Strzelanie w kolanie zazwyczaj towarzyszy uczuciu przeskakiwania w stawie. Jeśli pojawia się bardzo rzadko, to prawdopodobnie jest wynikiem zjawiska kawitacji. W kolanie dochodzi do zmian ciśnienia, w wyniku których tworzą się pęcherzyki wypełnione dwutlenkiem węgla w stawie. Ich uwolnienie można usłyszeć właśnie w postaci „strzału”. Często odgłos pojawia się po odpoczynku, w trakcie ruchu, jednak nie zawsze. Jeśli nie powodują dolegliwości bólowych, drżenia mięśni lub innych niepokojących symptomów, nie ma powodu do obaw.
Odgłos strzelania w kolanie może pojawić się podczas gwałtownego ruchu lub w trakcie ruchu zaplanowanego i spokojnego. Zazwyczaj osoba, u której występuje, ma wrażenie, że wynika ono z pocierania o siebie powierzchni stawów. Charakterystyczny odgłos może pojawić się w każdym wieku. Najczęściej dolegliwości w postaci strzelania stawów zgłaszają osoby starsze. Stawy, wraz z wiekiem, ulegają zużyciu – pojawiają się ubytki w chrząstce, co prowadzi do choroby zwyrodnieniowej stawów. Strzelanie w kolanie lub innym stawie, pojawiający się ból stawów i ich sztywność to pierwsze objawy zwyrodnienia.
Odgłos strzelania w kolanie może pojawiać się także u osób chorujących na cukrzycę, po przebytych urazach kolana, a także w wyniku przeskoku ścięgna na elemencie kostnym. W przypadku, kiedy odgłos pojawia się często lub zaczynają pojawiać się dysfunkcje stawu należy skonsultować się z ortopedą.
Strzelanie w kolanie – najczęstsze możliwe przyczyny strzelających kolan
Przeciążenia stawów
Strzelanie w kolanie, zwłaszcza częste, może być wynikiem nieprawidłowości w budowie chrząstki stawowej. Pierwsze zmiany związane z chorobą zwyrodnieniową stawów pojawiają się właśnie w jej budowie – dochodzi do ubytków w jej budowie, a że odpowiada za amortyzację stawów i ich ruchomość, wszelkie ubytki mogą powodować dodatkowe tarcia i w ich efekcie pojawiać się może stan zapalny.
Przeciążenia stawów objawiają się trzeszczeniem w stawach, zmniejszonym zakresem ruchomości stawu, bólem i uciepleniem danego miejsca. Przeciążeniom sprzyjają:
- aktywność fizyczna, zwłaszcza wymagająca dużo skoków, przysiadów czy klęczenia,
- nadwaga i otyłość,
- starszy wiek.
Niedobór substancji odżywczych i wody
Do prawidłowej budowy i funkcjonowania stawów (chrząstki stawowej i mazi stawowej) niezbędne są kwasy tłuszczowe omega-3, białko, witaminy z grupy B, witamina C. Niedobór substancji odżywczych prowadzi do spowolnienia procesów regeneracji stawów, może także przyspieszać proces degeneracji stawów. Witamina C odpowiedzialna jest za produkcję kolagenu, z którego zbudowane są włókna w stawie. Oczywiście można także kolagen suplementować, w celu podniesienia ruchomości stawów i przeciwdziałaniu chorobie zwyrodnieniowej.
Ważna jest także odpowiednia podaż wody w diecie, zwłaszcza podczas uprawiania sportu. Osoby dorosłe powinny pić minimum 2,5 litra wody na dobę. Nawodnienie jest szczególnie ważne dla stawów, ponieważ sprawia, że chrząstka jest bardziej elastyczna i mniej podatna na tarcie.
Budowa stawu
Jeśli trzaskom w kolanie nie towarzyszą żadne inne dolegliwości, to mogą one wynikać nie tylko z procesu kawitacji (czyli wspomnianego już zbierania się pęcherzyków dwutlenku węgla), ale także z budowy stawów, która jest uwarunkowana genetycznie.
U niektórych osób, na skutek budowy stawu, dochodzi do przeskakiwania kości w trakcie ruchu. Może temu towarzyszyć właśnie odgłos strzelania.
Reumatoidalne zapalenie stawów
Strzelanie w kolanach może pojawiać się w wyniku przewlekłych chorób stawów, m.in. w przebiegu RZS, czyli reumatoidalnego zapalenia stawów. Jest to choroba zapalna obejmująca cały organizm, nie tylko stawy kolanowe, ale też i inne zarówno stawy, jak i narządy. RZS wymaga długotrwałego leczenia farmakologicznego.
Do objawów RZS, poza strzelaniem w kolanie, zaliczamy sztywność stawów, trudności z poruszaniem się, ból. Choroba ma charakter postępujący.
Chondromalacja chrząstki stawowej
Przyczyną trzaskania i chrupania w kolanie może być chondromalacja rzepki. Jest to choroba polegająca na rozmiękaniu chrząstki stawowej, która traci swoje właściwości, a elementy chrzęstne w kolanie zaczynają o siebie trzeć. Chondromalacji chrząstki często towarzyszy ból, utrzymujący się dłużej niż sam odgłos strzelania. Może pojawić się także obrzęk.
Uszkodzenie więzadeł krzyżowych
To kolejna możliwa przyczyna strzelania w kolanie. Charakterystyczne dla uszkodzenia więzadeł jest to, że zazwyczaj poprzedzone są jakimś urazem. W przypadku zerwania więzadeł pojawiają się ból, obrzęk, a także trudności w prostowaniu i zginaniu kolana.
Uszkodzenie łąkotki
Do uszkodzenia łąkotki dochodzi zazwyczaj w wyniku ruchu skrętnego kolana, przy kucaniu lub chodzeniu w kucki. Głównymi objawami, poza strzelaniem w kolanie, jest ostry i nagły ból stawu, nasilający się w trakcie chodzenia i zginania kolana. Pojawiają się także obrzęk, uczucie blokady w kolanie, niestabilność stawu, ograniczona ruchomość, nadmierne ucieplenie.
Czy strzelanie w kolanie wymaga leczenia?
Ortopeda, aby sprawdzić stan stawów pacjenta zgłaszającego się z trzeszczeniem lub strzelaniem stawów, zleca wykonanie badań obrazowych. Na ogół wykonuje się RTG kolana lub badanie USG, w którym widać nieprawidłowości w budowie stawu. W zależności od zdiagnozowanej przyczyny strzelających kolan podejmuje się inne leczenie.
Należy pamiętać, że dla zdrowia stawów ma znaczenie właściwa dieta, bogata w kwasy tłuszczowe omega-3, a także produkty zmniejszające stan zapalny (m. in. zielone warzywa, aronia, czarny bez, jeżyny), bogate w witaminę C i K (np. kiszonki zawierają witaminę K potrzebną do prawidłowego funkcjonowania układu kostnego). Znaczenie ma także przyjmowanie witaminy D, która działa podobnie jak magnez, czyli wspiera wchłanianie wapnia, potrzebnego do budowy kości
