Grzybica pochwy jest bardzo częstą przyczyną wizyt kobiet w gabinetach ginekologicznych. Najczęściej kobiety odczuwają świąd lub pieczenie okolic intymnych (nie tylko ujścia pochwy, ale i warg sromowych), towarzyszą temu upławy o konsystencji serka wiejskiego i brzydki, rybi zapach. Upławy mogą być także bezwonne, a ich ilość jest różna – od niewielkiej ilości do bardzo obfitych upławów, które wymagają noszenia wkładek, aby zapobiec przeciekaniu na bieliznę.
Polecamy: Upławy – jakie są ich przyczyny i jak je leczyć?
Skąd się bierze grzybica pochwy? Jak można się zarazić?
Zacznijmy od tego, że w pochwie żyją różne mikroorganizmy – baterie tlenowe, beztlenowe, a także grzyby, które w naturalnych warunkach zasiedlają drogi rodne i nie dochodzi do ich rozrostu. Znaczenie ma także pH błony śluzowej pochwy, które powinno wynosić od 3,5 do 4,5 (odczyn kwaśny). Dzięki prawidłowemu pH bakterie i grzyby funkcjonują prawidłowo. Jednak mikrobiotę pochwy mogą zachwiać różne czynniki, do których zalicza się:
- nadmierna higiena, w tym także irygacje pochwy, zbyt intensywne i częste mycie lub podmywanie okolic intymnych, stosowanie preparatów nieprzeznaczonych do mycia dróg rodnych (o nieodpowiednim pH lub zapachowych);
- niedostateczna higiena osobista;
- antybiotykoterapia, która niszczy nie tylko złe bakterie, ale i te dobre, co z kolei przyczynia się do namnażania grzybów;
- zaburzenia gospodarki hormonalnej, do których zaliczają się niekontrolowana cukrzyca, a także zwiększony poziom estrogenów (u kobiet stosujących terapię hormonalną);
- obniżenie odporności (terapia kortykosteroidami, zakażenie wirusem HIV, chemioterapia, immunosupresja);
- alergia – np. na środki higieny osobistej, w tym podpaski czy tampony;
- nieodpowiednia dieta – niedożywienie, dieta z nadmiarem węglowodanów lub cukrów;
- zabiegi chirurgiczne w obrębie narządów rodnych;
- noszenie syntetycznej i nieoddychającej bielizny oraz stosowanie wkładek higienicznych, które sprzyjają namnażaniu się bakterii i grzybów tworząc wilgotne środowisko;
- korzystanie z basenu, saun, toalet w miejscach publicznych;
- aktywność seksualna z różnymi partnerami.
Na grzybicę pochwy często cierpią kobiety w ciąży.
Objawy i diagnoza grzybicy pochwy
Do objawów grzybicy pochwy zalicza się:
- świąd;
- pieczenie;
- upławy – o białym kolorze, śluzowatej konsystencji lub przypominające serek wiejski;
- upławy mogą być bezwonne lub mieć brzydki, rybi zapach;
- ból w trakcie stosunku;
- zaczerwienienie warg sromowych i wejścia do pochwy;
- obrzęk warg sromowych, ich pękanie;
- pieczenie podczas oddawania moczu.
Diagnozę grzybicy pochwy stawia się na ogół na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjentkę. Jeśli jednak zastosowana terapia nie przynosi rezultatów lub grzybica nawraca, to niezbędne jest wykonanie biocenozy pochwy. Biocenoza pochwy to badanie, które polega na pobraniu próbki wydzieliny z pochwy i wykonaniu rozmazu, co pozwala określić czy mikrobiota jest prawidłowa, czy też nie. Często infekcje pochwy są o podłożu mieszanym, czyli bakteryjno-grzybiczym, a dzięki tej wiedzy można zastosować skuteczną terapię.
Innym badaniem mikrobiologicznym, które wykorzystuje się w diagnostyce grzybicy pochwy jest posiew. Jeśli zastanawiacie się, czym różnią się oba badania – biocenoza polega na badaniu mikroskopowym pobranego wymazu, natomiast posiew – na naniesieniu pobranego materiału na podłoże hodowlane i sprawdzeniu, jakie bakterie lub grzyby zostaną wyhodowane.
Wymaz z pochwy (czy do posiewu czy do oceny mikroskopowej) pobierany jest z pochwy przez ginekologa lub położną – odbywa się to poprzez wziernik. Następnie pobrany patyczkiem materiał zostaje umieszczony w wymazówce i wysłany do laboratorium. Na 48 godzin przed pobraniem materiału nie wolno uprawiać seksu ani stosować leków lub innych preparatów dopochwowych. Wymazu nie pobiera się w trakcie miesiączki.
Polecamy: PMS – objawy. Jak złagodzić objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego?
Jak odróżnić grzybicę pochwy od infekcji bakteryjnej?
Nie jest to regułą, ale na ogół grzybica pochwy objawia się upławami o białym kolorze oraz o konsystencji twarożku lub serka wiejskiego. Wydzielina grzybicza nie powinna mieć rybiego zapachu, natomiast w przypadku infekcji bakteryjnej – powinien pojawić się przykry zapach. Bardzo często przy infekcji bakteryjnej nie występuje ból, świąd lub pieczenie, natomiast przy grzybicy są one głównymi dolegliwościami.
Tylko lekarz może ocenić, jaka infekcja się rozwinęła – robi to najczęściej dopiero po uzyskaniu wyników badań dodatkowych. Należy także pamiętać, że często rozwijają się infekcje mieszane.
Jakie leki na grzybicę pochwy?
Grzybica pochwy jest leczona preparatami przeciwgrzybiczymi wydawanymi na receptę – dopochwowo: nystatyną, natamycyną, klotrimazolem lub lekami doustnymi, np. flukonazolem lubi itrakonazolem.
Leki doustne stosowane są przy nawracającej i zaawansowanej grzybicy lub u partnerów kobiet, które cierpią na grzybicę pochwy. W trakcie leczenia grzybicy i po wyleczeniu zaleca się stosować probiotyki ginekologiczne, stosowane dopochwowo lub doustnie.
Należy pamiętać, że preparaty dostępne bez recepty nie wyleczą grzybicy pochwy, mogą jedynie złagodzić jej objawy. Można je stosować doraźnie, w oczekiwaniu na wizytę u ginekologa.
Duże znaczenie ma także dieta, w której powinno się ograniczyć cukry oraz węglowodany, a także produkty z białej mąki. Zalecana jest także rezygnacja z nadmiernych ilości nabiału, gdyż laktoza sprzyja rozwojowi drożdżaków. Warto za to jeść produkty wspierające odporność zawierające między innymi witaminę C.
Nawracająca grzybica pochwy a grzybica penisa u mężczyzn
Najczęstszą przyczyną nawracających infekcji jest nieodpowiednie leczenie i niedoleczenie pierwotnej infekcji, ale duże znaczenie ma także leczenie partnera – w przypadku infekcji intymnej u kobiety partner również powinien poddać się leczeniu. Grzybica penisa, która u mężczyzn jest odpowiednikiem kobiecej grzybicy pochwy, często nie daje żadnych objawów. Na jej rozwój wpływ na niewłaściwa higiena, stulejka, nieusuwanie mastki, a także dieta bogata w cukier czy obniżona odporność. Mężczyzna może również zarazić się od kobiety. Grzybica penisa w zaawansowanym stadium objawia się bólem przy oddawaniu moczu lub podczas wytrysku, zaczerwienieniem skóry żołędzi penisa, białym nalotem pod napletkiem lub wysypką o ropnym charakterze, jeśli doszło do nadkażenia bakteryjnego.
Brak objawów u mężczyzn nie zwalnia ich z leczenia – zwłaszcza, jeśli kobieta cierpi na infekcję.
Polecamy: Zapalenie żołędzia – przyczyny, objawy, jak leczyć?
Przyczyny nawracającej grzybicy pochwy
Szacuje się, że nawracające infekcje dotyczą około 5-10 proc. kobiet. Do przyczyn nawracających infekcji, poza niedoleczeniem lub niewłaściwą kuracją, zalicza się także alergię oraz kandydozę układu pokarmowego. W przypadku nawracającej grzybicy pochwy należy ustalić przyczynę i wyeliminować ją, a także stosować probiotyki mające odbudować florę bakteryjną pochwy.
Warto wiedzieć: Kandydoza – zakażenie grzybicze. Jak rozpoznać i leczyć?
Grzybica pochwy w ciąży
Grzybica pochwy to częsta przypadłość ciężarnych – są one szczególnie narażone na rozwój infekcji ponieważ w ich organizmie zachodzą zmiany hormonalne, zmienia się także pH narządów rodnych oraz może pojawić się cukrzyca ciążowa. Grzybica pochwy w ciąży wymaga leczenia i nie należy z nim zwlekać, gdyż powikłania nieleczonej infekcji mogą być niebezpieczne dla rozwoju płodu, przyczynić się do przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej dziecka lub doprowadzić do zakażenia dziecka w trakcie porodu i wystąpienia u niego pleśniawek lub pieluszkowego zapalenia skóry o podłożu grzybiczym. Grzybica u kobiet w ciąży jest leczona preparatami miejscowymi, bezpiecznymi dla płodu.
Grzybica pochwy może pojawić się także u kobiet karmiących piersią, wtedy również nie należy zwlekać z wdrożeniem leczenia.
Autor: Redakcja
