Ból zlokalizowany w skroniach bywa opisywany przez pacjentów na różne sposoby – jako ból punktowy lub rozlany, pulsujący, kłujący, uciskający czy ćmiący. Może obejmować obie skronie jednocześnie, czasem wraz z innymi częściami głowy (najczęściej okolicami czoła lub oczodołów); może też doskwierać choremu jednostronnie – ograniczać się tylko do prawej lub lewej skroni bądź obejmować jedną połowę głowy.
Informacja o ogniskach bólu ma istotne znaczenie diagnostyczne, gdyż pomaga lekarzowi zidentyfikować przyczynę dolegliwości. Znaczenie mają też inne dane, takie jak stosowane przez pacjenta używki, przyjmowane leki, charakter jego pracy, aktywność fizyczna czy stosowana dieta, a także wszystkie niepokojące objawy towarzyszące bólowi, w tym np. nudności.
Diagnostyka bólu głowy w skroniach
Diagnostyka bólów głowy obejmuje szczegółowy wywiad z pacjentem, badanie neurologiczne, badania laboratoryjne oraz testy neurodiagnostyczne, a w niektórych przypadkach także dodatkowe badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny głowy (MR) czy tomografia komputerowa (TK).
Żaden silny ból głowy nie powinien być lekceważony, ale szczególnie ważne, by skonsultować z neurologiem bóle, które:
- pacjent postrzega jako najsilniejsze w życiu;
- zakłócają zasypianie lub sen;
- są połączone z nudnościami i wymiotami;
- pogarszają się w ciągu dni i tygodni;
- przebiegają z wysoką gorączką;
- są połączone z zaburzeniami widzenia;
- przebiegają z tkliwością w okolicy skroni (ból po dotknięciu);
- powodują omdlenia, niedowłady kończyn, upośledzenia czucia;
- opierają się leczeniu lekami dostępnymi bez recepty, takimi jak ibuprofen, kwas acetylosalicylowy czy paracetamol.
Zobacz także: Sposoby na dolegliwości bólowe wiosną – jakie leki przeciwbólowe stosować?
W większości przypadków przyczyną bólu w skroniach okazuje się napięciowy ból głowy lub inny rodzaj pierwotnego bólu głowy (występującego samoistnie, a nie w przebiegu innej choroby), taki jak ból klasterowy, migrenowy, rzadziej: hemikrania.
Lekarz na podstawie przeprowadzonych badań może jednak wskazać związek bólu skroniowego z problemami z kręgosłupem (kręgopochodny ból głowy), stanami zapalnymi zębów, uszu czy zatok przynosowych, przebytymi urazami głowy, infekcją bakteryjną lub wirusową (w tym COVID-19), zapaleniem tętnic, zaburzeniami psychicznymi, zakażeniami ośrodkowego układu nerwowego, a nawet rozwojem nowotworu lub tętniaka.
Polecamy artykuł: Ból głowy – rodzaje: ból napięciowy, ból klasterowy, ból migrenowy
Ból w skroniach – napięciowy ból głowy
Najczęściej spotykanym rodzajem bólu głowy jest tzw. ból napięciowy, dotyczący 50-80% populacji. Jego główną przyczyną są czynniki psychogenne, przede wszystkim stres, a konkretnie uwalniające się w wyniku napięcia psychicznego hormony. To przede wszystkim kortyzol i katecholaminy (adrenalina oraz noradrenalina), które powodują zwiększenie napięcia mięśni, przyspieszenie czynności serca i wzrost ciśnienia tętniczego. Organizm w ramach obrony reaguje na to rozszerzeniem naczyń krwionośnych, co może prowadzić do podrażnienia (bólu) wysoko unerwionych opon mózgowych.
Inne przyczyny pojawiania się bólów napięciowych to m.in. niedobór snu, nieprawidłowa dieta, odwodnienie, niedożywienie (długotrwałe, restrykcyjne diety odchudzające), nadmiar kofeiny (kawa, cola, napoje energetyczne) i alkoholu, nerwica i inne zaburzenia, a nawet wrażliwość na zmiany pogody.
Napięciowy ból głowy jest zazwyczaj bólem rozlanym, jednak pacjenci najczęściej lokalizują go w skroniach i czole. Początkowo na ogół jest bólem ćmiącym, ale może przechodzić w bardzo silną, pulsującą, migrenową postać bólu. Lekarze rozróżniają kilka typów bólu napięciowego, jako kryterium przyjmując czas jego trwania – są to bóle:
- rzadkie (ataki bólu pojawiają się rzadziej niż raz w miesiącu);
- częste (częstotliwość pośrednia);
- przewlekłe (ból głowy trwa przynajmniej 15 dni w miesiącu, przez co najmniej 3 miesiące).
Przy napięciowym bólu głowy pacjenci skarżą się również na problemy ze snem, nadwrażliwość na hałas lub światło, słaby apetyt, rzadziej na nudności i wymioty.
Dowiedz się więcej: Napięciowy ból głowy – objawy i przyczyny. Jak sobie pomóc?
Klasterowy ból głowy w prawej lub lewej skroni
Inny ból głowy typu pierwotnego to ból klasterowy. Jest to ból bardzo intensywny, ostry, obejmujący zazwyczaj jeden oczodół i promieniujący do skroni, szczęki, a nawet do szyi i ramienia. Może mu towarzyszyć przekrwienie spojówek w oku objętym bólem, łzawienie, katar, a także tzw. objaw Hornera po stronie bolącej części głowy, czyli zapadnięta gałka oczna, zwężona szpara powiekowa i zwężona źrenica.
Ból tego typu występuje w klasterach, czyli grupach napadowych – pojawia się nagle, zwykle bez objawów przepowiadających i utrzymuje się od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. W ciągu doby pacjent może mieć nawet 8 napadów bólowych, a każdy klaster trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, po czym następuje kilkumiesięczna remisja. Klasterowe bóle głowy najczęściej rozpoczynają się około 20-30. roku życia i kilkukrotnie częściej dotyczą mężczyzn. Leczenie bólu tego typu na ogół obejmuje terapię tlenową i farmakoterapię przy pomocy tryptanów.
Migrenowy ból głowy w prawej lub lewej skroni
Migrena to bardzo silny ból obejmujący całą głowę lub (częściej) jedną jej stronę, któremu towarzyszą: światłowstręt, nadwrażliwość na hałas i zapach, nudności i wymioty, a czasami również zaburzenia widzenia, biegunka i kołatanie serca. Odczuwane przez siebie dolegliwości pacjenci przeważnie lokalizują w oczodole, okolicy skroniowej i czole i określają jako bardzo silne, często wręcz uniemożliwiające normalne funkcjonowanie.
Na migrenowe bóle głowy skarży się około 11% populacji światowej. Znacznie częściej cierpią na nie kobiety (75%), a pierwsze objawy zwykle występują przed 40. rokiem życia. Lekarze wyróżniają migreny różnego typu, m.in. migrenę oczną, migrenę z aurą, migrenę skojarzoną czy okoporaźną.
Przyczyny choroby wciąż są badanie – obecnie uważa się, że dominującym czynnikiem wywołującym bóle migrenowe jest rozszerzająca się depresja korowa (CSD, z ang. cortical spreading depression), czyli rozchodząca się fala zmniejszonej aktywności bioelektrycznej kory mózgu.
Leczenie migreny zawsze jest dobierane indywidualnie do każdego pacjenta. Stosuje się leczenie doraźne (leki przeciwbólowe, np. paracetamol, kwas acetylosalicylowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, pochodne ergotaminy lub tryptany, czasem leki przeciwwymiotne) oraz leczenie profilaktyczne mające na celu zmniejszanie częstotliwości ataków (np. przy pomocy określonych leków przeciwpadaczkowych czy przeciwdepresyjnych).
Sprawdź: Migrena i jej objawy. Leki na bóle migrenowe
Ból w skroniach przy olbrzymiokomórkowym zapaleniu tętnic
Rzadziej spotykaną, groźną przyczyną silnych bólów w skroniach może być stan zapalny dotykający tętnic skroniowych, czyli olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, inaczej choroba Hortona. Proces chorobowy obejmuje tętnicę skroniową; może też rozwinąć się w tętnicy ocznej, tętnicy rzęskowej tylnej i części bliższej tętnicy kręgowej, prowadząc do ich zwężenia i niedokrwienia narządów, do których doprowadzają krew.
Oprócz objawów ogólnoustrojowych, typowych dla stanu zapalnego (gorączka, osłabienie, utrata apetytu i masy ciała, dreszcze), pacjent odczuwa przewlekłe bóle głowy, zwykle zlokalizowane w okolicy skroniowej, a czasem też potylicznej, ciemieniowej i czołowej. Ból zazwyczaj pojawia się w nocy, a u wielu pacjentów cechą charakterystyczną bólu skroni o tej etiologii jest nadwrażliwość na dotyk – ból pojawia się lub nasila np. w czasie czesania włosów. Choroba Hortona wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia (przy pomocy glikokortykosteroidów), gdyż nieleczona może skutkować m.in. utratą wzroku.
Leczenie bólu w skroniach i domowe metody
Leczenie zdiagnozowanego bólu głowy w skroniach zawsze zależy od jego przyczyn, objawów, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i innych czynników, a o doborze odpowiedniej farmakoterapii decyduje lekarz neurolog.
W przypadku bólów napięciowych, dotykających okresowo nawet czterech na pięciu Polaków, zwykle pomaga połączenie leków przeciwbólowych obecnych w domowej apteczce (paracetamol oraz NLPZ, w tym kwas acetylosalicylowy) i zdrowszego stylu życia, przede wszystkim:
- odstawienia używek, których stosowanie wzmaga bóle głowy (kofeina, alkohol, papierosy);
- przesypianie nieprzerywanym snem 7-8 godzin w ciągu doby;
- regularne nawadnianie organizmu;
- lekkostrawna dieta;
- włączenie aktywności fizycznej, np. spacerów lub jazdy rowerem.
Domowe sposoby na łagodzenie bólów głowy to relaks w wannie, zimny okład na czoło, masaż skroni lub całej głowy, wietrzenie pomieszczeń (zwłaszcza sypialni), picie naparów ziołowych (np. z mięty, kozłka lekarskiego, białej wierzby i rumianku) oraz spokojna gimnastyka rozciągająca ciało.
Może Cię zainteresować: Ból głowy – przyczyny. Dlaczego boli głowa?
