzenia kręgowego,
- podostra encefalopatia,
- zaburzenia pamięci,
- zaburzenia psychiczne,
- polineuropatia,
- przewlekłe zapalenie stawów i struktur okołostawowych.
Polecamy: Rodzaje neuropatii i ich objawy
Objawy niespecyficzne
W zależności od fazy zaawansowania neuroboreliozy u chorego może wystąpić cały zespół objawów niespecyficznych i rozproszonych takich jak:
- nadwrażliwość na ból,
- drżenie mięśni,
- drgawki,
- reumatyczna tkanek miękkich – fibromialgia (przewlekły ból mięśni i stawów z występującymi punktami tkliwymi nadwrażliwymi na ucisk),
- jadłowstręt,
- zaburzenia pamięci,
- zaburzenia snu,
- apatia,
- nadpobudliwość.
Z powodu niespecyficznych objawów neuroborelioza bywa często mylona z chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona, jak również z zapaleniem stawów, zwyrodnieniem odcinka szyjnego, dlatego tak ważny jest szczegółowy wywiad lekarza z chorym.
Szybka i trafna diagnoza bywa trudna, także dlatego, że chory często nie przypomina sobie kontaktu z kleszczem, nie pamięta również czy wystąpił u niego rumień wędrujący, który upraszcza diagnozowanie – jest najpewniejszym symptomem zarażenia boreliozą.
Polecamy: Rumień wędrujący – czy zawsze oznacza boreliozę? Jak go rozpoznać?
Rumień wędrujący pojawia się na skórze w postaci kolistej wysypki, przypominającej wyglądem tarczę strzelniczą z bladą obręczą pomiędzy centrum, a okręgiem zewnętrznym. Występuje według różnych szacunków u 20-40 procent osób wszystkich zarażonych boreliozą i daje pewność, że nastąpiło zakażenie.
Nueroborelioza – leczenie
Diagnostyka neuroboreliozy opiera się o wnikliwy wywiad lekarski oraz badania laboratoryjne wykrywające krętki borreli w organizmie. Diagnozowanie boreliozy tym również neuroboreliozy jest trudne, ze względu na częste wyniki fałszywie ujemne.
W leczeniu neuroboreliozy stosuje się antybiotykoterapię m.in. tetracyklinę, cefalosporynę, penicylinę, doksycyklinę. W zależności od objawów lekarz może włączyć do leczenia leki przeciwobrzękowe, np. mannitol, a w leczeniu przeciwzapalnym – niesteroidowe leki przeciwzapalne np. kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen lub piroksykam. W sytuacji przedłużających się stanów zapalnych w organizmie stosowane są kortykosteroidy.
Leczenie szpitalne neuroboreliozy – w jakich przypadkach?
Najczęściej leczenie szpitalne stosuje się u tych pacjentów, u których wystąpią groźne dla życia objawy świadczące o zajęciu ośrodkowego układu nerwowego i serca. W zależności od stopnia zaawansowania choroby i jej postaci lekarz może zalecić również hospitalizację w mniej poważnych przypadkach, gdy konieczne są np. dodatkowe badania w trakcie antybiotykoterapii i ciągła kontrola leczenia.
Czy neuroborelioza jest wyleczalna?
Pacjenci ze wczesną neuroboreliozą pierwszej fazy z reguły bardzo dobrze odpowiadają na antybiotykoterapię. W praktyce oznacza to, że choroba ustępuje, nie zostawiając trwałych uszkodzeń. Najczęściej leczenie przebiega w domu, chory sam przyjmuje antybiotyk.
W ciężkich, zaawansowanych stadiach choroby może być konieczna hospitalizacja i dożylne podawanie leku. Leczenie trwa od miesiąca do trzech. W niektórych przypadkach neuroboreliozy, gdy choroba jest późno wykryta i zaawansowana, powrót do pełnej sprawności jest trudny. Wpływają na to również małe zdolności regeneracyjne ośrodkowego układu nerwowego. Niektóre objawy neuroboreliozy mogą się też utrzymywać z innego powodu.
Nawet po udanej antybiotykoterapii w organizmie mogą występować martwe patogeny, które podtrzymują stan zapalny. Z tych powodów po skończonej antybiotykoterapii pacjenci mogą doświadczać zespołu poboreliozowego, czyli post Lyme syndrom (od nazwy choroby) – pojawiają się problemy z koncentracją, osłabienie, bóle głowy.
Neuroborelioza u dzieci
Choroba u dzieci przebiega w trzech fazach:
- I – wczesna, gdy występuje rumień wędrujący, rzadko rzekomy chłoniak limfocytowy skóry – czerwono-niebieskawy niebolesny guzek zlokalizowany najczęściej na płatku lub małżowinie ucha, brodawce sutkowej lub zewnętrznych narządach płciowych. Chłoniak skórny występuje znacznie rzadziej niż rumień wędrujący. Pierwsze stadium choroby bywa niezauważone, ujawnia się, gdy choroba osiąga drugą fazę, rozsianą.
- II faza wczesna, rozsiana – dochodzi od zajęcia układu nerwowego objawiającym się m.in. zapaleniem opon mózgowo – rdzeniowych i/lub porażeniem nerwu twarzowego, zapaleniem stawów oraz zmianami skórnymi – rozsianym rumieniem.
- III faza późna – u dzieci występuje stosunkowo rzadko, objawia się trwałym uszkodzeniem zajętych narządów, czyli układu nerwowego, w szczególności oka i/lub układu ruchu.
Bardzo rzadkim objawem jest zapalenie mięśnia sercowego, gdy dochodzi do zaburzeniami przewodzenia i rytmu serca. Równie rzadko może występować zajęcie oka – zapalenie błony naczyniowej lub/i rogówki lub zapalanie nerwu wzrokowego.
Większość dzieci trafia do lekarza specjalisty w I lub II fazie choroby. Chory nie ma wszystkich objawów, co więcej poszczególne objawy różnych faz mogą występować równocześnie.
Warto wiedzieć: Kleszcz u dziecka – jak go usunąć, kiedy udać się do lekarza, jak rozpoznać boreliozę
Neuroborelioza u dzieci – leczenie
Podobnie jak u dorosłych stosuje się antybiotykoterapię – m.in. amoksycylinę, doksycyklinę, ceftriakson. Dobór odpowiedniego antybiotyku i droga podania, ustna lub dożylna z hospitalizacją, zależy od zaawansowania i postaci choroby. Rokowania u dzieci są bardzo dobre i wynoszą ponad 90 procent szans na wyleczenie przy wykryciu we wczesnej fazie.
Co zrobić, gdy ugryzie kleszcz?
Najlepszą ochroną przed boreliozą każdego typu jest oglądanie całego ciała po powrocie z lasu, parku i usunięcie kleszcza w czasie do 48 godzin od momentu jego wkłucia. Lekarze nie zalecają profilaktycznego podawania antybiotyku u dzieci, które miały kontakt z kleszczem. Robi się to w przypadku dorosłych lub starszych nastolatków, którzy byli wielokrotnie pokłuci w rejonach tzw. endemicznych, gdzie występują kleszczowiska z bardzo dużą liczbą kleszczy, pod warunkiem, że pacjent nie mieszka w takim rejonie.
Gdy po ukąszeniu przez kleszcza wystąpi rumień lub inny z objawów, które przypominają boreliozę, najlepiej zgłosić się do lekarza. Rumień znika samoistnie po 3-4 tygodniach, dlatego dobrze jest zrobić zdjęcie takiej zmiany na skórze i podczas wizyty pokazać lekarzowi.
