Jak radzić sobie z upałami? Tak pomożesz sobie i bliskim

Upały w Polsce

Czerwiec, lipiec i sierpień to najcieplejsze miesiące w Polsce. W roku 2022, najwyższa temperatura w naszym kraju wyniosła 38,3 stopnie Celsjusza.  

Przy wysokich, wakacyjnych temperaturach należy zachować ostrożność i pamiętać o prawidłowym nawadnianiu. Nie tylko mogą one negatywnie wpływać na nasze samopoczucie, ale mogą również prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych – szczególnie wśród dzieci i osób starszych. 

Jak przetrwać upały?

W gorące dni wiele osób stara się znaleźć sposoby, jak radzić sobie z upałami. Wysoka temperatura może być szczególnie męcząca w miastach. Upał jest tam jeszcze bardziej odczuwalny ze względu na dużą ilość zabudowań, betonu, ograniczoną możliwości przebywania w otoczeniu przyrody i ochłody w cieniu drzew. Jak przetrwać upały? Oto kilka najważniejszych zasad: 

• Zadbaj o odpowiednie nawodnienie organizmu;  

• Staraj się unikać wychodzenia z domu, gdy na zewnątrz jest największy upał (z reguły w godzinach 11-17 słońce świeci najmocniej, dodatkowo wzmagając odczucie gorąca); 

• Wyklucz ze swojej diety ciężkostrawne posiłki; 

• Unikaj alkoholu i kofeiny – działają moczopędnie, co zwiększa ryzyko odwodnienia organizmu; kofeina sprawia, że wzrasta ciśnienie krwi – powinny na nią uważać zwłaszcza osoby z chorobami serca; 

• Zakładaj przewiewne ubrania z naturalnych materiałów (np. len lub bawełna), najlepiej w jasnych kolorach; 

• Kontroluj temperaturę w pomieszczeniach, w których przebywasz; 

• Wychodząc na słońce, pamiętaj o aplikacji kremu z filtrem; 

• Schładzaj organizm – możesz np. wziąć chłodny prysznic. Doskonale sprawdzą się także zimne okłady! 

Polecamy: Hipertermia (przegrzanie organizmu) – jak rozpoznać i udzielić pierwszej pomocy?

Jak ochłodzić mieszkanie w upał?

Jak sprawić, by temperatura w pomieszczeniach była niższa? Oto kilka prostych wskazówek jak ochłodzić mieszkanie w upał: 

• Zamykaj okna w trakcie dnia, gdy na zewnątrz panuje największy upał. Otwieraj okna wieczorem i w nocy, gdy temperatura nieco spadnie; 
• Zasłaniaj okna – zwłaszcza jeśli wychodzą na południe. Zablokuj dostęp promieni słonecznych, aby dodatkowo nie nagrzewać pomieszczenia – sprawdzą się grube zasłony w jasnych kolorach lub rolety zaciemniające; 
• Stosuj wentylatory, które przyjemnie chłodzą i przynoszą ulgę w upalne dni; 
• Zawieś białą, nieprzezroczystą tkaninę po zewnętrznej stronie okna. Powinna być zmoczona wodą, aby odparowywało z niej ciepło. Dzięki takiemu zabiegowi, szyby nie nagrzewają się, a temperatura w domu jest niższa. 

Ile wody dziennie trzeba pić?

Podczas upałów należy dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Gdy na zewnątrz panują rekordowo wysokie temperatury, jesteśmy szczególnie narażeni na utratę płynów. Pamiętaj, że skrajne odwodnienie może być groźne dla zdrowia, szczególnie dla osób starszych.  

Ile wody dziennie trzeba pić w upały? Najlepiej wypijaj ok 2-3 litrów wody każdego dnia. Wskazana jest woda niegazowana – zrezygnuj ze sztucznie dosładzanych, gazowanych napojów i alkoholu. Jeśli nie masz wyrobionego nawyku picia wody, miej zawsze pod ręką butelkę z napojem – postaraj się przyjmować płyny często, małymi łykami. 

Ochrona przed słońcem – o czym trzeba pamiętać?

Odpowiednia ochrona przed słońcem w upały pozwoli przetrwać najgorętsze momenty w ciągu dnia bez przykrych konsekwencji w postaci np. poparzeń słonecznych czy udaru cieplnego. 

Oto kilka wskazówek jak poradzić sobie z upałem, zwłaszcza w porze dnia, gdy słońce świeci najmocniej: 

• Przed wyjściem z domu nałóż krem z filtrem (poziom zabezpieczenia UV powinien być dostatecznie wysoki, aby chronić przed intensywnym promieniowaniem); 
• Zawsze stosuj nakrycie głowy; 
• Staraj się, gdy tylko to możliwe, przebywać w cieniu; 
• Noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem (najlepiej UV 400 – pochłania szkodliwe promieniowanie). 

Co na obiad w upał  – co warto jeść w upały?

Przy wysokich temperaturach zwykle zmniejsza się ochota na jedzenie. Wiele osób rezygnuje z posiłków wymagających długotrwałego spędzania czasu w kuchni na rzecz szybkich i łatwych w przygotowaniu dań.  

Co jeść w upały przy braku apetytu? Poniżej znajdziesz kilka informacji, co sprawdzi się na obiad w upał: 

• Zadbaj, aby obiad na upał zawierał dużą ilość produktów sezonowych; 
• Przygotuj lekkie sałatki z warzywami i owocami, zawierającymi dużą ilość wody (np. ogórki, truskawki, arbuz, pomidory); 

• Zamiast gorącej zupy wybierz chłodniki np. na bazie botwinki i maślanki; 
• Jeśli w trakcie upałów nie chcesz rezygnować z ciepłych dań, postaw na lekkie posiłki z wykorzystaniem produktów dostępnych latem, np. młode ziemniaki z koperkiem, fasolką szparagową i z jajkiem sadzonym, makaron z sosem ze świeżych pomidorów i ziołami. 

Uwaga! Przy wysokich temperaturach organizm jest szczególnie obciążony i może mieć trudność w trawieniu posiłków. W upały zrezygnuj z gorących, tłustych i ciężkostrawnych dań. Wyeliminuj ze swojej diety m.in.: fast foody, słone przekąski, słodycze.   

Polecamy: Niestrawność – objawy, przyczyny, ile trwa

Jak radzić sobie z upałami? – odpowiedzi na często zadawane pytania

Czy upał jest groźny dla zdrowia?

Tak, upał może być groźny dla zdrowia. W niektórych przypadkach może powodować oparzenie słoneczne, udar cieplny, a także odwodnienie. Wysoka temperatura i zbyt długa ekspozycja na słońce jest niebezpieczna dla osób starszych, dzieci, osób z problemem alkoholowym. Upały mogą szkodzić także chorym na serce i cukrzycę oraz nadczynność tarczycy.  

Udar cieplny – jak postępować?

Przede wszystkim postaraj się przenieść chorego w chłodne, zacienione miejsce. Stosuj zimne okłady na twarz i klatkę piersiową, tak aby obniżyć temperaturę ciała. Jeśli osoba poszkodowana jest przytomna, możesz podawać jej chłodne napoje, w małym porcjach. Jeśli głowa chorego jest czerwona układamy go w pozycji półsiedzącej, jeśli blada to głowa powinna znajdować się poniżej tułowia. W przypadku, gdy stan osoby z udarem nie poprawia się, należy wezwać lekarza. 

Złe samopoczucie w upały –  kiedy zwrócić się do lekarza?

Jeśli w upalne dni odczuwasz niepokojące symptomy, udaj się po pomoc do lekarza. Twoją uwagę powinny zwrócić szczególnie: zawroty głowy, nudności, wymioty, gorączka, osłabienie – wszystkie te objawy mogą świadczyć o przegrzaniu organizmu.  

Autor: Katarzyna Górska