REKLAMA

Zapalenie zatok u dzieci – co warto wiedzieć?

Artykuł zweryfikowany przez specjalistę

Aktualizacja:

19 listopada 2021

Publikacja:

19 listopada 2021

Czas czytania:

4 min

Autor:

Redakcja

Zapalenie zatok u dzieci często współtowarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych lub jest ich powikłaniem. Charakterystyczne objawy choroby są podobne jak u dorosłych: silny, promieniujący i rozpierający ból głowy w obszarze czołowym, męczący katar i zatkany nos. Jak rozpoznać zapalenie zatok u dziecka i kiedy zgłosić się do lekarza? Na czym polega leczenie i jakie domowe metody warto zastosować w przypadku pierwszych objawów?

Zapalenie zatok u dzieci często przebiega z infekcjami dróg oddechowych.

Funkcje zatok

Zatoki przynosowe to powietrzne jamy umiejscowione wewnątrz kości czaszki, połączone z jamą nosową. Każdy człowiek ma cztery pary zatok:
  • zatoki szczękowe,
  • zatoki czołowe,
  • zatoki sitowe,
  • zatokę klinową.
Przypisuje się im rozmaite funkcje, w tym m.in. funkcję ochronną dla kręgosłupa (zatoki zmniejszają obciążenie dla kręgosłupa szyjnego) i funkcję ochronną dla mózgu (zmniejszają ryzyko uszkodzenia mózgu podczas wypadku). Ponadto zatoki wspomagają oddech i wzrok. Podejrzewa się także, że współpracują z narządem słuchu.

Przyczyny zapalenia zatok u dzieci

Katar to jedna z najczęstszych dolegliwości, która dotyka dzieci w każdym wieku. Jest konsekwencją zapalenia błony śluzowej nosa, na której namnażają się i rozwijają patogeny. Wywołać go mogą zarazki takie jak wirusy, bakterie czy grzyby, ale też alergeny, np. pyłki traw, roztocza kurzu domowego i inne alergeny wziewne. Czasami dochodzi do rozszerzenia zakażenia błony śluzowej nosa i wtedy mamy do czynienia z zapaleniem zatok.

Zapalenie zatok u dzieci w większości przypadków powodują wirusy. Podczas infekcji błona śluzowa nosa jest bardziej podatna na atak kolejnych zarazków, dlatego często dodatkowo dochodzi do nadkażenia bakteryjnego.

Objawy zapalenia zatok u dzieci

U dzieci w pierwszych latach życia wykształcają się jedynie zatoki szczękowe i sitowe, co oznacza, że zapalenie zatok może dotyczyć wyłącznie ich. Na początku zapalenie zatok u dziecka może przypominać zwykłe przeziębienie. W przypadku infekcji o podłożu wirusowym pojawiają się takie objawy, jak:
  • wyciek z nosa,
  • zatkany nos,
  • ból głowy,
  • gorączka,
  • chrapanie,
  • brak apetytu,
  • złe samopoczucie.
Przebieg infekcji wygląda nieco inaczej, gdy przyczyną chorych zatok są bakterie. Wtedy u maluszka można zaobserwować ropną wydzielinę z nosa, wyraźny obrzęk twarzy, wysoką gorączkę (powyżej 39 stopni Celsjusza) oraz uporczywy kaszel, który dodatkowo nasila się w nocy.

Co robić w razie wystąpienia objawów zapalenia zatok u dziecka?

Każdy przypadek jest inny, dlatego w razie zachorowania zamiast szukać informacji na  forum i radzić się innych mam, powinno się niezwłocznie zgłosić do lekarza pierwszego kontaktu. Dotyczy to przede wszystkim małych dzieci, które nie są w stanie powiedzieć, co im dolega.

Konsultacja lekarska jest wskazana przy braku tendencji do zmniejszania się objawów po upływie kilku dni pomimo wdrożenia leczenia zachowawczego. Wizytę należy umówić także wtedy, gdy choroba ma ciężki przebieg, tj. pojawiła się wysoka gorączka i ropna wydzielina z nosa.

Zdarza się, że zapalenie zatok u dziecka ma charakter przewlekły. Wtedy pediatra może skierować do laryngologa i alergologa w celu znalezienia źródła problemu i dostosowania leczenia.

Zapalenie zatok u dzieci – diagnostyka

Rozpoznanie zapalenia zatok u dziecka stawia się na podstawie wywiadu lekarskiego i przeprowadzonego w czasie wizyty badania. Lekarz bierze pod uwagę obecność takich objawów, jak zatkany nos oraz wyciek wydzieliny z nosa, a także objawów dodatkowych typu upośledzony węch czy ból głowy i okolic twarzy. Zapalenie zatok o przewlekłym charakterze wymaga poszerzenia diagnostyki m.in. o badanie endoskopowe i (w wybranych sytuacjach) o badania obrazowe (RTG, TK). 

Jak leczyć zapalenie zatok u dziecka?

Nie istnieje jedna sprawdzona metoda leczenia chorych zatok. Podejście zależy od przyczyny dolegliwości oraz stopnia nasilenia objawów. Ostre zapalenie zatok będące wynikiem nadkażenia bakteryjnego wymaga wdrożenia antybiotykoterapii. Leczenie powinno trwać 10–14 dni, aż do ustąpienia objawów.

Na zapalenie zatok spowodowane przez infekcję wirusową stosuje się leki o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, głównie z grupy NLPZ. Pozytywne rezultaty powinno dać także stosowanie produktów leczniczych działających miejscowo (np. kropli do nosa).

W trakcie leczenia dużą rolę odgrywa wsparcie odporności. Zastosowanie leków na odporność nie tylko wspiera mechanizmy obronne organizmu, ale też ogranicza rozwój chorobotwórczych drobnoustrojów.

Domowe sposoby na zapalenie zatok u dzieci

Oprócz leków przepisanych przez pediatrę można zastosować domowe metody leczenia:
  • inhalacje z solą fizjologiczną,
  • ciepłe okłady na czoło i nos,
  • płukanki zatok roztworem soli fizjologicznej lub solą morską,
  • podawanie dostępnych bez recepty leków mukolitycznych,
  • nawilżanie śluzówki nosa,
  • napary ziołowe,
  • ograniczenie narażenia na zanieczyszczenia i dym papierosowy.
Sposoby te można wykorzystać także na początkowym etapie zapalenia zatok.

Autor: Redakcja