Grupy krwi
O grupie krwi, jaką posiadamy, decydują białka, zwane aglutynogenami. Występują one na powierzchni erytrocytów, czyli krwinek czerwonych. Obecność aglutynogenu A decyduje o grupie krwi A, z kolei aglutynogen B warunkuje grupę krwi B. W momencie, kiedy na powierzchni erytrocytów nie występują żadne wymienione antygeny, mamy grupę krwi 0, a obecność zarówno antygenu A, jak i B to grupa krwi AB.
Istnieje również odrębny układ Rh. Tutaj sprawa jest prosta. Obecność aglutynogenu D na powierzchni komórek powoduje określanie grupy krwi jako Rh-dodatnia, czyli Rh+. Osoby bez tego antygenu określa się jako Rh-.
Na czym polega konflikt serologiczny
Na czym polega konflikt serologiczny? Jest to niezgodność antygenów, głównie w układzie Rh. Kobiety, które regularnie widują ginekologa, nie mają się czym przejmować, ponieważ istnieją metody zapobiegania konfliktowi. Niezgodność prowadzi do powstania odpowiedzi immunologicznej w organizmie matki.
Kiedy występuje konflikt serologiczny? Tylko i wyłącznie w przypadku, kiedy kobieta w ciąży ma grupę krwi Rh-, a ojciec dziecka Rh+. Jeśli dziecko odziedziczy po ojcu dodatni układ Rh i jego krew przedostanie się do organizmu matki, zaczyna on produkować przeciwciała (anty-d) przeciwko krwinkom czerwonym dziecka. Do uruchomienia tej reakcji wystarczy nawet 0,2 ml krwi płodu. Zaatakowane krwinki dziecko mogą ulec rozpadowi. Zazwyczaj dochodzi do alloimmunizacji podczas porodu. Może to prowadzić do hamowania erytropoezy, czyli namnażania erytrocytów i w konsekwencji do choroby hemolitycznej płodu.
Przeciwciała w ciąży
Dzięki obecności łożyska, które stanowi barierę między organizmem matki i dziecka, krew mamy zwykle nie miesza się z krwią płodu. Może jednak czasami do tego dochodzić, na przykład w przypadku krwawienia z łożyska. W tym momencie dochodzi do tworzenia się przeciwciał. W pierwszej ciąży konflikt serologiczny pojawia się dopiero w momencie porodu.
Należy jednak pamiętać, że konflikt serologiczny nie wystąpi, jeśli oboje rodziców mają grupę Rh-, a także w przypadku, kiedy kobieta jest Rh-dodatnia, a mężczyzna Rh-ujemny. Może też się zdarzyć, że dziecko wcale nie odziedziczy grupy Rh+ po ojcu i nie należy się martwić o wystąpienie reakcji immunologicznej.
W bardzo rzadkich przypadkach konflikt serologiczny może wystąpić, gdy istnieje niezgodność w głównych układach krwi, zazwyczaj, kiedy mama ma grupę krwi 0, a dziecko odziedziczy antygeny A lub B od ojca.
Objawy konfliktu serologicznego
Kiedy dochodzi do konfliktu serologicznego, możliwe jest wystąpienie 3 poważnych powikłań:
- Żółtaczka hemolityczna o ciężkim przebiegu – symptomy żółtaczki mogą pojawić się już w pierwszej dobie życia. Konieczna jest natychmiastowa reakcja, ponieważ wysoki poziom bilirubiny może uszkodzić mózg niemowlęcia.
- Uogólniony obrzęk płodu – najcięższa postać konfliktu serologicznego, ponieważ często prowadzi do śmierci wewnątrzmacicznej. Na szczęście występuje coraz rzadziej, dzięki metodom zapobiegawczym.
- Ciężka anemia – łagodna postać reakcji immunologicznej, występuje najczęściej. Oprócz objawów anemii może występować powiększenie śledziony i wątroby, a także duszności.
Konflikt serologiczny – tabela
Konflikt serologiczny – zapobieganie i leczenie
Na początku pierwszego trymestru ciąży wykonuje się oznaczenie grupy krwi matki. U matek Rh- wykonuje się również badanie poziomu przeciwciał. Aby uniemożliwić wytwarzanie przeciwciał, podaje się tak zwaną immunoglobulinę anty-d. Zazwyczaj podaje się ją do 72 h po porodzie, jednak w niektórych przypadkach może to być konieczne jeszcze w trakcie ciąży między 28 a 34 tygodniem ciąży.
Dziecko, które było narażone na konflikt serologiczny, bardzo uważnie obserwuje się tuż po porodzie, kontrolując stężenie hemoglobiny i bilirubiny. W przypadku wystąpienia żółtaczki, dziecko naświetlane jest lampami do fototerapii. Jeśli podczas ciąży badania wykryją przeciwciała obecne w organizmie matki, stosuje się transfuzje dopłodowe.
Konflikt serologiczny w drugiej ciąży
Konflikt serologiczny w pierwszej ciąży jest możliwy, jednak zdarza się zdecydowanie rzadziej, ponieważ organizm matki nie wytworzył jeszcze przeciwciał. Dzieje się to dopiero w momencie zetknięcia z krwią dziecka. W przypadku różnych powikłań, takich jak poronienie czy krwawienia, może dojść do konfliktu już w pierwszej ciąży. Wytworzone przeciwciała są obecne w organizmie matki i mogą się uaktywnić w drugiej i każdej kolejnej ciąży.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
