Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – co to za badanie?
Aminotransferaza asparaginianowa (AST, AspAT) jest jednym z enzymów wątrobowych. Badanie poziomu AST jest powszechnie stosowane w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu chorób wątroby, w tym głównie tych, w których obserwuje się martwicę komórek wątroby (hepatocytów). Przeprowadza się je z krwi pobranej z żyły łokciowej.
Badanie aminotransferazy asparaginianowej (AST) wykonuje się najczęściej razem z badaniem aminotransferazy alaninowej (ALT), gdyż dopiero porównanie stosunku wartości tych parametrów umożliwia dokładną ocenę funkcji wątroby. Dzięki ich zestawieniu można wskazać prawdopodobne przyczyny zaburzeń w pracy narządu.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – normy oraz interpretacja wyniku badania
Laboratoria medyczne na karcie z wynikiem badania AST zwykle podają zakres referencyjny, który jest normą dla zdrowych osób. Wyniki poziomu AST są wyrażone w jednostkach na litr krwi (IU/l). Przykładowy zakres referencyjny może wynosić od ok. 5 do 40 IU/L. Pamiętajmy jednak, że zakres normy może się różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie.
Poziom AST poniżej lub w granicach zakresu referencyjnego jest zwykle uważany za normalny. Oznacza to, że enzym nie jest uwalniany w nadmiernych ilościach do krwi.
Jaki powinien być stosunek AST do ALT?
Gdy aktywność AST kilkukrotnie przekracza normę (max. 5-krotnie), podobnie jak aktywność ALT, oblicza się wskaźnik de Ritisa. Jest to istotne, ponieważ tak jak zostało wyżej wspomniane, wyniku badania AST nie powinno się interpretować samodzielnie, a z pozostałymi parametrami wątrobowymi, zwłaszcza właśnie z enzymem ALT.
Wyniki wraz z interpretacją przedstawiono w poniższej tabeli.
| Stosunek AST/ALT | ||
| Wynik | Interpretacja | |
| ok. 1 (nieco mniej) | norma | |
| <1 | wynik nieprawidłowy | • wirusowe zapalenie wątroby (ostre i przewlekłe) • hemochromatoza • uszkodzenie wątroby polekowe i toksyczne • niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby • autoimmunologiczne zapalenie wątroby |
| >1 | wynik nieprawidłowy | • toksyczne uszkodzenie wątroby • marskość wątroby • hemoliza • choroba mięśni • choroba tarczycy |
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy AST
Podwyższony poziom aminotransferazy asparaginianowej we krwi może mieć wiele różnych przyczyn. Oto kilka potencjalnych powodów nieprawidłowego wyniku AST:
- uszkodzenie wątroby – wysoki poziom AST jest często związany z uszkodzeniem wątroby, do którego może doprowadzić m.in. wirusowe zapalenie wątroby (typu A, B lub C), alkoholowa choroba wątroby spowodowana nadmiernym spożyciem alkoholu, stłuszczenie wątroby, zapalenie wątroby wywołane np. przez leki, toksyny czy choroby autoimmunologiczne;
- uszkodzenie mięśnia sercowego – poziom AST może wzrosnąć w wyniku uszkodzenia serca, co może być spowodowane m.in. zawałem serca lub chorobami, np. niewydolnością serca;
- uszkodzenie innych narządów – AST jest obecne w innych tkankach poza wątrobą i sercem, dlatego zbyt wysoki jego poziom może również wynikać z uszkodzenia innych narządów takich jak choćby mięśnie. U niektórych osób poziom AST może być podwyższony w wyniku urazu mięśni lub zaburzeń mięśniowych. Nieprawidłowy wynik AST obserwuje się ponadto przy uszkodzeniu nerek.
Zbyt wysoki poziom AST nie jest specyficznym wskaźnikiem i nie stanowi diagnozy samej w sobie. Aby ustalić przyczynę podwyższonego poziomu AST i podjąć odpowiednie kroki diagnostyczne oraz terapeutyczne, konieczne jest poszerzenie diagnostyki.
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania AST
Okazuje się, że na wynik badania aminotransferazy asparaginianowej wpływać może też kilka czynników, w tym m.in.:
- przyjmowanie niektórych leków i suplementów diety;
- nadmierne spożycie alkoholu;
- ciąża;
- infekcje;
- przewlekłe choroby;
- zaburzenia tarczycy;
- intensywny wysiłek fizyczny;
- stres.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – wskazania do wykonania badania
Oto główne wskazania do wykonania badania poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST):
- ocena stanu wątroby;
- diagnostyka chorób wątroby;
- diagnostyka chorób serca;
- ocena postępu leczenia chorób wątroby i serca;
- diagnostyka schorzeń związanych z uszkodzeniem mięśni, trzustki czy nerek;
- badania przesiewowe (zwłaszcza u osób z ryzykiem wystąpienia chorób wątroby lub serca);
- badania kontrolne.
Warto zaznaczyć, że decyzja o wykonaniu badania AST powinna być podejmowana przez lekarza na podstawie historii medycznej pacjenta, objawów i innych wyników badań.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – przeciwwskazania
Nie ma żadnych przeciwwskazań do zrobienia badania aminotransferazy asparaginianowej. Ze względu na zmienność dobową AST zaleca się jedynie, aby badanie wykonać w godzinach porannych, najlepiej między 7:00 a 10:00.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – przygotowanie do badania
W dniu badania, do momentu pobrania krwi, pozostań na czczo, zachowując minimum 12-godzinną przerwę w jedzeniu. Oprócz tego, w ramach przygotowania do badania AST, weź pod uwagę poniższe wskazówki:
- Przyjmuj odpowiednią ilość płynów przed badaniem, aby być dobrze nawodnionym. To pomaga w uzyskaniu dokładnych wyników badania.
- Nie musisz stosować specjalnej diety przed badaniem AST, ale unikaj nadmiernego spożywania tłustych potraw i picia alkoholu w dniu poprzedzającym badanie, ponieważ czynniki te mogą wpływać na funkcje wątroby.
- Ogranicz intensywny wysiłek fizyczny na 1-2 dni przed badaniem.
- Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, suplementy diety lub zioła, poinformuj lekarza o tym fakcie przed badaniem AST. Być może konieczne będzie odstawienie wybranych preparatów na pewien czas.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – przebieg badania
Do oznaczenia poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST) potrzebna jest próbka krwi żylnej, którą zazwyczaj pobiera się z żyły ze zgięcia łokciowego. Pobieranie krwi przebiega w dokładnie taki sam sposób jak przy większości podstawowych badań biochemicznych.
Aminotransferaza asparaginianowa (AST) – skutki uboczne i powikłania
Badanie poziomu AST to rutynowe badanie krwi, które wykonasz w swojej przychodni, gdzie korzystasz z podstawowej opieki medycznej, lub w prywatnym laboratorium. Jest to bezpieczna procedura, która zazwyczaj nie niesie za sobą żadnych skutków ubocznych ani powikłań.
