Nadwrażliwość zębów – czym jest, przyczyny i leczenie

Co to jest nadwrażliwość zębów?

Nadwrażliwość zębów charakteryzuje się odczuwaniem bólu w odpowiedzi na różnego rodzaju bodźce, co jest efektem aktywacji specyficznych włókien nerwowych, znanych jako A-β oraz A-δ, i opisywane jest jako ból niezwiązany z innymi chorobami zębów.

Odróżnia się on od bólu pochodzącego z miazgi zęba, ponieważ jest intensywny i można go precyzyjnie zlokalizować. Ból pojawia się natychmiast po narażeniu na bodziec, który w normalnych warunkach nie wywołałby takiej reakcji i ustępuje po jego usunięciu.

Najczęściej występuje jako reakcja na zimno, choć może być również wywołany przez spożywanie pokarmów słodkich, słonych, kwaśnych, gorących, dotykanie zęba (np. podczas mycia zębów czy jedzenia) oraz w trakcie procedur dentystycznych, takich jak wiercenie w zębie lub jego odwodnienie.

Nadwrażliwość zębów – przyczyny

Utrata szkliwa zębowego jest kluczowym czynnikiem prowadzącym do odsłonięcia dentyny oraz ekspozycji wrażliwych zakończeń nerwowych na zewnętrzne bodźce. Proces ten, znany jako erozja, wynika z oddziaływania substancji chemicznych na powierzchnię zębów, szczególnie na szkliwo.

Substancje najczęściej przyczyniające się do erozji to kwasy znajdujące się w pokarmach, takich jak soki owocowe, szczególnie z cytrusów, napoje gazowane, alkohole takie jak  wino czy cydr. Inne czynniki to kwas żołądkowy cofający się do przełyku w chorobie refluksowej oraz częste wymioty, co może mieć miejsce w przypadku bulimii, co zwiększa ryzyko nadwrażliwości zębów spowodowanej erozją szkliwa.

Ponadto, do uszkodzenia szkliwa może dojść w wyniku:

• nieprawidłowego sposobu mycia zębów, używania zbyt twardej szczoteczki do zębów dla codziennej pielęgnacji jamy ustnej,
• bruksizmu, czyli zaciskania lub zgrzytania zębami,
• stosowania past do zębów z wysoką zawartością substancji ścierających.

Innym czynnikiem przyczyniającym się do utraty szkliwa jest abfrakcja, czyli niekorzystne kontaktowanie się zębów z przeciwległych łuków zębowych, co może prowadzić do ich ścierania w miejscach, gdzie z natury szkliwo jest cieńsze i nie przystosowane do znoszenia silnych obciążeń.

Nadwrażliwość zębów – objawy

Znalezienie jednoznacznej przyczyny nadmiernej wrażliwości zębów może stanowić trudność. Podczas rozmów o stanie zdrowia jamy ustnej pacjenci często narzekają na zwiększoną wrażliwość, a higienistka dentystyczna może zauważyć symptomy podczas czyszczenia, co prowadzi do dyskusji na temat problemu wrażliwych zębów.

Charakterystyczne symptomy to zazwyczaj:

• nagły ból zęba,
• wrażliwość skoncentrowana na pojedynczym zębie lub grupie zębów obok siebie,
• przeszywający ból przy zetknięciu z bardzo ciepłymi lub zimnymi temperaturami,
• dyskomfort podczas żucia lub kąsania,
• unikanie płukanek ustnych na bazie alkoholu z powodu bólu,
• ból przy oddychaniu przez zęby.

Zwykle, symptomy pojawiają się, gdy dojdzie do uszkodzenia lub erozji szkliwa zębów, co prowadzi do odsłonięcia kanalików zębinowych. Wówczas ruch płynów w tych kanalikach, spowodowany zmianami temperatury lub innymi czynnikami zewnętrznymi, indukuje osmotyczne sygnały bólowe. Te sygnały są następnie przekazywane do nerwów zęba, wywołując uczucie bólu.

Hydrodynamiczna teoria bólu jest obecnie uznawana za najbardziej wiarygodną.

Nadwrażliwość zębów na zimno

Gdy odczuwasz dyskomfort lub ból zębów podczas spożywania zimnych napojów, jedzenia lodów czy wdychania chłodnego powietrza (szczególnie w okresie zimowym), najprawdopodobniej jest to znak, że masz do czynienia z nadwrażliwością zębów w okolicy szyjki.

Nadwrażliwość zębów po zabiegach stomatologicznych

Pacjenci po zabiegach dentystycznych często doświadczają problemu w postaci nadwrażliwości zębów, która manifestuje się jako silny ból reagujący na zimno, ciepło, substancje chemiczne lub dotyk. Ten stan może negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Najczęściej wynika to z wystawienia na działanie zewnętrzne zakończeń nerwowych znajdujących się w zębinie, co jest efektem takich procedur jak usuwanie osadu nazębnego, leczenie kanałowe czy prosty zabieg plombowania. Naruszenie struktury zęba w tych sytuacjach może skutkować zwiększoną wrażliwością.

Nadwrażliwość zębów w ciąży

Podczas ciąży zwiększona wrażliwość zębów może pojawić się w dowolnym okresie ciąży. Przyszłe matki mogą doświadczać intensywniejszych dolegliwości bólowych związanych z zębami, gdyż dochodzi do wzmożonej wrażliwości zarówno zębów, jak i dziąseł. Dodatkowo, zmienia się również skład chemiczny śliny, co może sprzyjać szybszemu namnażaniu się bakterii oraz osłabieniu szkliwa zębów.

Jak zdiagnozować nadwrażliwość zębów?

W sytuacji wystąpienia jakiegokolwiek z wymienionych symptomów, wszelka nadwrażliwość dentystyczna powinna być poddana ocenie za pomocą standardowej skali oceny bólu, np. VAS (skali wizualno-analogowej). Badanie to może być wykonane przez higienistkę stomatologiczną lub dentystę w trakcie wizyty konsultacyjnej lub zabiegów higienicznych.

Ważne jest, aby przypadki odsłonięcia zębiny były rejestrowane w dokumentacji medycznej pacjenta i brane pod uwagę przy ustalaniu planu codziennej opieki.

Ponadto, w celu rozróżnienia bólu wynikającego z nadwrażliwości zębiny od innych typów bólu, jak na przykład ten spowodowany zapaleniem miazgi, uszkodzeniami zębów czy zabiegami wybielającymi, konieczna jest diagnoza różnicowa. W tym celu mogą okazać się przydatne badania kliniczne oraz radiologiczne, w tym testy diagnostyczne takie jak:

• palpacja,
• test witalności zęba,
• transiluminacja,
• kontrola okluzji,
• ocena wypełnień itd.

Umożliwiające wykluczenie innych przyczyn problemów.

Odpowiednia diagnoza różnicowa i zidentyfikowanie przyczyn problemu są kluczowe dla wyboru odpowiedniej metody leczenia i jej skuteczności.

W badaniu opublikowanym w roku 2017 dotyczącym skutecznego leczenia zębów nadwrażliwych przeanalizowano metody diagnostyki i kwalifikacji nadwrażliwości. Wynika z niego, że 99% dentystów korzystało z więcej niż jednej metody identyfikacji nadwrażliwości. 

Najczęściej wykorzystywane metody to:

• zgłoszenie problemu przez pacjenta w połączeniu z wykluczeniem innych przyczyn bólu dzięki bezpośredniemu badaniu klinicznemu (48%),
• zastosowanie strumienia powietrza (26%),
• użycie zimnej wody (12%),
• ankiety wypełniane przez pacjentów na żądanie lekarza dentysty (6%).

Nadwrażliwość zębów – jak leczyć?

Jeżeli odczuwasz dyskomfort związany z wrażliwymi zębami, najbezpieczniejszym rozwiązaniem będzie wizyta u stomatologa. Profesjonalista zdiagnozuje przyczynę problemu i zaproponuje adekwatną metodę leczenia.

Lekarz może zastosować różnorodne podejścia lecznicze, zależnie od źródła bólu:

• specjalistyczne pasty na nadwrażliwość zębów – problematyka nadwrażliwości zębów, wywołana eksponowaniem zębiny, może być złagodzona za pomocą past stworzonych specjalnie na tę okoliczność. Składniki aktywne takie jak arginina, węglan wapnia czy cynk, tworzą ochronną barierę na powierzchni zębiny oraz w kanalikach zębinowych, co redukuje wrażliwość nerwów. Systematyczne używanie takiej pasty umożliwi Ci szybki powrót do cieszenia się poranną kawą bez bólu,
• fluorek – w przypadkach, gdy nadwrażliwość zębów wynika z utraty szkliwa przez erozję, stomatolog może zalecić stosowanie pasty z fluorem i płynu do płukania ust z tym składnikiem lub przeprowadzenie zabiegu fluoryzacji. Takie środki wspomagają odbudowę mineralnej struktury szkliwa, chroniąc zębinę. Produkty zawierające fluor w połączeniu z czynnikami znieczulającymi najlepiej radzą sobie z problemem nadwrażliwości, ponieważ zwalczają dwa problemy naraz,
• wzmocnienie dziąseł – w sytuacji, gdy nadwrażliwość wiąże się z recesją dziąseł, zalecane jest stosowanie pasty do zębów, która wzmacnia dziąsła i zapobiega pogłębianiu się recesji. W ekstremalnych przypadkach stomatolog może skierować Cię do periodontologa na zabieg regeneracji dziąseł. Jest to procedura chirurgiczna, która umożliwia odzyskanie utraconej tkanki,
• dieta – konsumpcja słodkich i/lub kwaśnych pokarmów może prowokować ból, osłabiać szkliwo oraz przyczyniać się do zapalenia dziąseł, co zwiększa nadwrażliwość. Aby uniknąć dalszych komplikacji, najlepiej jest ograniczyć spożycie takich produktów,
• szczoteczka do zębów – należy używać szczoteczki o miękkich włoskach oraz zadbać o właściwą technikę mycia, aby unikać nadmiernego ścierania szkliwa i cofania się dziąseł, co może nasilać problem nadwrażliwości zębów.

Pasta na nadwrażliwość zębów

Pasta do zębów na nadwrażliwość jest specjalnie sformułowanym produktem higienicznym, mającym na celu złagodzenie bólu i dyskomfortu wywołanego nadwrażliwością zębów.  Pasty do zębów na nadwrażliwość zazwyczaj zawierają aktywne składniki, takie jak azotan potasu czy chlorek strontu, które pomagają zablokować drobne kanaliki w zębinie, przez co redukują ból i dyskomfort. Działają one przez tworzenie ochronnej bariery na powierzchni zębów, co zmniejsza możliwość drażnienia nerwów przez zewnętrzne czynniki.

Innym ważnym składnikiem niektórych past do zębów na nadwrażliwość jest fluor, który pomaga wzmocnić szkliwo zębów, czyniąc je bardziej odpornymi na erozję oraz wspomaga remineralizację, czyli proces odbudowywania mineralnej struktury zębów. To z kolei może przyczynić się do długoterminowej ochrony przed nadwrażliwością.

Przy wyborze pasty do zębów na nadwrażliwość ważne jest, aby szukać produktów, które zostały przetestowane klinicznie i są zalecane przez dentystów. Regularne stosowanie takiej pasty, dwa razy dziennie, w połączeniu z odpowiednią techniką szczotkowania, może znacznie zmniejszyć nadwrażliwość zębów, poprawiając komfort jedzenia, picia oraz ogólny stan zdrowia jamy ustnej. Ważne jest również, aby w przypadku nasilającej się nadwrażliwości zębów, skonsultować się z dentystą, który może zalecić dodatkowe zabiegi lub zmianę rutyny pielęgnacyjnej.

Sprawdź: Środki do higieny jamy ustnej

Podsumowanie

Nadwrażliwość zębów to powszechny problem, który objawia się bólem lub dyskomfortem w zębach wywołanym przez takie czynniki jak zimno, ciepło, określone potrawy lub dotyk. Stan ten często wynika z odsłonięcia zębinowych kanalików wskutek cofania się dziąseł, erozji szkliwa lub innych uszkodzeń zębów.

Skuteczne leczenie nadwrażliwości zębów obejmuje stosowanie specjalnych past do zębów zawierających składniki aktywne jak azotan potasu czy chlorek strontu, które pomagają blokować przewodnictwo w kanalikach zębinowych, redukując tym samym ból. Ważne jest również wzmocnienie szkliwa przez fluoryzację, co może zwiększyć odporność zębów na czynniki wywołujące nadwrażliwość.

Regularne wizyty u dentysty i stosowanie się do zaleceń dotyczących higieny jamy ustnej są kluczowe dla zapobiegania nadwrażliwości oraz utrzymania zdrowia zębów i dziąseł.

To również może Cię zainteresować:

Najczęstsze choroby zębów i dziąseł – 4 najpowszechniejsze dolegliwości