Gruczoł tarczowy (tarczyca) wytwarza hormony i wpływa na gospodarkę wapniowo-fosforową oraz metabolizm. Na tarczycę składają się dwa płaty, które położone są w dolnej części szyi. Powiększona tarczyca (inaczej: wole tarczycowe, wole na szyi) częściej diagnozowana jest u kobiet.
Co prawda powiększenie tarczycy może pojawić się w przebiegu ciąży, wskazywać na niedobór jodu lub wynikać z niewłaściwie zbilansowanej diety, ale w niektórych przypadkach przerost tarczycy jest sygnałem chorób (w tym guza tarczycy – z jednoczesnym powiększeniem węzłów chłonnych). Dlatego w każdym przypadku powiększenie gruczołu tarczycy wymaga konsultacji z endokrynologiem.
Tarczyca – norma objętości
- Masa tarczycy u dorosłej, zdrowej osoby mieści się w przedziale 15–30 g. W badaniu przedmiotowym gruczoł tarczowy jest niewyczuwalny i niewidoczny.
- Objętość i wymiary tarczycy można określić m.in. za pomocą badania USG. Objętość tarczycy jest sumą objętości obu płatów bocznych tarczycy (z wykluczeniem płata piramidowego i cieśni). Objętość płatów z kolei liczy się na podstawie ich trzech wymiarów – długości, głębokości i szerokości.
Normy objętości tarczycy – zgodnie z zaleceniami WHO (Światowej Organizacji Zdrowia):
- 18 ml – u kobiet;
- 25 ml – u mężczyzn.
W przypadku badania tarczycy dzieci stosowane są normy dopasowane do wieku i płci.
Jeśli objętość tarczycy przekracza normę, można rozpoznać powiększenie tarczycy, czyli wole. Samo pojęcie „wole tarczycowe” odnosi się zarówno do powiększonej tarczycy, jak i tkanki tarczycowej w nieprawidłowym położeniu oraz tarczycy z wyczuwalnymi guzkami. W diagnostyce stosuje się również klasyfikację wola – ze względu na czynność (wole nadczynne, obojętne, niedoczynne) i budowę (miąższowe – proste; guzkowe – guzowate).
Powiększona tarczyca – objawy
- powiększony obwód szyi;
- dyskomfort w obrębie szyi;
- wyczuwalna w dotyku tarczyca;
- bóle w okolicy szyi;
- problemy z oddychaniem;
- chrypka (w przypadku nacisku na nerw krtaniowy);
- bolesny obrzęk (gdy występuje dodatkowo krwawienie).
Przyczyny powiększonej tarczycy
Do możliwych przyczyn przerostu tarczycy zalicza się m.in.:
- niedobory jodu;
- nadmiar goitrogenów (utrudniających przyswajalność jodu);
- chorobę Hashimoto;
- chorobę Gravesa-basedowa;
- guzy tarczycy (łagodne i złośliwe).
Czytaj także: Samodzielne badanie tarczycy. Jak rozpoznać, że choruje tarczyca?
Powiększona tarczyca – często zadawane pytania
Jak wygląda powiększona tarczyca?
Objawy powiększonej tarczycy nie są typowe – u niektórych pacjentów mogą nie występować (a przerost tarczycy może być zdiagnozowany przypadkiem – np. w czasie rutynowych badań).
Czy powiększona tarczyca boli?
Nie jest to normą – w niektórych przypadkach powiększone płaty tarczycy mogą nie dawać wyraźnych dolegliwości bólowych.
Jak rozpoznać powiększoną tarczycę?
W pierwszej kolejności należy udać się na konsultację lekarską, w kolejnych krokach zlecone zostaną szczegółowe badania obrazowe.
Czy powiększona tarczyca może się zmniejszyć?
W zależności od tego, co jest przyczyną jej powiększenia. Leczenie powiększonej tarczycy może polegać np. na uzupełnieniu niedoborów jodu, modyfikacji diety, stosowaniu leków przeciwtarczycowych; w niektórych przypadkach zalecana jest terapia izotopem promieniotwórczym jodu lub interwencja chirurgiczna.
Autor: Jacek Krajl
Polecane artykuły:
