Altruizm – co to znaczy? Kim jest altruista?

Co warto wiedzieć na temat altruizmu?

Altruizm jest zachowaniem, które z definicji oznacza działanie na rzecz innych osób bez oczekiwania żadnych korzyści dla siebie. Jest to postawa oparta na bezinteresownej pomocy, wspieraniu innych, często nawet kosztem własnych potrzeb. W dzisiejszych czasach altruizm jest szczególnie ceniony, ponieważ wiele osób w pędzie za realizacją własnych celów zapomina lub w ogóle nie troszczy się o innych.

Postawa altruistyczna daje jednocześnie radość i satysfakcję osobie, która ją wykazuje. Przynosi nie tylko korzyści innym – osoba, która jest altruistą jest z tego powodu szczęśliwa, choć z definicji altruista nie oczekuje żadnych korzyści ze swojej postawy.  Osoba, którą nazywamy altruistą, działa z myślą o dobru drugiego człowieka lub istoty, często poświęcając swój komfort. Altruizm jest czymś więcej niż zwykłą życzliwością, to taka forma gotowości do niesienia pomocy innym ludziom czy istotom, bez względu na sytuację i często kosztem swoich własnych potrzeb.

Altruista – cechy

Cechy osoby altruistycznej to:

• bardzo mocno zakorzenione poczucie wartości moralnych, 
• wysoko rozwiniętą empatię, 
• potrzebę wzmacniania więzi społecznych. 

Osoba altruistyczna poświęca swój czas, pieniądze lub energię, nie oczekując nic w zamian. Zachowania altruistyczne prowadzą do poprawy relacji międzyludzkich, budowania zaufania i wzmacniania więzi w społecznościach.

Cechą altruisty jest gotowość do niesienia pomocy innym, przy czym jest to pomoc bezinteresowna, bez żadnego zysku dla osoby pomagającej. Altruista nie wybiera osób, którym pomaga – nie ma to dla niego znaczenia. Liczy się sama idea pomocy, a odbiorcą może być zarówno pies w schronisku, sąsiad czy nieznajoma babcia w domu opieki. Pomoc nie obejmuje jedynie osób bliskich czy znajomych.

Altruiści to osoby lubiane i szanowane, cechuje ich wnikliwość, szybkość w podejmowaniu decyzji, umiejętność planowania, umiejętność obserwacji i słuchania innych, mają także zdolności przywódcze.

Zobacz: Jakie typy osobowości wyróżniamy? Podział i cechy charakterystyczne. Czym są typy osobowości według Junga i Hipokratesa? 

Przykłady zachowań altruistycznych

Altruizm może przejawiać się w różnych aspektach życia, od codziennych gestów po zaangażowanie w działania charytatywne i wolontariat. Do przykładowych działań altruistycznych zaliczamy np. angażowanie się w zbiórki – na rzecz powodzian, schronisk dla zwierząt, różnych fundacji, wsparcie osób z różnymi trudnościami lub ograniczeniami (np. niepełnosprawnych, starszych, schorowanych), pomoc sąsiedzka, zrobienie komuś zakupów, etc.

Altruizm kształtuje pozytywne relacje międzyludzkie, a także postawy społeczne. Może on pomagać w budowaniu silniejszych więzi, opierających się na wzajemnym zaufaniu i wsparciu. Pokazuje, że w dobie cyfryzacji i wpatrzenia we własne potrzeby i telefon, są osoby, które są wrażliwe na krzywdę innych i jednocześnie gotowe do pomocy. Na altruistach można polegać, są to osoby zaangażowane, a także otwarte i rozumiejące potrzeby innych ludzi.

Relacje międzyludzkie a altruizm

Okazywanie zainteresowania innym oraz niesienie bezinteresownej pomocy sprawia, że na taką osobę można liczyć, wzmacniają się więzi społeczne i relacje międzyludzkie. Bliscy altruisty często również angażują się w pomoc, właśnie przez wzgląd na relacje – zaangażowanie w niesienie pomocy jest zaraźliwe, a bliscy altruisty angażują się właśnie ze względu na niego. Nie wszystkim bezinteresowna pomoc jest niezbędna do osiągnięcia szczęścia i radości, nie wszystkim daje ona satysfakcję i nie każdy umie odnaleźć się w pomaganiu innym. Niektórzy potrzebują nakreślenia schematu zachowania lub jasnego przekazu, co mają robić. Taka osoba często jest liderem grupy pomocowej, instruując poszczególnych jej członków, co mają robić.

Czy altruista stawia innych nad sobą?

Poniekąd tak – altruista to przeciwieństwo egoisty, czyli kogoś, kto stawia siebie na pierwszym miejscu. Altruista stawia innych nad sobą, a właściwie potrzebę niesienia pomocy innym, często kosztem własnych potrzeb, czasu czy kosztów. Lubi ludzi z zasady, lubi działać w grupie, wierzy, że jego zachowania mają głębszy sens i przynoszą efekty w postaci poprawy losu innych. Altruista stawia na pierwszym miejscu bezinteresowną pomoc, nie oczekując nic w zamian za pomaganie. Jednak działania altruisty przynoszą mu zadowolenie i satysfakcję.

Altruistyczne zachowania mają pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne, sprawiając, że wydziela się więcej hormonów szczęścia, co pomaga zmniejszać stres oraz zwiększać poczucie własnej wartości oraz utrwalać wartości moralne i pracować nad empatią. 

Altruizm ma dużo korzystniejszy wpływ na zdrowie psychiczne niż egoizm, przekłada się także na budowanie więzi społecznych i silnych relacji. Osoby altruistyczne, kiedy same znajdą się w potrzebie, często mogą liczyć na pomoc.

Altruizm a sens życia

Dla wielu osób pomaganie innych może stać się celem i sensem życia. Ma to miejsce przykładowo w sytuacji, kiedy tworzymy dom tymczasowy lub stały dla starych i chorych zwierząt, kiedy stale dokarmiamy lub wyprowadzamy psy w schronisku, kiedy angażujemy się w wolontariat w hospicjum i spędzamy w nim każdą wolną chwilę. Jednak osoby altruistyczne powinny zadbać też o siebie i swoje potrzeby – wbrew pozorom dbanie o siebie jest ważne, bo tylko w ten sposób można mieć pewność, że będziemy mieć siłę i odpowiedni poziom wrażliwości, aby pomagać innym.

Czy altruizmu można się nauczyć?

Altruizmu można się nauczyć, w tym celu należy przede wszystkim rozwijać empatię. Oczywiście, altruizm może być trudny w nauce, ponieważ często działamy z myślą o własnym interesie. A główną zasadą altruizmu jest właśnie to, że wszystko co robimy, robimy bezinteresownie.

Do działań, które promują altruizm, należą wolontariat, pomoc w zbiórkach, realna pomoc – np. robienie budek dla zwierząt dzikich na zimę, robienie zakupów sąsiadowi. Ważne są także małe i drobne gesty, np. przytrzymanie komuś drzwi czy zwrócenie uwagi na płaczące dziecko czy przepuszczenie kogoś w kolejce. Generalnie altruizmu można się uczyć powoli i małymi krokami, starając się wcielać i wyobrażać sobie sytuację innych. W trosce o innych warto promować także pozytywne zachowania, jak np. nie parkowanie na pasach, przepuszczanie pieszych, ustępowanie miejsca starszym w autobusie, puszczanie ciężarnych w kolejce w kasie.