Dyskineza – co to jest? Jak ją rozpoznać?

Dyskineza – co to jest?

Dyskineza to schorzenie związane z wykonywaniem nagłych i niekontrolowanych ruchów, które mogą mieć różne tempo i intensywność. Niekontrolowane ruchy mogą pojawiać się w obrębie:

• twarzy,
• kończyn,
• palców,
• organów wewnętrznych.

Dyskineza utrudnia funkcjonowanie na co dzień – może choremu przeszkadzać w wykonywaniu zwykłych czynności, a także w sytuacjach społecznych, powodując zakłopotanie i dyskomfort. Za jej wystąpienie odpowiadają głównie zaburzenia w obrębie układu nerwowego, spowodowane różnymi czynnikami.

Czynniki ryzyka dyskinezy. Co może być przyczyną schorzenia?

Bezpośrednią przyczyną dyskinezy są zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego, najczęściej związane z jego uszkodzeniem bądź dysfunkcjami. Za obecność dyskinezy mogą być również odpowiedzialne czynniki genetyczne.

Niekiedy dyskineza rozwija się na skutek przyjmowania niektórych lekarstw, np. neuroleptyków (działają uspokajająco na układ nerwowy, są stosowane w leczeniu niektórych zaburzeń i chorób psychicznych). Wówczas mówimy o tzw. dyskinezie późnej.

Dyskinezy pojawiają się także w przebiegu niektórych schorzeń neurologicznych, np. choroby Parkinsona czy zespołu Gillesa de la Tourette’a.

Dyskineza – rodzaje niekontrolowanych ruchów

W obszar niekontrolowanych ruchów związanych z dyskinezą włącza się:

• Tiki – są dość częstym rodzajem ruchów mimowolnych. Zwykle są krótkie i gwałtowne. Tiki mogą mieć postać ruchów prostych (np. wystawianie języka) lub bardziej złożonych, wymagających zaangażowania większej części ciała, jak np. kucanie. Co istotne, tiki są ruchami powtarzalnymi, czyli chory zawsze wykonuje ten sam ruch. Powtarzają się kilkukrotnie w ciągu dnia.
• Drżenia – drżeniem określa się rytmiczny i pulsacyjny ruch mimowolny. Drżenie może być m.in. samoistne, spoczynkowe, kinetyczne lub zadaniowe (obecne przy wykonywaniu konkretnego rodzaju ruchu). Ruchy podczas drżenia są rytmiczne i regularne. Bardzo często dotyczą rąk.
• Pląsawicę – ruchy te są gwałtowne, pełne (wykonane w całości) i mają bardzo dużą płynność, są dobrze skoordynowane. Mogą momentami przypominać taniec (może pojawić się także tzw. „chód taneczny”) bądź pląsanie. Najpowszechniejszym schorzeniem kojarzonym z tym rodzajem ruchów niekontrolowanych jest pląsawica Huntingtona.
• Mioklonie – są to gwałtowne i niekontrolowane ruchy w obrębie mięśni. Mają zaburzoną rytmiczność i nie są skoordynowane, mogą dawać uczucie szarpnięcia mięśniem. Są krótkotrwałymi skurczami.
• Dystonie – obejmują większą złożoność ruchów mimowolnych. W ich przebiegu dochodzi do wyginania różnych części ciała i przyjmowania nienaturalnej pozycji.
• Atetozę – ruchy w atetozie są wijące oraz bardzo powolne, brakuje im płynności oraz koordynacji. Najczęściej dotyczy to palców dłoni, które poruszają się w nienaturalny sposób.
• Balizm – wiąże się z wykonywaniem bardzo gwałtownych, szybkich oraz intensywnych ruchów, z dużym rozmachem.

Jakie są rodzaje dyskinezy?

Dyskineza może być zaburzeniem ogólnym lub dotyczyć konkretnego obszaru w ciele człowieka, np. łopatki czy rzęsek. Wówczas wyróżnia się jej specyficzne rodzaje:

• Dyskineza łopatki – zaburzenia w utrzymaniu prawidłowej pozycji łopatki oraz koordynacji ruchów.
• Pierwotna dyskineza rzęsek – schorzenie genetyczne, związane z uszkodzeniem rzęsek odpowiedzialnych za oczyszczanie dróg oddechowych. Ze względu na zaburzenia w ruchu rzęsek drogi oddechowe są zanieczyszczone, co skutkuje rozwojem przewlekłego stanu zapalnego. Pojawiać się może kaszel, katar oraz częsta skłonność do infekcji czy przewlekłe zapalenie zatok.
• Dyskineza woreczka żółciowego – zaburzenia w jego czynności ruchowej. Do sytuacji tej mogą prowadzić choroby takie jak cukrzyca, otyłość czy choroby neurologiczne.
• Dyskineza jelita grubego – zaburzenia w czynności ruchowej jelit, które powodują zaburzenia w pracy całego układu trawiennego.

Powszechne są również dyskinezy w chorobie Parkinsona. Najczęściej występują one w bardziej zaawansowanym stadium schorzenia.

Dyskineza – rozpoznanie i leczenie. Do jakiego specjalisty się udać?

Dyskineza jest zaburzeniem o charakterze neurologicznym, dlatego w przypadku problemów z ruchami mimowolnymi należy udać się do neurologa. Specjalista przeprowadzi szczegółowy wywiad, dokona oględzin oraz wstępnych badań chorego. Następnie może zalecić wykonanie badań obrazowych, np. tomografii komputerowej.

Leczenie dyskinezy polega przede wszystkim na odpowiedniej farmakoterapii. Kluczem jest właściwe rozpoznanie rodzaju ruchów mimowolnych i dobranie lekarstw zgodnie z ich specyfiką.

Autor: Redakcja