Alergia krzyżowa – co to jest?
Alergia jest skutkiem błędnej pracy systemu odpornościowego. Staje się nadwrażliwy na działanie alergenów i uznaje je za czynnik szkodliwy. Dlatego uruchamia tzw. reakcję alergiczną, która ma się go pozbyć. W organizmie znajdują się specjalne przeciwciała IgE, rozpoznające konkretny alergen.
Czasem zdarza się jednak, że przeciwciała te reagują na inne alergeny, na które teoretycznie dana osoba nie jest uczulona. Wówczas mówi się o alergii krzyżowej. Polega ona na tym, że u osoby uczulonej na jeden alergen może pojawić się reakcja po kontakcie z innym czynnikiem, który teoretycznie powinien być w pełni neutralny.
Alergia krzyżowa – skąd się bierze? Przyczyny
Nie są znane przyczyny pojawienia się alergii krzyżowej u danej osoby. Wiadomo jednak, że odpowiedzialność za to ponosi podobieństwo w budowie alergenów. Niektóre z nich mają w 70% taką samą strukturę, dlatego przeciwciała IgE mogą krzyżować alergeny, czyli reagować na główny czynnik uczulający i ten zbliżony do niego budową. Najbardziej podatne na alergie krzyżowe są osoby uczulone na pyłki.
Alergia krzyżowa – objawy
Objawy reakcji alergicznej mogą wystąpić już po kilku minutach od kontaktu z alergenem. Obserwuje się:
- kaszel;
- wodnisty katar;
- wysypkę lub świąd skóry;
- mogą pojawić się wymioty, biegunka, ból brzucha;
- łzawienie i zaczerwienienie oczu;
- obrzęki Quincke’go – bolesny obrzęk podskórny, który może rozwinąć się w obszarze gardła i zablokować drożność dróg oddechowych. Może skończyć się atakiem duszności, a w skrajnych przypadkach – uduszeniem się.
W alergii krzyżowej często pojawia się również tzw. zespół alergii jamy ustnej. Obejmuje on obrzęk warg, opuchliznę języka i świąd w obrębie jamy ustnej, co utrudnia przepływ powietrza. Objawom towarzyszy pokrzywka. Silna reakcja alergiczna może doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, czyli gwałtownego spad-ku ciśnienia, a w efekcie – zagrożenia życia.
Czytaj także: Panel wziewny (panel alergenów) – jak przebiega badanie 10, 30 i 20 alergenów?
Które alergeny krzyżują się ze sobą?
Najczęściej reagują ze sobą alergeny wziewne (pyłki) i pokarmowe, przede wszystkim:
- seler,
- marchew,
- jabłko,
- wiśnia,
- orzechy ziemne i laskowe.
Osoba uczulona na pyłki musi być ostrożna przy spożywaniu tych produktów – mogą wywołać reakcje alergiczną. Najczęściej pojawia się zespół alergii jamy ustnej i ustępuje w przeciągu 1 godziny. Aby sprawdzić, czy dany owoc/warzywo uczula, najlepiej wykonać test. Polega on na tym, że dany produkt trzymamy przez kilkanaście minut w dłoni i obserwujemy, czy pojawia się wysypka. Jeśli jej nie ma, można wziąć niewielki gryz i obserwować reakcje organizmu.
Inne połączenia krzyżowe alergenów wymieniamy poniżej.
- Sierść kota + mięso wieprzowe – u osoby docelowo uczulonej na sierść kota może wystąpić reakcja alergiczna po zjedzeniu mięsa wieprzowego. Wynika to z podobnej budowy albuminy surowiczej zawartej w sierści kota i w mięsie wieprzowym. Co istotne, mięso poddane obróbce termicznej (np. smażone) nie powoduje żadnych objawów. Reakcje pojawiają się przy spożywaniu go na surowo lub w postaci wędzonej.
- Lateks + niektóre owoce – głównie awokado, banany i kiwi. Lateks jest pozyskiwany z roślin, dlatego ma podobną budowę do części alergenów spożywczych. Z tego powodu osoby na niego uczulone mogą odczuwać reakcję również na niektóre rodzaje owoców.
- Kurz + owoce morza – osoby uczulone na roztocza mogą zaobserwować reakcje alergiczne po spożyciu niektórych owoców morza, np. krewetek. Wynika to z faktu, że budowa obu alergenów pokrywa się w ponad 70%.
- Mleko krowie + mięso wołowe – osoby uczulone na mleko krowie często nie tolerują również mięsa wołowego. Odpowiedzialność za to ponosi albumina surowicy bydlęcej, która jest alergenem obecnym zarówno w mleku krowim, jak i mięsie wołowym. Reakcja zachodzi po zjedzeniu surowego lub niedogotowanego mięsa, w związku z czym należy spożyć je po obróbce termicznej.
Alergia krzyżowa a pyłki brzozy
Okres pylenia tej rośliny ma miejsce końcem kwietnia i początkiem maja. Pyłki brzozy są jedną z najczęstszych przyczyn alergii wziewnych. Zazwyczaj krzyżują się z alergenami pochodzącymi z owoców (np. jabłko, gruszka), warzyw (marchew, seler) lub innych roślin (olchy, leszczyny, bylicy). W przebiegu tego uczulenia może pojawić się zespół alergii jamy ustnej.
Alergia krzyżowa – jak leczyć? Którego lekarza wybrać?
Leczenie alergii krzyżowej trzeba zacząć od wyeliminowania alergenów. Należy unikać uczulającej żywności, często sprzątać w domu (przy alergii na kurz) i starać się nie przebywać na świeżym powietrzu w godzinach największego pylenia roślin. Czas ten można sprawdzić w kalendarzu pylenia na dany rok. Dodatkowo stosuje się leki przeciwhistaminowe, blokujące reakcje alergiczne. Choroba ta leczona jest pod okiem alergologa.
