REKLAMA

Choroba dekompresyjna (choroba kesonowa) – przyczyny, objawy, przebieg leczenia

Aktualizacja:

10 czerwca 2022

Publikacja:

10 czerwca 2022

Czas czytania:

4 min

Autor:

Redakcja

Choroba dekompresyjna, inaczej choroba kesonowa, to zespół objawów występujących u osób narażonych na duże, gwałtowne zmiany ciśnienia. Dotyczy przede wszystkim nurków, ale również pilotów samolotów, górników i pracowników kesonów. Choroba kesonowa przybiera jedną z dwóch postaci i daje szereg objawów. Poszkodowanemu należy szybko udzielić pierwszej pomocy, ponieważ jest to stan zagrażający zdrowiu i życiu. Na czym polega choroba kesonowa? Jak rozpoznać i leczyć chorobę dekompresyjną?

Choroba kesonowa dotyka osoby narażone na duże zmiany ciśnienia.

Co to jest choroba dekompresyjna (choroba kesonowa)?

Choroba dekompresyjna, nazywana też ciśnieniową lub kesonową, wywoływana jest przez zbyt szybko zmniejszające się ciśnienie wewnętrzne. Płyny tkankowe zostają przesycone gazami, co prowadzi do uwolnienia gazu w postaci pęcherzyków w płynach i tkankach organizmu. Przez to tworzy się materiał zatorowy, czego skutkiem jest wystąpienie niepożądanych objawów.

Choroba dekompresyjna (choroba kesonowa) – kto jest narażony?

Na wystąpienie choroby dekompresyjnej narażeni są przede wszystkim nurkowie, którzy zbyt szybko wynurzają się na powierzchnię, nie zachowując odpowiedniej prędkości i przystanków dekompresyjnych. Dotyczy ona także pilotów samolotów w sytuacji, gdy w samolocie po wystartowaniu dla bezpieczeństwa w kontrolowany sposób obniżane jest w środku ciśnienie.

Objawy choroby dekompresyjnej mogą wystąpić również u pracowników opuszczających kesony lub górników wychodzących z kopalni, jeśli do tych miejsc wpompowano powietrze celem pozbycia się wody.

Rodzaje choroby dekompresyjnej (choroby kesonowej)

Wyróżnia się dwa typy choroby dekompresyjnej.

Choroba dekompresyjna typu I

W jej przebiegu występują bóle stawowo-mięśniowe, które lokalizują się w pobliżu dużych stawów, m.in. barkowego, łokciowego i biodrowego. Ból jest tępy i pulsujący, dodatkowo może występować obrzęk i zaczerwienienie zajętego stawu. W ciężkiej postaci choroby dekompresyjnej ból jest tak silny, że pacjent przyjmuje niefizjologiczne pozycje, aby ulżyć sobie w cierpieniu. Dodatkowo w obrębie skóry kończyn może występować swędząca, marmurkowata wysypka plamista w kolorze purpurowym.

Choroba dekompresyjna typu II

Może przyjąć jedną z dwóch postaci: płucno-sercową lub neurologiczną. W postaci płucno-sercowej wywołane w naczyniach płucnych mikropęcherzykami gazu zatory powodują zaburzenia czynności płuc. Przez to występują dolegliwości takie jak:
  • bóle zamostkowe,
  • szybki i płytki oddech,
  • obrzęk płuc,
  • duszność,
  • napadowy kaszel.
Najcięższą postacią choroby dekompresyjnej jest postać neurologiczna, ponieważ jest związana z uszkodzeniami rdzenia kręgowego. U poszkodowanego mogą wystąpić następujące objawy:
  • zaburzenia czucia,
  • osłabienie mięśni (zwłaszcza kończyn dolnych),
  • porażenia oraz zaburzenia dodawania moczu i stolca,
  • utrata przytomności,
  • zaburzenia widzenia, mowy i słuchu (rzadziej),
  • zawroty głowy.

Pierwsza pomoc przy chorobie dekompresyjnej

Pierwsza pomoc osobie dotkniętej chorobą kesonową wygląda następująco:
  1. Przeniesienie poszkodowanego w bezpieczne miejsce. Nurka należy wyciągnąć z wody.
  2. Ocenienie stanu poszkodowanego, w razie konieczności rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
  3. Wezwanie pomocy lub zadzwonienie po pogotowie ratunkowe.
  4. Rozpoczęcie tlenoterapii z zastosowaniem największego stężenia tlenu. W bazach nurkowych powinien być do niego swobodny dostęp.

Choroba dekompresyjna (choroba kesonowa) – leczenie

Choroba kesonowa to poważny stan, który może prowadzić do trwałej niesprawności, a nawet śmierci, dlatego wymaga specjalistycznego leczenia. Jedynym skutecznym sposobem leczenia choroby dekompresyjnej jest rekompresja lecznicza, polegająca na sprężeniu pacjenta. Najpierw konieczne jest szybkie sprężenie, a później powolna dekompresja.

Poszkodowanego umieszcza się w komorze dekompresyjnej, gdzie odtworzone zostają warunki nurkowania. Następnie obniża się ciśnienie, dzięki czemu organizm stopniowo pozbywa się nadmiaru azotu.

Skutki choroby dekompresyjnej (choroby kesonowej)

Do kilku tygodni, a nawet miesięcy po doświadczeniu choroby dekompresyjnej, może wystąpić jałowa martwica kości. Problem ten jest także następstwem nurkowania przy nieprzestrzeganiu zasad dekompresji i częstych powtórzeniach nurkowań, pomimo braku rozwoju choroby kesonowej.

Jałowa martwica kości wywoływana jest powstającymi podczas dekompresji mikropęcherzykami pozanaczyniowymi lub śródnaczyniowymi, które powodują zatory będące przyczyną zaburzeń homeostazy. W jej przebiegu powstają zmiany martwicze tkanki kostnej, najczęściej w obrębie nasad kości.

Autor: Redakcja