Zespół popunkcyjny – jak rozpoznać? Czy da się go uniknąć?

Zespół popunkcyjny – na czym polega?

Zespół popunkcyjny może pojawić się jako skutek zabiegu punkcyjnego wykonywanego w obszarze kręgosłupa lędźwiowego. Punkcja umożliwia podanie znieczulenia lub innych środków medycznych do przestrzeni podpajęczynówkowej lub kanału kręgowego. Umożliwia również pobranie płynu rdzeniowo-mózgowego do dalszych badań.

Najczęstsze wskazania do wykonania punkcji to:

• podejrzenie chorób układu nerwowego,
• znieczulenie wykonywane przy porodzie i cesarskim cięciu oraz przed niektórymi zabiegami.

Punkcja polega na wykonaniu wkłucia w dolną, lędźwiową część pleców. Obecność zespołu popunkcyjnego może wynikać m.in. ze zmniejszonego ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego, np. pod wpływem przebicia tzw. opony twardej. Do sytuacji tej prowadzi m.in. użycie zbyt grubej igły.

Zespół popunkcyjny – objawy. Po czym go rozpoznać?

Typowe dla tej dolegliwości są popunkcyjne bóle głowy. Ból jest tępy i intensywny, najczęściej odczuwa się go po obu stronach głowy, zwykle w obszarze czoła. Jego natężenie zwiększa się przy długotrwałej pozycji stojącej lub siedzącej.

Towarzyszyć mu mogą inne symptomy dodatkowe, np.:

• wymioty,
• nudności,
• uczucie sztywności w karku,
• światłowstręt,
• szum w uszach,
• zawroty głowy,
• pogorszone widzenie.

Zespół popunkcyjny zwykle trwa ok. 7 dni i po tym czasie znika samoistnie. Jego symptomy pojawiają się do kilku dni (zwykle ok. 5) od dnia wykonania zabiegu.

Zespół popunkcyjny – od jakich schorzeń należy go odróżnić?

Dolegliwości towarzyszące powikłaniom po punkcji są mało charakterystyczne. Główne kryterium, które pozwala odróżnić je od poważniejszych schorzeń, to przede wszystkim przebycie zabiegu punkcji lędźwiowej.

Podobne symptomy mogą pojawić się przy:

• zakrzepicy żył znajdujących się w obrębie czaszki,
• obecności stanu zapalnego opon rdzeniowo-mózgowych,
• wystąpieniu krwiaka podpajęczynówkowego.

Schorzenia te występują jednak dość rzadko. Sam zabieg punkcji jest bezpieczny, a obecność powikłań w postaci zespołu popunkcyjnego jest niegroźna.

Zespół popunkcyjny po porodzie

Zespół popunkcyjny to dość częsta dolegliwość pojawiająca się u kobiet po cesarskim cięciu. Przed tym rodzajem porodu lekarze podają znieczulenie zewnątrzoponowe, za pomocą punkcji.

Zabieg znieczulenia zwiększa ryzyko spadku ciśnienia płynu rdzeniowo-mózgowego i może prowadzić do rozszerzenia naczyń krwionośnych w obrębie czaszki, a stąd prosta droga do powikłań w postaci bólów popunkcyjnych.

Zespół popunkcyjny – leczenie. Czy można go uniknąć?

W przypadku wystąpienia zespołu popunkcyjnego zaleca się przede wszystkim odpoczynek, unikanie sytuacji przeciążających oraz dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu.

Ze względu na dolegliwości bólowe warto przyjmować leki przeciwbólowe. W niektórych sytuacjach wskazane jest, aby pacjent korzystał z kroplówki.

W celu szybszego leczenia objawów zespołu popunkcyjnego przeprowadza się proces implementacji tzw. zewnątrzoponowej łaty krwi. Pobiera się wówczas odpowiednią dawkę krwi od pacjenta i wstrzykuje ją w miejsce wykonania punkcji. Po ok. 2 godzinach krew tworzy skrzep, co powinno stopniowo zmniejszyć ból.

Zespołu popunkcyjnego nie da się uniknąć, jednak nie występuje on zawsze. Ryzyko powikłań można ograniczyć poprzez stosowanie bardzo cienkich igieł czy prawidłową technikę nakłucia.

Zespół popunkcyjny – który lekarz?

Leczenie zespołu popunkcyjnego polega przede wszystkim na odpoczynku, nawodnieniu i przyjmowaniu środków przeciwbólowych. Dlatego też zwykle nie wymaga dodatkowej konsultacji medycznej. Jeśli jednak pojawiają się objawy towarzyszące lub stosowane metody nie przynoszą rezultatów, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub neurologiem.

Kobiety po cesarskim cięciu objęte są opieką zespołu ginekologów i położników, a leczenie zespołu popunkcyjnego odbywa się często pod okiem anestezjologa. To właśnie ten lekarz najczęściej przeprowadza zabieg implementacji zewnątrzoponowej łaty krwi.
 

Autor: Redakcja