Co to jest agorafobia?
Na wstępie warto wyjaśnić, czym jest fobia – to odczuwanie silnego lęku przed kontaktem z daną sytuacją lub obiektem, co prowadzi do unikania konfrontacji z nim. W przypadku agorafobii lęk ten wywołuje otwarta przestrzeń, podróżowanie w osamotnieniu i poczucie braku możliwości ucieczki.
W przypadku agorafobii lęk może być wywołany również przez przebywanie w tłumie – na przykład podczas koncertu, w autobusie, w kościele lub w sklepie. Wszystkie te sytuacje wiążą się z utrudnionym wydostaniem się z danego miejsca, co nasila poczucie lęku. Lęk przestrzeni może być też wywołany samą myślą o tego rodzaju sytuacjach – taki stan to lęk przed lękiem.
Agorafobia – przyczyny
Przyczyny agorafobii nie są dokładnie poznane. Trudno wskazać jeden konkretny powód odczuwania lęku związanego z otwartą przestrzenią czy przebywaniem w tłumie. Pewna hipoteza tłumaczy, że agorafobia jest pozostałością po naszych przodkach. W odległych czasach przebywanie z dala od schronienia, na otwartych przestrzeniach, było zdecydowanie bardziej niebezpieczne niż obecnie.
Agorafobia – objawy somatyczne
Podczas napadu lęku wywołanego przez agorafobię pacjent może prezentować różnorodne objawy kliniczne, związane w wieloma układami organizmu. Należy do nich:
- kołatanie serca, przyśpieszenie akcji serca,
- drżenie, dygotanie,
- nadmierne pocenie się,
- suchość w jamie ustnej,
- problemy z oddychaniem,
- uczucie dławienia się, wrażenie obecności czegoś w gardle,
- ucisk i dyskomfort w klatce piersiowej,
- uderzenia gorąca, dreszcze,
- nudności, dyskomfort w jamie brzusznej,
- uczucie swędzenia i drętwienia części ciała.
Powyższe objawy są wywołane pobudzeniem autonomicznego układu nerwowego i towarzyszą niemal wszystkim typom fobii. Lęk w przebiegu agorafobii często ma postać napadu paniki.
Agorafobia – objawy dotyczące stanu psychicznego
Agorafobia wywołuje również symptomy psychiatryczne, takie jak:
- wrażenie omdlewania, poczucie oszołomienia,
- derealizacja – poczucie nierealności przedmiotów wokół,
- depersonalizacja – uczucie nierealności własnej osoby,
- uczucie braku kontroli,
- poczucie wyłączania się,
- lęk przed śmiercią.
Co ważne, pacjent ma świadomość nieracjonalności swoich obaw. Test w postaci odpowiednio skonstruowanych pytań jest elementem diagnostyki tego rodzaju fobii i może być przeprowadzony w gabinecie lekarza psychiatry.
Agorafobia – leczenie
Leczeniem agorafobii zajmuje się lekarz psychiatra. Należy podkreślić, że w leczeniu pacjentów z agorafobią mamy do dyspozycji zarówno psychoterapię, jak i leczenie farmakologiczne.
Podstawą leczenia agorafobii jest psychoterapia, czyli stosowanie specjalnych metod psychologicznych oraz regularny kontakt z psychoterapeutą. Jeśli psychoterapia nie daje pożądanych rezultatów, wówczas konieczne jest zastosowanie farmakoterapii. Leki są również niezbędne w sytuacji, gdy objawy agorafobii istotnie utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Agorafobia – leki, które możemy zastosować
W leczeniu farmakologicznym agorafobii do dyspozycji mamy przede wszystkim:
- leki przeciwdepresyjne, a dokładniej:
- SSRI – czyli selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny. Do tej grupy zaliczamy m.in. sertralinę, citalopram, escitalopram i paroksetynę. Leki te zwiększają stężenie serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym.
- SNRI – czyli inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. Do tych leków należy m.in. wenlafaksyna, duloksetyna oraz milnacipran. Mechanizm działania tych leków polega na zwiększaniu stężenia serotoniny i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym.
- leki przeciwlękowe – należą do nich benzodiazepiny. Leki te można stosować na początku terapii razem z lekami przeciwdepresyjnymi. Można je również zastosować doraźnie w celu przerwania napadu lęku.
Należy podkreślić, że benzodiazepiny mają potencjał uzależniający, dlatego powinno się je stosować krótkotrwale, najlepiej przez maksymalnie 4-6 tygodni. Uzależnienie od benzodiazepin może rozwinąć się już po 3-4 miesiącach stosowania tych preparatów. Co więcej, leki te wchodzą w interakcje z alkoholem, o czym należy poinformować pacjenta. W terapii agorafobii benzodiazepiny powinny być stosowane w jak najmniejszej skutecznej dawce.
Życie z agorafobią jest szczególnie trudne, dlatego nie warto odkładać wizyty u lekarza. Im wcześniej rozpoczniemy odpowiednią terapię, tym szybciej odzyskamy swobodę i radość życia.
