Przyczyny uczulenia na zimno
Pokrzywka z zimna występuje najczęściej zimą, ale zdarza się także wczesną wiosną, późną jesienią, a nawet latem.
Skąd się bierze pokrzywka z zimna? Winna jest zbyt intensywnie wydzielana histamina – to ona odpowiada za wystąpienie pokrzywki. Histamina jest produkowana w komórkach zwanych komórkami tucznymi lub mastocytami. Pobudzenie mastocytów może być związane z reakcją alergiczną, lecz również z bodźcami fizykalnymi, takimi jak zimno, ciepło, stres, ucisk czy wibracje.
W praktyce nie jest to jednak takie proste – nie każdy w odpowiedzi na zimno ma zmiany pokrzywkowe. Specjaliści podejrzewają, że takie dolegliwości są związane z:
- infekcjami wirusowymi,
- infekcjami bakteryjnymi,
- chorobami autoimmunologicznymi (np. tarczycy),
- nowotworami.
Bezpośrednie wywołanie pokrzywki z zimna jest z kolei możliwe poprzez:
- nagłe ochłodzenie ciała w wyniku zmiany temperatury otoczenia,
- zimny prysznic,
- spożycie zbyt chłodnych pokarmów,
- dotykanie bardzo zimnych przedmiotów.
Co ciekawe, każdy pacjent borykający się z uczuleniem na zimno jako rzadką reakcją skórną na niską temperaturę, ma inny próg reakcji. Odczucie zimna to kwestia bardzo indywidualna i subiektywna.
Jak wygląda pokrzywka z zimna?
Wykwity pokrzywkowe mają dość charakterystyczny wygląd – to czerwone, swędzące bąble, często na obrzękniętym podłożu. Jeżeli nie mamy pewności, czy pokrzywka pojawiła się w wyniku reakcji na zimno, możemy przeprowadzić prosty test polegający na przyłożeniu do ciała kostki lodu. Jeśli w tym miejscu pojawi się zmiana skórna w postaci pokrzywki, jest bardzo prawdopodobne, że występuje u nas pokrzywka z zimna. Ujemny wynik testu jej jednak nie wyklucza.
Inne objawy „uczulenia na zimno”
Same wykwity pokrzywkowe to niejedyny efekt działania histaminy. Pacjent może skarżyć się też na:
- kaszel,
- duszności,
- zawroty głowy,
- omdlenia,
- biegunkę.
Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, kiedy pojawia się obrzęk krtani lub warg (np. po spożyciu lodów) – wówczas może dojść do uduszenia. Groźne mogą okazać się również: spadek ciśnienia tętniczego objawiający się omdleniem czy duszności, zwłaszcza gdy pacjent przebywa w wodzie.
Poważnym powikłaniem uczulenia na zimno jest anafilaksja, czyli gwałtowna, uogólniona reakcja nadwrażliwości, która może powodować duszność, obrzęk gardła, spadek ciśnienia tętniczego, utratę przytomności, a nawet wstrząs. Ryzyko jest największe przy nagłym ochłodzeniu dużej powierzchni ciała, np. podczas kąpieli w zimnej wodzie.
Co robić w przypadku pokrzywki z zimna na dłoniach?
Dłonie to część naszego ciała najbardziej narażona na czynniki drażniące i alergizujące. Obok zmian pokrzywkowych mogą się na nich pojawić również inne wykwity skórne – zmiany wypryskowe. Wyprysk może być objawem alergii lub podrażnienia np. po kontakcie z detergentami, barwnikami, konserwantami, lateksem czy białkami pokarmów. Dodatkowo na dłoniach może pojawić się pokrzywka z zimna – najczęściej po kontakcie rąk z zimną wodą, lodem, śniegiem, szklanką z zimnym napojem lub w wyniku zmiany temperatury otoczenia z cieplejszego na chłodne.
Pokrzywka z zimna u dzieci
Pokrzywka z zimna może przybierać dwie formy:
- nabytą,
- wrodzoną (dziedziczną).
Najczęściej występuje w postaci nabytej. Pojawia się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, a po kilku latach sama ustępuje.
Pokrzywka z zimna ma czasami (choć bardzo rzadko) charakter wrodzony. Objawy zaczynają się wówczas już u dzieci i niekiedy trwają nawet całe życie, a towarzyszyć im może gorączka i ból stawów.
Jak diagnozuje się pokrzywkę z zimna?
Pokrzywkę z zimna, potocznie nazywaną uczuleniem na zimno, powinien rozpoznać lekarz alergolog lub dermatolog. Podstawą diagnostyki jest szczegółowy wywiad dotyczący okoliczności pojawiania się bąbli, obrzęku i innych dolegliwości. Pomocne mogą być również zdjęcia zmian skórnych wykonane przez pacjenta bezpośrednio po kontakcie z zimnem.
Rozpoznanie potwierdza się za pomocą testu prowokacji zimnem. Najczęściej wykonuje się tzw. test kostki lodu: zabezpieczoną kostkę przykłada się do skóry przedramienia zwykle na około 5 minut, a następnie po ogrzaniu skóry ocenia się, czy w miejscu kontaktu powstał wyczuwalny, swędzący bąbel pokrzywkowy. W specjalistycznych ośrodkach można zastosować urządzenie TempTest, które pozwala dodatkowo określić temperaturę wywołującą reakcję.
Prawidłowy wynik standardowego testu nie zawsze całkowicie wyklucza chorobę. Gdy objawy są typowe, lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu innych prób prowokacyjnych dostosowanych do sytuacji, w których występują dolegliwości. Testów zanurzeniowych ani prób obejmujących dużą powierzchnię ciała nie należy wykonywać samodzielnie, ponieważ mogą spowodować gwałtowny spadek ciśnienia lub anafilaksję.
W typowej pokrzywce z zimna rutynowe wykonywanie szerokiego zestawu badań laboratoryjnych zazwyczaj nie jest konieczne. Morfologię, CRP lub inne badania lekarz zleca przede wszystkim wtedy, gdy obraz choroby jest nietypowy albo istnieje podejrzenie infekcji, choroby zapalnej bądź innego schorzenia towarzyszącego. Nie ma obecnie badania krwi, które samo w sobie potwierdzałoby pokrzywkę z zimna.
Leczenie pokrzywki z zimna
Pokrzywkę z zimna leczy się jak każdy inny jej rodzaj, czyli poprzez przyjmowanie leków przeciwhistaminowych. Pacjent powinien pozostawać pod opieką poradni dermatologicznej. Zaleca się, by pacjenci uczuleni na zimno unikali sytuacji, w których dochodzi do ekspozycji na zimno (np. zrezygnowali z chłodnych kąpieli, zimnych posiłków). Z drugiej strony warto wiedzieć, że hartowanie organizmu może zmniejszyć objawy uczulenia na zimno. Objawy pokrzywki z zimna łagodzą maści kortykosteroidowe.
Potrzebujesz konsultacji z alergologiem?
Możesz umówić wizytę stacjonarną lub telekonsultację w centrum medycznym Świat Zdrowia
