WZW typu D – objawy, drogi zakażenia, diagnostyka i leczenie

Czym jest WZW typu D?

WZW typu D, nazywane też wirusowym zapaleniem wątroby typu D, wywołuje wirus HDV, określany również jako wirus delta. Jest to wirus nietypowy, ponieważ nie może samodzielnie wywołać pełnego zakażenia. Do rozwoju choroby potrzebuje obecności wirusa HBV, odpowiedzialnego za WZW typu B.

Zakażenie HDV może więc wystąpić wyłącznie u osoby zakażonej HBV. Wirus delta wykorzystuje elementy wirusa HBV do tworzenia swojej otoczki i dalszego szerzenia się w organizmie. Z tego powodu WZW typu D nie jest niezależnym odpowiednikiem WZW typu A, B czy C, lecz chorobą ściśle związaną z zakażeniem HBV.

Drogi zakażenia WZW D i grupy ryzyka

Do zakażenia HDV dochodzi podobnymi drogami jak w przypadku WZW typu B – przede wszystkim przez kontakt z zakażoną krwią, a także drogą płciową. Wirus może zostać przeniesiony podczas wspólnego używania igieł i strzykawek, niesterylnych zabiegów medycznych lub kosmetycznych oraz innych sytuacji związanych z naruszeniem ciągłości skóry. Transmisja z matki na dziecko podczas porodu jest możliwa, ale występuje rzadko.

Na zakażenie szczególnie narażone są osoby z przewlekłym HBV, zwłaszcza przyjmujące narkotyki w iniekcjach, poddawane dializoterapii, zakażone HIV lub HCV, mające wielu partnerów seksualnych albo zawodowo narażone na kontakt z krwią.

Koinfekcja HBV i HDV a nadkażenie HDV

Koinfekcja oznacza jednoczesne zakażenie wirusami HBV i HDV. Zwykle prowadzi do ostrego zapalenia wątroby, które może mieć cięższy przebieg niż samo ostre WZW typu B, ale stosunkowo rzadko przechodzi w zakażenie przewlekłe.

Nadkażenie HDV występuje wtedy, gdy osoba już przewlekle zakażona HBV zostaje dodatkowo zakażona wirusem delta. Taka sytuacja jest groźniejsza, ponieważ znacznie częściej prowadzi do przewlekłego WZW typu D i szybszej progresji uszkodzenia wątroby.

Wirusowe zapalenie wątroby typu D – objawy i powikłania

WZW typu D może przebiegać bezobjawowo lub powodować nieswoiste dolegliwości, takie jak:

• zmęczenie,
• osłabienie,
• brak apetytu,
• nudności i wymioty,
• ból brzucha (zwłaszcza w prawym podżebrzu).

W ostrym zakażeniu mogą pojawić się także żółtaczka, ciemny mocz i odbarwiony stolec. Ciężkie przypadki mogą prowadzić do ostrej niewydolności wątroby.

Przewlekłe WZW D przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, mimo postępującego uszkodzenia wątroby. Zakażenie HDV zwiększa ryzyko szybkiego włóknienia, marskości, nadciśnienia wrotnego, niewydolności wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego.

Badania na WZW typu D

Każda osoba z dodatnim wynikiem HBsAg powinna przynajmniej raz wykonać badanie przeciwciał anty-HDV. Jeśli wynik jest dodatni, aktywne zakażenie potwierdza się oznaczeniem HDV RNA. Same próby wątrobowe nie wystarczają do rozpoznania – konieczne są badania serologiczne i molekularne.

Najczęściej wykonuje się:

• HBsAg – wskazuje na aktualne zakażenie HBV i jest punktem wyjścia do diagnostyki HDV;
• przeciwciała anty-HDV – wskazują, że doszło do kontaktu z wirusem delta;
• HDV RNA metodą PCR – potwierdza aktywne zakażenie;
• HBV DNA – pozwala ocenić aktywność wirusa HBV, jego niski poziom nie wyklucza aktywnego zakażenia HDV;
• badania krwi, m.in. ALT, AST, bilirubinę, INR, albuminę i liczbę płytek – pomagają ocenić uszkodzenie wątroby i ciężkość choroby;
• USG jamy brzusznej – może wykazać cechy zaawansowanej choroby wątroby;
• elastografię wątroby – pozwala ocenić jej sztywność i pomaga oszacować stopień włóknienia.

Leczenie WZW typu D

Leczenie WZW D zależy od postaci zakażenia i stopnia uszkodzenia wątroby. W przypadku ostrego zakażenia stosuje się przede wszystkim leczenie objawowe, odpowiednie nawodnienie, odpoczynek oraz monitorowanie funkcji wątroby. Należy unikać alkoholu, a stosowanie leków, suplementów i preparatów ziołowych konsultować z lekarzem. Ciężka niewydolność wątroby może wymagać przeszczepienia narządu.

W przewlekłym WZW D stosuje się leczenie przeciwwirusowe. Zarejestrowaną w UE opcją dla pacjentów z przewlekłym zakażeniem HDV i wyrównaną chorobą wątroby jest bulewirtyd – lek hamujący wnikanie wirusa do komórek wątroby. U wybranych pacjentów może być stosowany również interferon pegylowany. Celem terapii jest zahamowanie namnażania HDV, zmniejszenie stanu zapalnego i ograniczenie progresji włóknienia. Pacjent wymaga regularnej kontroli HDV RNA, wyników wątrobowych i zaawansowania choroby. Przy zaawansowanym włóknieniu lub marskości wykonuje się także USG wątroby co 6 miesięcy w kierunku raka wątrobowokomórkowego.

Profilaktyka WZW typu D

Nie ma szczepionki przeciw HDV. Szczepienie przeciw WZW typu B chroni przed zakażeniem HDV osoby, które nie są jeszcze zakażone HBV, ponieważ wirus delta nie może rozwijać zakażenia bez HBV. Szczepienie nie zabezpiecza jednak osoby już zakażonej HBV przed nadkażeniem HDV.

Profilaktyka obejmuje także unikanie kontaktu z cudzą krwią, używanie własnych przyborów toaletowych (maszynek do golenia, szczoteczek do zębów i innych przedmiotów, które mogą mieć kontakt z krwią), bezpieczne kontakty seksualne oraz korzystanie ze sterylnych narzędzi podczas zabiegów medycznych i kosmetycznych.

WZW typu D – o tym pamiętaj

• WZW typu D występuje wyłącznie u osób zakażonych wirusem HBV.
• Koinfekcja oznacza jednoczesne zakażenie HBV i HDV, a nadkażenie – zakażenie HDV osoby z przewlekłym HBV.
• Nadkażenie częściej prowadzi do przewlekłej choroby i szybkiego uszkodzenia wątroby.
• Aktywne zakażenie potwierdza badanie HDV RNA.
• Szczepienie przeciw WZW typu B zapobiega zakażeniu HDV u osób, które nie są zakażone HBV.