Zatoki sitowe – charakterystyka
Zatoki sitowe to najmniejsze ze wszystkich zatok przynosowych. Tworzy je od 6 do 10 komórek sitowych, czyli niewielkich jamek, które od wewnątrz wyściełane są błoną śluzową i przedzielone cienkimi blaszkami kostnymi oraz wypełnione powietrzem. Umiejscowione są w centralnej części twarzoczaszki, pomiędzy oczodołami, za nosem. Wyróżnia się trzy rodzaje zatok sitowych: przednie, środkowe i tylne.
Zatoki sitowe kształtują się między 2. a 6. miesiącem życia płodowego i obok zatok szczękowych są jednymi z najwcześniej kształtujących się struktur tego typu. W pełni dojrzałą postać osiągają przed 12. rokiem życia.
Czym jest zapalenie zatok sitowych?
Zapalenie zatok sitowych jest bardzo niebezpieczną chorobą, która nieleczona lub nieodpowiednio leczona może doprowadzić do groźnych powikłań obejmujących głównie oczodoły i struktury mózgu. Zdecydowanie częściej niż dorosłych dotyka dzieci, szczególnie te kilkumiesięczne.
U maluchów układ immunologiczny nie jest tak dobrze rozwinięty, jak u dorosłych, przez co są one bardziej narażone na rozwój chorobotwórczych drobnoustrojów, które prowadzą do stanów zapalnych zatok. Dodatkowo zatoki sitowe u dzieci rozwijają się szybciej niż inne, dlatego zapalenie ich występuje częściej niż innych zatok.
Przyczyny zapalenia zatok sitowych
Stan zapalny w obrębie komórek sitowych to często następstwo innych chorób, np. przeziębienia, infekcji górnych dróg oddechowych lub infekcji jamy ustnej. Powodem jego wystąpienia może być też bakteryjne nadkażenie wydzieliny zgromadzonej w dużych ilościach w komórkach sitowych.
Zapalenie zatok sitowych bywa też konsekwencją alergii, wady anatomicznej (np. skrzywienia przegrody nosowej), powiększenia migdałków lub polipów w nosie. Dojść do niego może także w wyniku dostania się do nosa ciała obcego.
Zapalenie zatok sitowych – objawy
Typowe dla zapalenia zatok sitowych objawy to:
- obrzęk nosa i powiek,
- ból w okolicy nosa i kącika oka,
- wytrzeszcz,
- zaburzenia ruchomości gałki ocznej,
- pogorszenie ostrości widzenia,
- wyciek z nosa,
- niedrożność nosa,
- spływanie wydzieliny po gardle,
- podrażnienie gardła,
- kaszel,
- nieświeży oddech,
- osłabienie węchu,
- podwyższona temperatura,
- dreszcze,
- bóle mięśni i stawów,
- uczucie rozbicia,
- ogólne złe samopoczucie.
Zapalenie zatok sitowych u dziecka wygląda identycznie jak u dorosłego. Warto też dodać, że możliwe jest zapalenie zatok sitowych bez kataru. Dotyczy to głównie choroby o charakterze przewlekłym.
Czy na zapalenie zatok sitowych konieczny jest antybiotyk?
Wskazaniem do zastosowania antybiotykoterapii jest rozpoznanie zakażenia o podłożu bakteryjnym. Kuracje prowadzi się przez 10-14 dni, aż objawy ustąpią. Można też stosować spraye poprawiające funkcje śluzówki nosa i ułatwiające oddychanie.
Jeśli objawy nie wskazują na infekcję bakteryjną, to nie ma potrzeby wprowadzania antybiotykoterapii. Wtedy podaje się leki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. W przypadku gorączki stosuje się leki przeciwgorączkowe. Plan leczenia dobierany jest stosownie do objawów.
Czasem przyczyna zapalenia zatok jest bardziej złożona i konieczne staje się leczenie chirurgiczne. Operacja polega na poszerzeniu ujścia zatok, co ma poprawić przepływ powietrza. Dodatkowo może pojawić się konieczność usunięcia migdałków.
Sprawdź też, jak leczyć zapalenie zatok w ciąży
Zapalenie zatok sitowych – leczenie domowe
Zapalenie zatok sitowych w początkowej fazie można spróbować leczyć z wykorzystaniem domowych metod. Jedną z najskuteczniejszych są inhalacje z wykorzystaniem soli fizjologicznej. Zamiast soli, do przygotowania inhalacji wykorzystać też można zioła lub olejki eteryczne, ale uwaga – olejków eterycznych nigdy nie można używać do inhalatora, można je jedynie dodawać do miski z wrzątkiem, a następni inhalować się parą wodną.
Swego rodzaju ulgę powinny przynieść ciepłe (ale nie gorące!) okłady z soli na czoło. Zaleca się regularne robienie płukanek dróg oddechowych roztworem soli morskiej. Warto też sięgnąć po leki dostępne bez recepty takie jak krople do nosa.
Czym grozi niepodjęcie leczenia zapalenia zatok sitowych?
Zatoki sitowe nie są oddzielone od oczodołu tkanką kostną, dlatego powikłania obejmują zwykle okolice oczu. Do najczęstszych powikłań zapalenia zatok sitowych należą:
- obrzęk powiek,
- zapalenie tkanek miękkich,
- ropień podokostnowy,
- ropień oczodołu,
- zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej mózgu.
Dlatego właśnie zapalenie zatok sitowych u dzieci wymaga konsultacji lekarskiej i podjęcia specjalistycznego leczenia.
Autor: Redakcja
