Dawniej krztusiec (nazywany potocznie kokluszem) był chorobą występującą dość często, dziś występuje rzadziej – stanowiąc największe zagrożenie przede wszystkim dla niemowląt i noworodków. Co prawda po przebyciu choroby organizm zyskuje długotrwałą odporność, jednak powtórne zachorowanie jest możliwe, a krztusiec można przechodzić nawet kilka razy w życiu.
Krztusiec – fazy choroby. Jak przebiega krztusiec?
Faza wylęgania choroby trwa zazwyczaj od 7 dni do 10 dni, choć w niektórych przypadkach może trwać nawet do 21 dni. W tym okresie (tj. w tzw. fazie nieżytowej) krztusiec cechuje się największą zaraźliwością. Ze względu na mało charakterystyczne objawy w pierwszej fazie choroby, a dodatkowo możliwy łagodny przebieg u osób dorosłych, istnieje duże ryzyko zakażenia pałeczkami krztuśca u dzieci w pierwszych tygodniach po urodzeniu.- 1. faza choroby – nazywana również fazą nieżytową lub kataralną. Trwa zazwyczaj ok. 14 dni; w tym okresie chorobę łatwo pomylić z ciężkim przeziębieniem. Występują objawy typowe dla infekcji dróg oddechowych. Pod koniec pojawia się kaszel – na początku w nocy, a następnie w ciągu dnia.
- 2. faza choroby – nazywana fazą napadową; ten okres krztuśca może trwać ok. 10 tygodni. Nasilenie objawów choroby zależy od ogólnego stanu odporności osoby chorej. Napadom kaszlu może towarzyszyć sinica twarzy i obrzęk, natomiast u małych dzieci i noworodków zamiast kaszlu może wystąpić bezdech.
- 3. faza choroby – nazywana fazą zdrowienia; w tym okresie najczęściej zmniejsza się nasilenie kaszlu i pozostałych objawów. Okresowo kaszel może jeszcze występować, szczególnie po wysiłku.
Krztusiec – objawy
- ogólne osłabienie;
- nieżyt dróg oddechowych;
- stan podgorączkowy;
- suchy, przewlekły, napadowy kaszel;
- ból gardła;
- bezdech;
- napady duszności;
- zaczerwienienie twarzy;
- łzawienie oczu;
- krwawienie z nosa;
- świsty przy wdechu.
Leczenie krztuśca
Leczenie zależy od wieku chorego, powikłań, chorób towarzyszących oraz fazy choroby. Najmłodsi pacjenci najczęściej są leczeni w szpitalu, a w niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie wentylacji mechanicznej – metody wspomagającej leczenie niewydolności oddechowej.W leczeniu objawowym stosuje się nawadnianie i nawilżanie gardła, leki rozrzedzające wydzielinę, preparaty wspomagające odkrztuszanie wydzieliny. W leczeniu farmakologicznym właściwej choroby zastosowanie znajdują makrolidy (antybiotyki makrolidowe) – antybiotyki o działaniu bakteriostatycznym. Najczęściej są to azytromycyna i klarytromycyna, a jeżeli istnieją przeciwwskazania do ich stosowania – kotrimoksazol.
Powikłania krztuśca
Największe ryzyko powikłań występuje u niemowląt i pacjentów z przewlekłymi chorobami współistniejącymi. Do najczęstszych powikłań można zaliczyć: zapalenie płuc, powikłania neurologiczne, przepuklinę, wypadanie odbytnicy, złamania żeber.Cięższy przebieg choroby występuje też u palaczy, osób otyłych, diabetyków.
Krztusiec – badania, diagnostyka
Objawy grypopodobne w pierwszej fazie choroby utrudniają diagnostykę – w przypadku podejrzenia zakażenia pałeczkami krztuśca wykonywane są badania mikrobiologiczne i badania serologiczne.Krztusiec – profilaktyka, szczepionka, zapobieganie
Czy można zapobiec krztuścowi? Często osobom przebywającym w bliskim otoczeniu chorego podaje się profilaktycznie antybiotyk makrolidowy. U osób zdrowych stosowane są regularne szczepienia ochronne – podawane są trzy dawki szczepienia od drugiego miesiąca do końca pierwszego półrocza życia dziecka, a dodatkowo dawki przypominające.Nietrwała odporność po zachorowaniu na krztusiec mija w ciągu 5–10 lat od momentu zachorowania. Ryzyko zachorowania na krztusiec rośnie wraz z upływem czasu od momentu podania szczepionki lub od ostatniego zakażenia.
Jeśli lekarz potwierdzi chorobę w badaniach, ma obowiązek zgłoszenia zachorowania do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Autor: Jacek Krajl
