Co to jest iniekcja? Rodzaje iniekcji 

Co to jest iniekcja? 

Pod tą nieco skomplikowaną nazwą kryje się bardzo prosty zabieg, a mianowicie znany nam wszystkim zastrzyk.  

Iniekcja jest metodą podawania leku za pomocą igły. Wyróżniamy jej 4 rodzaje: 

• iniekcję domięśniową, 
• iniekcję podskórną, 
• iniekcję śródskórną, 
• iniekcję doszklistkową.  

Iniekcje są wykonywane przeważnie przez personel medyczny, np. lekarzy, pielęgniarki czy ratowników medycznych, ale zdarza się również, że to sam pacjent (po odpowiednim instruktażu) będzie musiał zrobić sobie zastrzyk.  

Zalety iniekcji 

Dlaczego tak często się ją stosuje? 

Przede wszystkim iniekcja jest metodą bezpieczną. Wśród jej zalet możemy wymienić: 

• pominięcie układu pokarmowego – dzięki temu chroni układ przed niekorzystnym działaniem leków, 
• możliwość aplikacji leku osobie nieprzytomnej,  
• precyzyjne dawkowanie preparatu, 
• szybsze wchłanianie się do krwiobiegu – szybsze działanie początkowe leku, 
• możliwość zastosowania preparatu o przedłużonym uwalnianiu substancji czynnej.  

Iniekcja domięśniowa 

Lekarze stosujący iniekcję domięśniową mogą wybrać mięsień pośladkowy (maksymalnie 10 ml preparatu), udowy (do 5 ml) lub ramienny (do 2 ml). Lek wchłania się w czasie od 10 do 15 minut, co jest zależne od objętości, właściwości i stopnia ukrwienia mięśnia. W przypadku noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia iniekcja domięśniowa zwykle nie jest wskazana.  

Jak zrobić zastrzyk domięśniowy?

Jak wygląda iniekcja domięśniowa?  

Zwykle iniekcję domięśniową wykonuje personel medyczny, który zawsze najpierw odkaża rejon podawania zastrzyku. Ważny jest kąt wprowadzania igły – w tym przypadku powinien wynosić 90 stopni.  

Podczas iniekcji domięśniowej, możesz spotkać się z terminem “aspiracja”. Aspiracja to cofnięcie tłoku strzykawki zaraz po wkłuciu się w mięsień. Pozwala przetestować, czy wkłucie jest w dobrym miejscu. Jeżeli podczas cofnięcia tłoku zaciągana jest krew – oznacza to, że igła trafiła na naczynie krwionośne. Jest to niepożądana sytuacja, gdyż lek ma trafić do mięśnia – nie do krwiobiegu. 

Jakie leki wprowadza się domięśniowo? 

Iniekcję domięśniową wykorzystuje się do wprowadzenia leków: 

• przeciwbólowych, 
• przeciwzapalnych, 
• rozkurczowych, 
• przeciwalergicznych, 
• uspokajających, 
• antybiotyków, 
• witamin. 

Iniekcja domięśniowa – przeciwwskazania

Bezwzględne przeciwwskazania do iniekcji domięśniowej obejmują m.in. obrzęk i zmiany zapalne w miejscu planowanego wkłucia. Możemy tutaj wymienić także stan zwany centralizacją krążenia. Jest to sytuacja, kiedy krew jest kierowana do kluczowych dla życia narządów (serce, płuca), kosztem ukrwienia mięśni i skóry. 

Względnym przeciwwskazaniem do iniekcji domięśniowej są: 

• zaburzenia krążenia (skaza krwotoczna, zaburzenia krzepnięcia), 
• choroby mięśni. 

Iniekcja domięśniowa – powikłania 

Jeśli zastrzyk nie został podany w warunkach higienicznych lub przeprowadziła go osoba niewykwalifikowana, możemy spotkać się z następującymi powikłaniami: 

• infekcją, 
• złamaniem igły, 
• rozerwaniem tkanek, 
• uszkodzeniem nerwów, 
• twardnieniem i bolesnością tkanek.  

Iniekcja dostawowa

Substancja aktywna podawana jest w formie zastrzyku bezpośrednio do stawu ze stwierdzonymi zmianami chorobowymi, często pojawiającymi się w efekcie postępującego zwyrodnienia bądź urazu. W wyniku choroby dochodzi do zaniku właściwości płynu maziowego, co skutkuje nadmiernym tarciem elementów ruchomych tworzących staw.

Jakie leki podawane są dostawowo?

Iniekcje kolagenowe oraz kortykosteroidów należą do najczęstszych. Nierzadko są stosowane także zastrzyki z kwasu hialuronowego, będącego odpowiednikiem naturalnego kolagenu. Do iniekcji dostawowych wykorzystywane jest również osocze bogatopłytkowe pozyskiwane z krwi pacjenta.

Wskazania do iniekcji dostawowej

• niewystarczająca efektywność farmakoterapii,
• działania niepożądane po farmakoterapii,
• działania doraźne przed planowanym zabiegiem,
• odroczenie zabiegu operacyjnego,
• wzmocnienie efektu artroskopii.

Iniekcja dostawowa – przeciwwskazania

• infekcje lub septyczne zapalenie stawów,
• zmiany skórne w obrębie stawu,
• implanty w stawie z wskazaniem do iniekcji,
• przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych,
• nadwrażliwość na składnik preparatu leczniczego, który ma być podany tą drogą.

Jak przebiega iniekcja dostawowa?

Sama procedura trwa zaledwie kilka minut. Lekarz dezynfekuje skórę w planowanym miejscu wkłucia i wykonuje zastrzyk z użyciem cienkiej igły. Zabieg może być przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym. Precyzyjne wykonanie wkłucia umożliwia kontrola za pomocą USG.

Iniekcja podskórna 

Iniekcja podskórna może być wykonywana przez personel medyczny, ale także przez samego pacjenta w warunkach domowych. 

Iniekcję podskórną podaje się w skórę brzucha, zewnętrzną stronę uda lub ramienia.  

Prawidłowo wykonany zastrzyk powinien zacząć się od dezynfekcji miejsca wkłucia. Następnie chwytany jest fałd skórny o grubości 2-3 centymetrów i prostopadle wprowadza się w niego krótką igłę. Po wstrzyknięciu preparatu równocześnie wyjmowana jest igła i puszczany fałd skórny.  

Wchłanianie leku jest nieco wolniejsze niż w przypadku iniekcji domięśniowej.

Jakie leki wprowadzane są podskórnie? 

Najczęściej za pomocą iniekcji podskórnej wprowadza się: 

• insulinę, 
• leki przeciwzakrzepowe (heparynę). 

Iniekcja podskórna – przeciwwskazania i powikłania 

Nie stosuje się iniekcji podskórnej, gdy pacjent ma: 

• obrzęk, zapalenie w miejscu planowanego podania leku, 
• zwiększoną skłonność do krwawień.

Powikłania przy zastrzyku podskórnym występują bardzo rzadko. Może się jednak przydarzyć miejscowa reakcja uczuleniowa lub pojawienie się zasinienia w miejscu wkłucia.  

Czytaj więcej: Jak prawidłowo przechowywać insulinę?

Iniekcja śródskórna 

W przypadku iniekcji śródskórnej personel medyczny wbija igłę pod kątem 5-10 stopni.  

Iniekcje śródskórne stosuje się najczęściej w celu sprawdzenia reakcji uczuleniowej pacjenta np. na antybiotyk.  

Iniekcja doszklistkowa 

Iniekcja doszklistkowa obejmuje podanie leku bezpośrednio do gałki ocznej. Najczęściej w ten sposób wprowadza się substancje przeciwdziałające rozrostowi naczyń krwionośnych i środki do leczenia zakażeń.  

Zabieg ten trwa około 2 minuty. Wcześniej na oko lekarz zakłada specjalną rozwórkę, stosuje też środki rozszerzające źrenicę i preparaty znieczulające. Iniekcja doszklistkowa jest wykonywana w warunkach aseptycznych, co ma pomóc obniżyć ryzyko zakażenia.  

Iniekcje doszklistkowe wykonuje się w przypadku: 

• zwyrodnienia plamki żółtej związanej z wiekiem, 
• retinopatii pojawiającej się przy cukrzycy, 
• zapalenia błony naczyniowej oka, 
• obrzęku plamki żółtej, 
• zakażenia wnętrza gałki ocznej, 
• nacieków białaczkowych.