Czy chlor jest alergenem?
Chlor to pierwiastek o silnych właściwościach utleniających i wybielających. Wykorzystywany jest na ogromną skalę jako środek dezynfekujący w środkach czyszczących, a także do uzdatniania wody kranowej i basenowej. Chlorowanie wody basenowej to najbardziej powszechna metoda zabezpieczania jej przed drobnoustrojami, które mogłyby zaszkodzić człowiekowi, czyli przede wszystkim przed bakteriami (w tym szczepami e. coli), a także niektórymi grzybami, wirusami i pierwotniakami. Chlor powoduje zakłócenia ich procesów metabolicznych, biosyntezy i wzrostu oraz destrukcję komórek.
Ze względu na swoje właściwości chemiczne, chlor należy do substancji niebezpiecznych dla organizmów żywych, w tym dla człowieka. Nie jest jednak alergenem i nie wykonuje się testów alergicznych z jego udziałem.
Reakcje ze strony skóry, dróg oddechowych czy układu pokarmowego po kontakcie z chlorem (ale też ubocznymi produktami dezynfekcji chlorem, takimi jak trihalometany czy chloroform), bardzo przypominają reakcje uczuleniowe, ale w rzeczywistości są jednak objawami drażniącego działania chloru na skórę i błony śluzowe.
Objawy czulenia na chlor – wysypka i co jeszcze?
Reakcje na drażniące działanie chloru mogą być różne w przypadku poszczególnych osób. Zależą od wrażliwości organizmu, ale też czasu trwania kontaktu z chlorowaną wodą lub środkami czyszczącymi oraz innych czynników, w tym przede wszystkim współwystępowania chorób alergicznych, zwłaszcza astmy i atopowego zapalenia skóry (AZS) oraz przewlekłych chorób dróg oddechowych na tle niealergicznym.
Do najczęstszych objawów nadwrażliwości na chlor zalicza się przede wszystkim:
- podrażnienie skóry przypominające oparzenie chemiczne, czyli zaczerwienienie, świąd, tkliwość, ból w miejscu kontaktu z chlorem,
- wysypki i pokrzywki skórne z wypukłymi plamami lub guzkami o wyraźnie odgraniczonych krawędziach (wyprysk kontaktowy niealergiczny),
- duszący kaszel, duszności, ucisk w klatce piersiowej, świszczący oddech,
- katar, swędzenie nosa, kichanie, przekrwienie śluzówki nosa,
- łzawienie oczu, przekrwienie spojówek.
Objawy nadwrażliwości na chlor mogą wystąpić już podczas pierwszej wizyty na basenie z silnie chlorowaną wodą. Mimo wszystko zwykle pojawiają się dopiero po długotrwałym kontakcie z chlorowaną wodą, np. u zawodowych pływaków, ratowników wodnych, instruktorów pływania itd. Silne reakcje skórne, a zwłaszcza oddechowe po kontakcie z chlorem dla niektórych osób stanową poważną przeszkodę do wykonywania wyuczonego zawodu.
Uczulenie na chlor a astma i AZS
Kąpiele w basenach z chlorowaną wodą nie są wskazane jeżeli masz jakiekolwiek problemy skórne, takie jak trądzik czy atopowe zapalenie skóry (AZS). Wysuszające właściwości chloru mają silny wpływ na stan chorej skóry i mogą zniweczyć efekty jej długotrwałego leczenia.
Częste narażanie się na działanie chloru może ponadto zaostrzać przebieg astmy oskrzelowej. Istnieją tez badania potwierdzające, że w przypadku zdrowych osób z nadwrażliwością na chlor rośnie ryzyko rozwoju tej choroby. Jeżeli zmagasz się z astmą, powinieneś pływać w wodzie niechlorowanej, czyli w naturalnych akwenach oraz w basenach oczyszczanych metodą ozonową, gdyż sport ten uważany jest za korzystny w terapii astmy ze względu na trening przepony i innych mięśni oddechowych.
Uczulenie na chlor u dziecka
Dziecko z nadwrażliwością na chlor to trudne wyzwanie dla rodzica, który chciałby móc korzystać z maluchem z basenów i aquaparków. Reakcje uczuleniowe po kontakcie z chlorowaną wodą u małych dzieci nie są rzadkością, przede wszystkim ze względu na ich delikatniejszą skórę i bardziej wrażliwe oczy. Pediatrzy zalecają kąpanie małych wrażliwców w wodzie ozonowanej. Na szczęście w dużych miastach niektóre baseny i parki wodne są już dezynfekowane w ten bezpieczniejszy dla zdrowia sposób (informacji na temat metod oczyszczania wody szukaj na stronach internetowych poszczególnych ośrodków).
Wizyta z małym dzieckiem na basenie z chlorowana wodą oczywiście nie zawsze kończy się wysypką czy kaszlem. Wiele maluchów wykazuje dobrą tolerancję chlorowanej wody i nie ma żadnych niepokojących objawów. Sygnałem nadwrażliwości powinien być dla Ciebie:
- płacz dziecka,
- tarcie oczu,
- drapanie skóry,
- kaszel.
W takiej sytuacji malucha trzeba szybko wyprowadzić z basenu i dokładnie opłukać jego ciało pod prysznicem.
Polecamy: Atopowe zapalenie skóry u dzieci – objawy i leczenie
Uczulenie na chlor – jak sobie pomóc?
Jeżeli zmagasz się z nadwrażliwością na chlor, skorzystaj z poniższych wskazówek:
- unikaj kontaktu z chlorowaną wodą,
- do rekreacyjnego pływania wybieraj wody otwarte oraz baseny oczyszczane innymi metodami,
- unikaj korzystania z kurtyn wodnych i jacuzzi,
- w domu zainstaluj filtry lub inne systemy oczyszczania wody kranowej. Wodę pitną możesz przegotować (po kwadransie jest wolna od chloru),
- jeśli objawy uczulenia występują również po kąpieli w wannie – do wody możesz wsypać sproszkowany kwas askorbinowy, który neutralizuje drażniące działanie chloru. Warto wiedzieć, że im bardziej gorąca jest woda w kąpieli, tym więcej oparów chloru inhaluje się do dróg oddechowych. Z tego powodu wybieraj krótkie, letnie prysznice.
Uczulenie na chlor – leczenie
Jeśli trafisz do gabinetu dermatologa z objawami nadwrażliwości na chlor, lekarz prawdopodobnie będzie chciał zróżnicować nadwrażliwość na ten pierwiastek z innymi schorzeniami o podobnym obrazie klinicznym, np. z alergią na kosmetyki pielęgnacyjne lub rzadko występującą pokrzywkę wodną. Możesz być poddany testom skórnym, jednak pośród testowanych alergenów nie będzie chloru. Potwierdzeniem nadwrażliwości na jego działanie może być brak rozpoznania alergii na inne substancje.
Ponieważ chlor nie jest alergenem, u osób z nadwrażliwością na jego działanie nie można niestety zastosować terapii odczulającej.
Do leczenia objawów skórnych po kontakcie z chlorem stosuje się preparaty pomocne również w alergiach kontaktowych:
- dostępne bez recepty maści i kremy z hydrokortyzonem,
- leki przeciwhistaminowe.
W przypadkach ciężkich pokrzywek lekarz może zalecić:
- miejscową lub doustną aplikację glikokortykosteroidami,
- leki przeciwświądowe,
- okłady ściągające.
Pomocne jest też stosowanie odpowiednich kosmetyków, np. emolientów dla skóry atopowej lub łagodzącego żelu z aloesu. Jeżeli mimo rozwoju niewielkiej nadwrażliwości decydujesz się utrzymać kontakt z chlorowaną wodą, w sprzedaży dostępne są specjalne żele neutralizujące zapach chloru, nawilżające skórę i łagodzące podrażnienia.
