Uzależnienie od leków, czyli lekomania, to problem, który trudno zdiagnozować, gdyż w początkowym etapie może rozwijać się niezauważalnie.
Chory zwykle zaczyna przyjmować leki przepisane przez lekarza, jednak z czasem aby wzmocnić efekt działania leków może zacząć przekraczać rekomendowane dawki.
Lekomania może pojawić się także, gdy pacjent przyjmuje leki już po ustaniu objawów. Często dotyczy też osób zmagających się z innymi formami uzależnień (np. alkoholizmem czy narkomanią).
Jeśli szukasz pomocy dla bliskich lub sam zmagasz się z nadużywaniem leków, zgłoś się do ośrodka leczenia uzależnień. Uzyskasz tam wsparcie specjalistów, który pomogą Ci w zerwaniu z nałogiem.
Czym jest lekomania?
Lekomania to inaczej uzależnienie od leków, czyli zażywanie ich w sposób kompulsywny często bez wskazań medycznych. Z kolei w przypadku, gdy istnieje uzasadnienie co do przyjmowania danego leku (jest on zalecony przez lekarza), osoba uzależniona często przekracza dozwoloną dawkę. Prowadzi to do stopniowego wykształcania tolerancji na lek i konieczności sięgania po coraz większe ilości substancji, aby uzyskać ten sam efekt.
W lekomanii występuje silny przymus zażywania danego leku – przy czym należy podkreślić, że uzależnienie może dotyczyć wielu, różnych substancji. Najczęściej wyróżnia się m.in.:
- Uzależnienie od leków przeciwbólowych,
- Uzależnienie od leków nasennych (często benzodiazepin),
- Uzależnienie od leków psychotropowych (choć warto zaznaczyć, że leki psychotropowe stosowane w odpowiednich dawkach i pod kontrolą lekarza nie wywołają lekomanii).
Odstawienie leków – objawy zespołu abstynencyjnego
U osoby nadużywającej leków może rozwinąć się zarówno uzależnienie psychiczne, jak i fizyczne. W przypadku uzależnienia fizycznego organizm, gdy dana substancja przestaje być dostarczana, zaczyna się jej domagać.
Pojawiają się objawy abstynencyjne, w tym dolegliwości somatyczne. W zależności od rodzaju leku pacjent po odstawieniu może doświadczać:
- bólów głowy,
- bólów mięśniowych,
- biegunki,
- nudności i wymiotów,
- nadmiernej potliwości,
- drżenia ciała,
- zmęczenia,
- spowolnienia ruchowego.
Z kolei objawy odstawienne związane z uzależnieniem psychicznym obejmują m.in.:
- rozdrażnienie,
- bezsenność,
- nasilone pragnienie przyjęcia leku,
- stany depresyjne,
- stany lękowe.
Warto podkreślić, że część symptomów psychicznych może być następstwem uzależnienia fizycznego. W praktyce trudno je jednoznacznie rozdzielić, ponieważ organizm funkcjonuje jako całość.
Ważne! Silne pragnienie przyjęcia substancji (z ang. craving, czyli tzw. głód) wynika ze zmian w biochemii mózgu, zwłaszcza w obrębie układu nagrody.
Na czym polegają te zmiany? W wyniku zażywania leków sztucznie stymulowana jest produkcja dopaminy, która odpowiada za odczuwanie przyjemności.
Po odstawieniu leku organizm przestaje produkować wystarczającą ilość dopaminy, co może skutkować obniżonym nastrojem oraz powodować pojawienie się różnych objawów fizycznych.
Jak leczyć lekomanię?
W leczeniu lekomanii, tak jak w przypadku każdej innej formy uzależnienia, kluczowa jest motywacja pacjenta i chęć powrotu do trzeźwości. Jeśli chory zaprzecza nadużywania leków, jakakolwiek metoda terapii będzie nieskuteczna, gdyż najważniejsza jest świadomość własnego uzależnienia i gotowość do zmiany. Dopiero po przyznaniu się do problemu, pacjent może rozpocząć właściwą terapię uzależnienia od leków.
Sposoby leczenia lekomanii
Odwyk od leków powinien obejmować następujące elementy:
- Diagnoza i ocena stanu pacjenta w celu dobrania odpowiednich sposobów leczenia,
- Konsultacja z lekarzem w celu zastąpienia dotychczas przyjmowanych leków innymi (jeśli występują wskazania medyczne),
- Abstynencja i detoksykacja (odtrucie) organizmu,
- Psychoterapia indywidualna i grupowa.
W Świecie Zdrowia znajdziesz doświadczonych psychoterapeutów, specjalizujących się w terapii uzależnień.
Sprawdź: Psychoterapeuta Świat Zdrowia
Nasz ośrodek leczenia uzależnień należy do najlepszych w Europie, a turnus w ośrodku ma wysoką skuteczność terapii.
Dowiedz się więcej: Ośrodek Terapii Uzależnień RADZIMOWICE – leczenie uzależnienia od leków
Ośrodki leczenia lekomanii
Gdzie leczyć uzależnienie od leków? Po podjęciu decyzji o zerwaniu z nałogiem, osoba uzależniona może zgłosić się do ośrodka leczenia uzależnień – najlepiej wybrać taki, który specjalizuje się w terapii lekomanii. Wsparcie można uzyskać zarówno w placówkach publicznych, jak i prywatnych.
Decydując się na konkretny ośrodek, warto wiedzieć, że niektóre z nich oferują leczenie wyłącznie w trybie ambulatoryjnym, podczas gdy inne zapewniają pobyt stacjonarny w ośrodkach zamkniętych.
Pamiętaj! Brak środków finansowych nie powinien być przeszkodą w podjęciu leczenia – w ramach NFZ terapia jest bezpłatna dla osób ubezpieczonych.
Leczenie lekomanii – terapia
Podstawową formą pomocy dla osób uzależnionych jest psychoterapia. W zależności od potrzeb mogą to być indywidualne spotkania z terapeutą lub sesje grupowe, choć często zdarza się, że pacjent uczestniczy jednocześnie w dwóch rodzajach terapii.
Należy pamiętać, że lekomania, jak każde uzależnienie, to choroba o podłożu psychologicznym. Skuteczne leczenie opiera się więc przede wszystkim na poznaniu mechanizmów uzależnienia oraz nauce regulowania emocji w sytuacjach wywołujących chęć sięgnięcia po lek (np. stres, problemy rodzinne, spotkania towarzyskie).
Uzależnienie od leków nasennych (benzodiazepin)
Benzodiazepiny to leki uspokajające przepisywane przez lekarza w przypadku stanów lękowych i bezsenności. W Polsce stosowane są dość powszechnie, często jednak pacjenci nie zdają sobie sprawy, że leki te mogą szybko prowadzić do uzależnienia.
Brak świadomości ryzyka sprawia, że niektóre osoby odczuwając pozytywne skutki przyjmowania benzodiazepin (stan zrelaksowania i spokojniejszy sen), zwiększają dawkę bez wiedzy lekarza. Zdarza się także, że biorą leki dłużej niż było to zalecane przez specjalistę. Warto podkreślić, że uzależnienie od benzodiazepin może rozwinąć się już po 2-4 tygodniach regularnego stosowania.
Jak leczyć uzależnienie od benzodiazepin?
Leczenie uzależnienia od benzodiazepin powinno rozpocząć się od konsultacji z lekarzem. W trakcie spotkania specjalista wspólnie z pacjentem, ustali plan zmniejszania dawek leków. Odstawianie benzodiazepin najczęściej powinno przebiegać stopniowo – nagłe zaprzestanie ich przyjmowania może doprowadzić do nasilenia reakcji lękowych, a czasem również psychoz i halucynacji.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że leczenie uzależnienia od benzodiazepin, a także innych leków, może być obarczone trudnościami ze względu na dolegliwości, z którymi zmagają się pacjenci.
Zazwyczaj chory zaczyna przyjmować leki, aby złagodzić przykre objawy np. stany lękowe czy ból. Jednak gdy rozwija się uzależnienie, należy odstawić leki – wtedy symptomy choroby, wcześniej redukowane za pomocą benzodiazepin, mogą się ponownie pojawić lub nasilić. Dlatego w trakcie odwyku niezwykle istotne jest przebywanie pod opieką lekarską oraz wsparcie psychologiczne.
