Bielactwo wrodzone i nabyte
Bielactwo u dzieci może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Najbardziej charakterystyczna postać bielactwa to albinizm – jest ono wrodzone i uwarunkowane genetycznie. Oboje rodziców mogą być w tym przypadku nosicielami genu bielactwa, nie wykazując przy tym żadnych jego objawów. Choroba ta występuje bardzo rzadko, u dzieci pojawia się tuż po urodzeniu. Zarówno u chłopców, jak i u dziewczynek objawia się brakiem pigmentu w skórze, tęczówce i włosach.
W przypadku bielactwa nabytego mówi się o przyczynach autoimmunologicznych, chociaż dokładny mechanizm powstawania tej choroby wciąż nie jest znany. U dzieci ujawnia się z reguły po 10. roku życia. We krwi osób chorych na bielactwo nabyte znajdują się limfocyty T cytotoksyczne przeciwko melanocytom, czyli komórkom barwnikowym produkujących melaninę – im jej więcej, tym ciemniejsza skóra, włosy i tęczówki oka.
Albinizm u dzieci
Bielactwo wrodzone u dzieci jest bardzo charakterystycznym schorzeniem – już po urodzeniu widać, że dziecko ma bardzo jasną cerę i tęczówki, a także prawie białe włosy, brwi i rzęsy. Tęczówka oka nie zawsze jest jasnoniebieska – może być odbarwiona i wtedy oko ma kolor czerwony bądź różowy. Włosy pozostają bardzo jasne przez całe życie i nie ciemnieją. Albinizm zdarza się raz na 10 tys. urodzeń (w Tanzanii to zjawisko jest znacznie częstsze).
Objawy bielactwa u dzieci
Bielactwo u dzieci objawia się występowaniem małych odbarwionych plamek, które z czasem mogą się powiększać i obejmować coraz większe obszary. Najczęściej plamy bielacze pojawiają się na twarzy, dłoniach i rękach, a także w okolicy łokci, kolan i narządów płciowych. Odbarwione plamy mają nieregularne kształty z ciemniejszą, mocniej napigmentowaną obwódką. Mogą pojawiać się również w wyniku urazów lub po traumatycznych przeżyciach, jako rezultat silnego stresu. Mają charakter pojedynczy lub mnogi, przeważnie występują symetrycznie. Zwykle plamom bielaczym nie towarzyszą żadne dodatkowe objawy.
W przypadku bielactwa wrodzonego u dzieci mogą pojawić się również zaburzenia wzroku i słuchu. Dzieci z albinizmem są bardziej narażone na rozwój nowotworów skóry w wyniku nadmiernego narażenia na promieniowanie słoneczne.
Czy bielactwo u dzieci jest groźne?
Bielactwo u dziecka nie jest groźne i zazwyczaj nie powoduje poważniejszych dolegliwości. Należy jednak pamiętać o ochronie skóry przed słońcem, ponieważ przez brak melaniny skóra jest bardziej podatna na oparzenia słoneczne. W przypadku bielactwa nabytego u dzieci istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia innych chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Addisona, cukrzyca typu 1, łysienie plackowate czy choroba Hashimoto.
Diagnostyka bielactwa u dzieci
Jeśli u dziecka pojawiają się odbarwione plamy na skórze, należy jak najszybciej udać się do lekarza rodzinnego, który najpewniej skieruje dziecko do dermatologa. W celu potwierdzenia diagnozy lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad oraz zapytać, czy w rodzinie występowało bielactwo. Czasami do obejrzenia plam bielaczych lekarz wykorzystuje lampy z promieniowaniem ultrafioletowym. Oprócz tego wykonuje się badania w kierunku cukrzycy oraz chorób tarczycy; niekiedy konieczne jest także wykonanie biopsji.
Leczenie bielactwa u dziecka
Leczenie bielactwa u dzieci jest procesem długotrwałym i niestety często nie przynosi oczekiwanych efektów. Rodzaj terapii dobiera się na podstawie rozległości zmian. Zazwyczaj stosuje się glikokortykosteroidy, które mogą mieć jednak skutki uboczne – bezpieczniejsze są inhibitory kalcyneuryny. W leczeniu bielactwa stosuje się również pochodne witaminy D.
Dzieciom po 12. roku życia można zalecić fototerapię promieniami UVA oraz doustne stosowanie psoralenów, jeśli nie reagują one na leczenie miejscowe. W niektórych przypadkach wykorzystuje się również lampy UVB. Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia choroby jest przeszczep prawidłowo funkcjonujących melanocytów do miejsca ich pozbawionego. Nowością w leczeniu bielactwa u dzieci jest też autologiczny przeszczep komórek naskórka.
W przypadku albinizmu nie ma możliwości leczenia. Dzieci muszą bezwzględnie stosować kremy z wysokim filtrem, a także unikać ekspozycji na słońce. Konieczne są również kontrole u okulisty i dermatologa. Jeśli występują poważne wady wzroku, niezbędne może okazać się leczenie chirurgiczne.
