Pokrzywka słoneczna – czy słońce może uczulać? 

Co to jest pokrzywka słoneczna? 

Pokrzywka słoneczna (łac. solar urticaria), zwana też pokrzywką świetlną, to rodzaj pokrzywki fizykalnej wywoływanej przez czynniki fizyczne. Pod wpływem nawet niewielkiej ekspozycji na promieniowanie UV, na skórze pacjenta pojawiają się charakterystyczne bąble i swędzący rumień.  

Pokrzywki różnego typu to schorzenia dość powszechne w populacji. Szacuje się, że mogą dotyczyć nawet co piątego człowieka, a pokrzywkę słoneczną najczęściej rozpoznaje się w krajach basenu Morza Śródziemnego. W polskim klimacie pokrzywka słoneczna jest zjawiskiem znacznie rzadszym – stanowi zaledwie ok. 1% wszystkich przypadków pokrzywek u Polaków.    

Pozostałe pokrzywki z grupy pokrzywek fizykalnych to m.in. pokrzywka pod wpływem zimna, wibracji czy ucisku, a inne rodzaje pokrzywek to np. pokrzywka alergiczna, pokrzywka polekowa, a nawet bardzo rzadka pokrzywka po kontakcie z wodą. 

Kto jest narażony na pokrzywkę słoneczną? 

Zmiany skórne u polskich pacjentów dotkniętych tym schorzeniem zaczynają pojawiać się wiosną i utrzymują się przez całe lato aż do wczesnej jesieni. Ich intensywność u poszczególnych osób bywa różna.  

Pokrzywka słoneczna zazwyczaj występuje u pacjentów przez kilka lat, a czasami nawet przez całe życie, przebiegając z nawrotami w okresach najsilniejszego promieniowania słonecznego.  

Niektóre badania wskazują, że mężczyźni chorują nieco rzadziej niż kobiety. Większość pacjentów w momencie wystąpienia pierwszych objawów to osoby młode, między 20 a 35 rokiem życia. U niektórych pacjentów zauważa się obserwuje się korelację pokrzywki słonecznej z innymi typami przewlekłej pokrzywki oraz atopią.   

Pokrzywka słoneczna – objawy 

Objawy pokrzywki słonecznej przypominają objawy pokrzywek innego typu. Obraz kliniczny schorzenia to zmiany skórne w miejscach wystawionych na ekspozycję słoneczną. W przebiegu pokrzywki słonecznej pacjent może zauważyć u siebie: 

• obecność charakterystycznych bąbli pokrzywkowych, czyli miejscowych, lekko wypukłych obrzęków skóry właściwej o średnicy 1-3 mm, otoczonych rumieniem, nieco przypominających ślad po oparzeniu pokrzywą, 

• możliwe zlewanie się bąbli pokrzywkowych w duże, tkliwe, zaczerwienione i opuchnięte obszary (często w obrębie twarzy), 
• świąd skóry, pieczenie, mrowienie, ból skóry w miejscu wystąpienia pokrzywki, 
• szybkie zmiany w wyglądzie zmian skórnych. Pokrzywka pojawia się nagle, najczęściej po 5-10 minutach od początku ekspozycji na słońce, a po kilku, kilkunastu godzinach zanika nie pozostawiając po sobie żadnego śladu (maksymalny czas pozostawania na skórze to 24 godziny), 
• w rzadkich przypadkach obrzęk naczynioruchowy, czyli powiększenie objętości dolnych warstw skóry i tkanki podskórnej. 

Poniższe zdjęcie pokrzywki słonecznej przedstawia zlewające się ze sobą bąble:

Może się zdarzyć, że zmianom skórnym towarzyszą objawy ogólne, takie jak:  

• zawroty głowy,  
• osłabienie,  
• obniżenie ciśnienia tętniczego,  
• nudności, wymioty.  

Ciężki stan ogólny i zagrożenie życia u pacjenta z pokrzywką słoneczną to sytuacja rzadka. Może dotyczyć osób, które pod wpływem alkoholu zasypiają na plaży podczas opalania i doprowadzają do wystąpienia rozległych obrzęków ciała i twarzy.    

Polecamy: Alergia skórna – co ją wywołuje? Jakie są sposoby leczenia?

Pokrzywka słoneczna u dzieci 

Najwięcej przypadków wystąpienia pokrzywki słonecznej notuje się w grupie młodych dorosłych. Pierwsze objawy pacjenci zauważają u siebie najczęściej między 20 a 35 rokiem życia. Zdarza się jednak, że charakterystyczne bąble wskazujące na pokrzywkę pojawiają się również u najmłodszych pacjentów, a także u seniorów.  

Objawy przypominające pokrzywkę słoneczną u małego dziecka trzeba pilnie skonsultować z lekarzem. Przeprowadzi on u malucha próbę świetlną pozwalającą na sprawdzenie czy skóra rzeczywiście reaguje alergicznie na promieniowanie UV, czy dziecku szkodzi coś innego, np. składnik pokarmowy lub sierść domowego zwierzaka.  

Dziecko z rozpoznaniem pokrzywki świetlnej musi być starannie chronione przed ekspozycją na promieniowanie słoneczne. Rodzice muszą pamiętać o aplikowaniu na skórę malucha kremów z wysokim filtrem i osłanianiu jego główki i twarzy np. czapeczką z szerokim rondem.   

Pokrzywka słoneczna – jak leczyć? 

Pokrzywka słoneczna w Polsce jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim, a diagnostyka tego schorzenia bywa trudna ze względu na podobieństwo występującego w jej przebiegu bąbla i obrzęku do objawów innych chorób, takich jak porfirie, reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne (np. wyprysk kontaktowy na chrom). Bardzo często mylona jest też z osutką świetlną, która jest częstym problemem dermatologicznym, według niektórych źródeł dotyczącym nawet 20% społeczeństwa.  

U osób z rozpoznaniem pokrzywki słonecznej leczenie polega przede wszystkim na:  

• unikaniu kontaktu z promieniowaniem UV,  
• nakładaniu kremów z filtrem na skórę,  
• osłanianiu ciała i twarzy przy pomocy odzieży czy parasolek.  

Ulgę w świądzie i obrzękach może przynieść stosowanie maści i leki na pokrzywkę słoneczną. Są to zwykle preparaty antyalergiczne, leki przeciwhistaminowe i kortykosteroidy, a w ciężkich odmianach pokrzywki możliwe jest stosowanie leków immunosupresyjnych.  

Polecamy: Wizyta u alergologa – przebieg, jak się przygotować

SPF – co to jest i jaki wybrać?