Jak wygląda brzuch tarczycowy?
Otyłość brzuszna, u pacjentów chorujących endokrynologicznie nazywana brzuchem tarczycowym lub hormonalnym, to gromadzenie się tkanki tłuszczowej przede wszystkim w centralnej części ciała. Rozpoznaje się ją nie przy pomocy wskaźnika BMI, ale zwykłego metra krawieckiego – o otyłości brzusznej można mówić, gdy obwód pasa u kobiety przekracza 80 cm, a u mężczyzny 94 cm.
Jeszcze precyzyjniejszy jest wskaźnik WHR (waist-hip ratio), czyli stosunek obwodu talii do obwodu bioder. U kobiet na otyłość brzuszną wskazuje wartość WHR powyżej 0,8; u mężczyzn wartość graniczna wynosi 1,0. Brzuch tarczycowy jest więc brzuchem o dużym obwodzie, miękkim, przypominającym spłaszczoną piłkę zaczynającą się tuż pod mostkiem, a kończącą w okolicy podbrzusza.
Otyłości brzusznej o podłożu hormonalnym towarzyszy przyrost masy ciała również w innych rejonach – ciało może być obrzmiałe, jakby napompowane, z powiększonymi obwodami ud, ramion czy bioder. Pacjent z brzuchem tarczycowym może mówić o odczuciu ciężkości swojego ciała, zauważać obrzęki w obrębie twarzy i kończyn, a także zgłaszać inne objawy świadczące o zaburzeniach pracy tarczycy, takie jak:
- zmęczenie, ospałość;
- zaburzenia koncentracji;
- problemy z pamięcią;
- stałe odczuwanie zimna;
- przesuszona skóra;
- duszności podczas wysiłku;
- zaburzenia miesiączkowania.
Polecamy artykuł: Otyłość brzuszna – do czego prowadzi? Typy otyłości, dieta i ćwiczenia
Brzuch tarczycowy – przyczyny powstawania
Niedoczynność tarczycy, a także choroba Hashimoto przebiegająca z niedoczynnością tego gruczołu powodują wiele różnych objawów klinicznych, wśród których wymienia się przyrost masy ciała. Do przyczyn tego zjawiska zalicza się zmniejszenie podstawowej przemiany materii w chorobach przebiegających z obniżeniem ilości hormonów tarczycowych, a przez to ograniczeniem procesów zachodzących w komórkach i zużywających energię. Mówiąc w dużym skrócie – pacjent z niedoczynnością tarczycy może odżywiać się prawidłowo, podobnie jak osoby zdrowe, ale bilans energetyczny będzie u niego dodatni.
Spowolniony metabolizm u pacjentów tarczycowych sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej w części centralnej, co jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia – nadmiar tłuszczu wisceralnego (trzewnego) może prowadzić do zaburzenia proporcji cholesterolu i rozwoju miażdżycy, cukrzycy typu 2, przewlekłych bólów kręgosłupa i innych schorzeń. Ponadto za większością przypadków brzucha tarczycowego może stać insulinooporność – niedobór tyroksyny prowadzi do stanu, gdy poziom insuliny w organizmie jest odpowiedni, ale komórki mięśni, tkanki tłuszczowej czy wątroby są obojętne na jej działanie, a spalanie węglowodanów zostaje zaburzone.
Dowiedz się więcej: Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, leczenie
Jak pozbyć się brzucha tarczycowego?
Pacjenci z otyłością brzuszną typu tarczycowego często skarżą się, że w ich przypadku w redukcji wagi, a przede wszystkim obwodu brzucha, nie pomaga ani dieta, ani aktywność fizyczna. Najważniejszym działaniem u wszystkich osób z brzuchem tarczycowym jest diagnostyka w kierunku niedoczynności tarczycy, nawet jeśli poza otyłością centralną nie występują żadne inne niepokojące objawy.
W przypadku rozpoznania niedoczynności tarczycy uregulowanie gospodarki hormonalnej organizmu to podstawa, bez której trudno liczyć na spektakularne efekty odchudzania. Kolejny krok to wdrożenie odpowiedniej diety i zadbanie o właściwą dawkę aktywności fizycznej.
Dieta przy brzuchu tarczycowym
Dietoterapia przy niedoczynności tarczycy oraz w chorobie Hashimoto to nieodzowny element leczenia, podobnie jak przyjmowany codziennie lewoskrętny analog naturalnej tyroksyny (lewotyroksyna) w dawce dobieranej indywidualnie do potrzeb danego organizmu. Aby terapia dietą była skuteczna, konieczne jest przestrzeganie kilku zasad:
- U osób z chorą tarczycą niedopuszczalne są diety niedoborowe, głodówki i inne eksperymenty na zdrowiu – restrykcje energetyczne oparte na głodzeniu zmniejszają syntezę hormonów tarczycy i ich stężenie we krwi, stwarzając ryzyko jeszcze większego spowolnienia metabolizmu.
- Dieta powinna dostarczać odpowiedniej ilości energii – dopuszcza się jedynie łagodne (10%) i umiarkowane (20%) restrykcje energetyczne.
- Konieczne jest spożywanie od 4 do 5 posiłków dziennie, w regularnych odstępach, z przerwami nie dłuższymi niż 4 godziny.
- Ważna jest właściwa podaż pełnowartościowego białka: jaja, ryby, chude mięso (drób, cielęcina), mleko i przetwory mleczne.
- Niezbędne w diecie są nienasycone kwasy tłuszczowe n-3 (kwasy omega-3) w rybach morskich i owocach morza, olejach roślinnych, orzechach, awokado.
- W posiłkach nie może zabraknąć odpowiednich proporcji jodu, żelaza, selenu, cynku, witamin A, C, E i D3.
- Dieta powinna być oparta na świeżych, nieprzetworzonych produktach, z dużą ilością warzyw.
- Należy zrezygnować lub ograniczyć produkty zawierające substancje goitrogenne (wolotwórcze), takie jak brokuły, kalafior, soja, jarmuż – przede wszystkim ze względu na potencjalny negatywny wpływ na skuteczność farmakoterapii lewotyroksyną.
- Produkty, które należy wyeliminować lub ograniczyć do minimum w diecie tarczycowej, to: cukier i wyroby cukiernicze, słodkie napoje gazowane, alkohol, tłuszcze zwierzęce (masło, smalec, słonina), tłuszcze trans (np. we frytkach i chipsach), wysoko przetworzone wędliny, owoce z puszki i konserwy mięsne.
Sprawdź: Dieta w niedoczynności tarczycy – czy można schudnąć?
Ćwiczenia na brzuch tarczycowy
Aktywność fizyczna przy brzuchu tarczycowym jest konieczna, aby osiągnąć redukcję masy ciała. Wybór formy ruchu zależy od stopnia otyłości – jeśli jest ona znaczna, z powodu słabej wydolności fizycznej początkowo bezpieczne mogą okazać się tylko szybkie spacery, nordic walking, pływanie czy spokojna gimnastyka. Najlepiej, aby skonsultować się w tej sprawie z fizjoterapeutą.
Jeśli pacjent jest sprawny i ma prawidłowe lub nieznacznie podwyższone BMI, a jego główny cel stanowi redukcja masy i wzmocnienie ciała, odpowiednie będą ćwiczenia aerobowe (np. bieganie, orbitrek, rower) pomagające spalać tłuszcz trzewny, zwiększające wrażliwość tkanek na insulinę i poprawiające unaczynienie włókien mięśniowych. Trening aerobowy powinien trwać nieprzerwanie ok. 30-40 min i mieć stałą intensywność.
