Czym się różni udar cieplny od słonecznego?
Udar cieplny to potencjalnie śmiertelny stan chorobowy, który występuje najczęściej latem. Do przegrzania organizmu może jednak dojść również z innych przyczyn niż silne nasłonecznienie. Z tego względu wyróżnia się dwa rodzaje udaru cieplnego:
- Udar cieplny klasyczny – nazywany często udarem słonecznym. Na ten rodzaj udaru są narażone przede wszystkim osoby starsze i dzieci.
- Wysiłkowy udar cieplny – może wystąpić u osób ciężko pracujących i narażonych jednocześnie na niekorzystne warunki cieplne (tj. gorące i wilgotne powietrze). Do tego typu przegrzania organizmu może doprowadzić również bardzo intensywny trening.
W obu przypadkach mamy do czynienia z zagrożeniem życia lub ryzykiem trwałych zmian w układzie nerwowym. Ryzyko śmierci w wyniku przegrzania organizmu zwiększają dodatkowo takie objawy, jak hipoglikemia, zaburzenia świadomości występujące w czasie udaru lub długi czas oczekiwania na pomoc.
Na negatywne skutki udaru cieplnego szczególnie narażone są też osoby starsze, dzieci, osoby zmagające się z otyłością, chorobami serca i cukrzycą, będące pod wpływem alkoholu oraz zażywające niektóre leki (np. przeciwdepresyjne, moczopędne). Dlatego w przypadku podejrzenia przegrzania organizmu lub udaru cieplnego należy natychmiast podjąć działania.
Objawy udaru słonecznego
Warto pamiętać, że udar cieplny to stan nagły, bezpośrednio zagrażający życiu. Wcześniej organizm najczęściej sygnalizuje pierwsze objawy przegrzania (tzw. osłabienia cieplnego), gdy odprowadzanie ciepła z organizmu jest utrudnione przez dłuższy czas.
W przypadku udaru słonecznego ryzyko wystąpienia poważnych dolegliwości zwiększa się, gdy głowa i kark są wystawione na długie działanie słońca. Z kolei u osób pracujących fizycznie w słabo wentylowanych pomieszczeniach brak przerw i odpowiednich warunków pracy może doprowadzić do nagłego przegrzania, które stanowi poważne zagrożenie życia.
e-Book: Ochrona przed słońcem
Pobierz e-book i poznaj zasady bezpiecznego przebywania na słońcu
Zanim dojdzie do udaru cieplnego lub słonecznego, mogą wystąpić objawy:
- skurcze kończyn i pleców (tzw. kurcze cieplne),
- skurcze mięśni brzucha,
- zawroty głowy,
- nudności,
- wymioty,
- zmęczenie,
- ból głowy,
- osłabienie,
- zmiana nastroju,
- ogólny niepokój,
- gorączka,
- oparzenia,
- dreszcze,
- sztywność karku,
- problemy z mową,
- szum w głowie.
U dzieci mogą wystąpić też:
- biegunka,
- płacz,
- problemy z oddawaniem moczu.
W skrajnych przypadkach objawy udaru słonecznego to m.in. zaburzenia i utrata świadomości, problemy z chodzeniem, problemy z mową (majaczenie). Dodatkowo mogą wystąpić objawy ze strony układu kardiologicznego i oddechowego – spadek ciśnienia przy wzroście czynności pracy serca, szybszy oddech, duszności.
Poprzedzające udar osłabienie cieplne może skutkować objawami skórnymi (np. blada i chłodna skóra), a w momencie przegrzania objawem może być gorąca i czerwona skóra. Im więcej występuje niepokojących objawów, tym szybciej trzeba działać.
Udar słoneczny u dzieci
Należy pamiętać, że udar cieplny najczęściej występuje u małych dzieci i jest on dla nich niezwykle niebezpieczny. Wynika to z faktu, że u dzieci nie rozwinęły się jeszcze dostatecznie mechanizmy termoregulacji.
Udar cieplny i słoneczny – pierwsza pomoc
W przypadku niepokojących symptomów należy jak najszybciej opuścić nasłonecznione lub gorące miejsce i udać się do przewiewnego, chłodnego i zacienionego miejsca, gdzie będzie można uzupełnić płyny. Takie postępowanie jest wskazane w przypadku łagodnej choroby – odpoczynek i nawodnienie doustne powinny przynieść dobre rezultaty. W razie wątpliwości zawsze należy jednak skonsultować się jak najszybciej z lekarzem.
Jak postępować w przypadku osłabienia (wyczerpania) cieplnego?
- Przenieś chorego do chłodnego pomieszczenia, ściągnij ubranie i podawaj wodę.
- Zadbaj o chłodzenie ciała poszkodowanego (np. skraplając wodą i stosując chłodne okłady).
- Nie stosuj bardzo zimnych okładów – nagłe obkurczenie naczyń krwionośnych może wzmagać problem z oddawaniem ciepła.
W przypadku udaru cieplnego należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe – nie wolno lekceważyć takich objawów, jak: drgawki, dreszcze, silne bóle karku i głowy, skurcze mięśni, uderzenia zimna i gorąca, utrata przytomności, zaburzenia mowy.
Skutki udaru cieplnego mogą być bardzo poważne, a zaliczamy do nich:
- oparzenia skóry I i II stopnia,
- niewydolność płuc,
- niewydolność nerek,
- śpiączki,
- niedokrwienie serca.
Udar cieplny – jak się chronić?
- W godzinach intensywnego słońca (11:00–15:00) przebywaj w zacienionych miejscach.
- Pij dużo wody, uzupełniaj niedobór elektrolitów.
- Unikaj alkoholu, kawy i napojów energetycznych – szczególnie w upalne dni.
- Chroń głowę przed słońcem (zakładaj kapelusz, chustkę na głowę).
- Zakładaj cienkie ubrania z naturalnych i przewiewnych tkanin – najlepiej z długim rękawem i długimi nogawkami.
- Natychmiast reaguj, gdy wystąpią pierwsze objawy przegrzania organizmu.
- Nie zostawiaj dzieci i zwierząt bez opieki w zamkniętym samochodzie.
