Zaburzenie osobowości zależnej
Osobowość zależna to rodzaj uzależnienia emocjonalnego. Osoby z tym zaburzeniem są przeświadczone o swojej niezaradności, dlatego poczucie bezpieczeństwa zapewnia im obecność innych ludzi, którzy mogą im pomóc podejmować właściwe decyzje oraz mobilizować ich do konkretnego działania.Lgnięcie do innych i usilne próby nawiązywania bliskich relacji nie wynikają z naturalnych potrzeb towarzyskich, ale z lęku przed koniecznością samodzielnego zmagania się z rzeczywistością. Osoby z osobowością zależną są uległe, nie stawiają granic i zazwyczaj nie wymagają od ludzi z otoczenia niczego poza obecnością i dawaniem porad oraz podejmowaniem za nich większości decyzji. Bezkrytyczność wobec otoczenia wynika (podobnie jak potrzeba budowania relacji z innymi) z lęku przed samotnością, a właściwie – przed samodzielnością.
Osobowość zależna – relacje
Osoba z osobowością zależną w związku jest postrzegana czasami przez otoczenie jako strona kontrolująca, ponieważ potrzebuje stałego kontaktu z partnerem lub partnerką (również przez SMS-y i komunikatory). Wszystko po to, aby mieć pewność, że druga osoba jest dostępna i w razie potrzeby będzie mogła pomóc, doradzić, podjąć decyzję. Wynika to z przeświadczenia o swojej niesamodzielności i niemożności poradzenia sobie bez pomocy drugiego człowieka. Nie jest to więc kontrola, z jaką mamy do czynienia w przypadku osób zazdrosnych czy zaborczych, które chcą decydować o czasie i życiu innych, ale wręcz przeciwnie – osoby z osobowością zależną chcą, by decydować za nie, nie stawiają żądań w relacjach, ulegają potrzebom innych, ukrywając własne pragnienia i emocje.W przypadku konieczności podjęcia decyzji (również dotyczących spraw codziennych) i braku możliwości kontaktu (poradzenia się, upewnienia) osoba z osobowością zależną odczuwa coraz większe napięcie, niepewność i bezradność.
Osobowość zależna u mężczyzn i kobiet w związkach wiąże się z silnym lękiem przed opuszczeniem, rozstaniem. Taka wizja wywołuje u nich strach porównywalny z obawą przed prawdziwą katastrofą. Czasami doprowadza to do sytuacji, w której osoby takie działają na własną szkodę, tylko po to, by zaspokoić potrzeby drugiej osoby, co (w ich mniemaniu) może zagwarantować trwałość relacji.
Osobowość zależna – przyczyny
Ukształtowanie się osobowości zależnej może wynikać z wielu czynników. Wpływ mogą mieć zarówno czynniki biologiczne (temperament, charakter), jak i doświadczenia z dzieciństwa i wczesnej młodości (silne emocje wywołane przez określone zdarzenie lub sposób wychowania wpływający negatywnie na rozwój poczucia własnej wartości, sprawczości i niezależności).Wielu psychiatrów jest zdania, że rozwojowi zaburzenia osobowości zależnej najbardziej sprzyja nadopiekuńczy lub autorytarny sposób wychowania dziecka. Nie jest to jednak normą, a wpływ na kształtowanie osobowości ma natura człowieka, jego indywidualna historia, zachowanie członków rodziny, towarzystwa itd. Ustalanie przyczyn zaburzenia osobowości nie ma większego znaczenia klinicznego.
Diagnostyka osobowości zależnej
Osoby z zaburzeniem osobowości zależnej zazwyczaj nie zdają sobie sprawy ze swojego problemu. Ze względu na pewne cechy charakterystyczne dla samego zaburzenia osoby te rzadko same zgłaszają się też po pomoc – a jeśli nawet, to zwykle zgłaszają objawy nerwicy lub depresji będące następstwem ciągłego poczucia strachu i braku wiary w siebie.Żeby sprawdzić, czy nas lub osoby z naszego otoczenia może dotyczyć to zaburzenie, możemy wykonać prosty test. Większość odpowiedzi twierdzących może sugerować występowanie zaburzenia. Diagnozę powinien jednak postawić specjalista – dlatego najlepiej zgłosić się do psychologa.
Osobowość zależna – test
- Czuję, że:
- jestem bezbronna/bezbronny,
- brakuje mi pewności siebie,
- często udaję radość i szczęście,
- idealizuję swojego partnera/partnerkę,
- mogę dużo poświęcić dla zyskania przychylności najbliższej osoby,
- często rezygnuję z własnych potrzeb.
- Nie lubię:
- samotności i braku kontaktu z innymi,
- samodzielności,
- podejmowania decyzji,
- konfrontacji,
- myśleć, że mogę nie być w związku.
Osobowość zależna – leczenie
W przypadku zaburzenia osobowości zależnej terapia jest podstawową metodą leczenia. Głównym celem psychoterapii jest zazwyczaj wzmacnianie poczucia niezależności, własnej wartości i sprawczości. Jest to trudny i długotrwały proces, a psychoterapeuta musi uważać, aby pacjent nie uzależnił się od niego i jego pomocy.W ciężkich przypadkach, jeśli stany lękowe lub depresyjne uniemożliwiają funkcjonowanie, konieczna jest konsultacja z lekarzem, ponieważ stan pacjenta może wymagać zastosowania leków umożliwiających podjęcie psychoterapii.
Autor: Redakcja
