Pneumokoki to bakterie, które występują powszechnie i nie sposób uniknąć kontaktu z nimi. Najczęściej wywołują zapalenia górnych dróg oddechowych, ale u niektórych osób (z obniżoną odpornością, u dzieci poniżej 2. roku życia i osób po 65. roku życia) mogą wywoływać ciężkie zakażenia inwazyjne, m.in.:
- sepsę,
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
- zapalenie płuc.
Pneumokoki bytują w nosie i gardle. U osób zdrowych nie wywołują objawów choroby, jednak mogą rozprzestrzeniać się właśnie przez bezobjawowych nosicieli. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z chorym (także bezobjawowym, jak wspominaliśmy) oraz przez powietrze, w którym znajdują się kropelki śliny z bakteriami.
Kto jest narażony na zakażenie pneumokokami z ciężkim przebiegiem?
Przede wszystkim dzieci do 2. roku życia, a także osoby o obniżonej odporności i z chorobami przewlekłymi: chorobami układu krwiotwórczego, serca, płuc, nerek, cukrzycą. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się także pacjenci z wadami czaszki lub mózgu oraz chorobami ucha środkowego i wrodzonym niedoborem odporności.
Zakażenia pneumokokowe są uważane za jedną z głównych przyczyn zachorowalności i umieralności dzieci na świecie. Według danych co roku umiera ponad 1,5 mln osób, w tym ok. 1 mln z powodu zapaleń płuc wywoływanych przez bakterie. W Polsce każdego roku odnotowuje się ponad 1000 przypadków inwazyjnego zakażenia bakteriami. Jedynym skutecznym sposobem uniknięcia choroby jest szczepienie.
Kiedy i jak szczepić przeciwko pneumokokom?
Szczepienie przeciwko pneumokokom należy rozpocząć w 2. miesiącu (dokładnie w 6. tygodniu) życia dziecka. Szczepionka jest podawana w postaci zastrzyku domięśniowego i można ją bezpiecznie łączyć z innymi szczepionkami przeznaczonymi dla dziecka w tym wieku. W Polsce dostępne są dwie szczepionki na pneumokoki.
W przypadku dzieci podaje się szczepienie trzykrotnie: w 2., 4. oraz między 13. a 15. miesiącem życia.
Ponadto szczepienie na pneumokoki jest zalecane osobom starszym, a także wszystkim dorosłym palącym papierosy, mającym obniżoną odporność lub cierpiącym na choroby przewlekłe, takie jak: cukrzyca, choroby nerek i wątroby, choroba wieńcowa, niewydolność krążenia, astma.
Dorośli, którzy ukończyli 18. rok życia (w tym osoby w podeszłym wieku), powinni przyjąć jedną dawkę szczepionki przeciw pneumokokom.
Czytaj także: Szczepienia w aptece – jak zaszczepić się w aptece? Czy farmaceuta może szczepić przeciw grypie?
Cena szczepionki na pneumokoki
Od 2017 roku szczepionka 10-walentna na pneumokoki została dodana do szczepionek refundowanych przez NFZ. Za szczepionkę 13-walentną, Prevenar-13, trzeba zapłacić kwotę w okolicach 250 zł za jedną dawkę. Szczepionka 13-walentna jest refundowana jedynie w szczególnych przypadkach, podobnie jak szczepionki skoniungowane, np. u wcześniaków i dzieci z chorobami.
Rodzaje szczepionek na pneumokoki
Jak wspomnieliśmy, w Polsce dostępne są dwa preparaty:
- Synflorix (szczepionka 10-walentna),
- Prevenar-13 (szczepionka 13-walentna).
Szczepionka 13-walentna zawiera polisacharydy otoczkowe następujących typów Streptococcus pneumoniae, czyli dwoinki zapalenia płuc: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F, 23F, połączone z białkiem nośnikowym.
Szczepionka 10-walentna zawiera z kolei polisacharydy otoczkowe stereotypów: 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F, 23F.
Oba preparaty są w pełni bezpieczne, ponieważ zawierają jedynie mały fragment bakterii. Szczepionkę 10-walentną można podawać do ukończenia 5. roku życia, natomiast szczepionka 13-walentna może być stosowana zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Przeciwwskazania do podania szczepionki na pneumokoki
Szczepienie należy odroczyć, jeśli lekarz stwierdzi u dziecka objawy infekcji. Ponadto przeciwwskazaniem do szczepienia są:
- zaostrzenie choroby przewlekłej,
- wstrząs anafilaktyczny w przeszłości (nawet niezwiązany ze szczepieniem),
- uczulenie na składniki szczepionki.
Skutki uboczne szczepienia przeciw pneumokokom
Szczepionka na pneumokoki może wywołać:
- miejscowy odczyn skórny,
- bolesność ręki,
- gorączkę nieprzekraczająca 39 stopni Celsjusza,
- gorsze samopoczucie,
- płaczliwość,
- utratę apetytu,
- wymioty lub luźniejszy stolec.
Objawy ustępują do kilku dni po podaniu szczepienia. Pediatra zazwyczaj zaleca podawanie leków przeciwbólowych i obniżających gorączkę oraz chłodne okłady w miejscu wstrzyknięcia szczepionki.
Autor: Redakcja
