Nietolerancja laktozy u niemowlaka – przyczyny i objawy. Jak wygląda żywienie niemowląt z nietolerancją laktozy?

Na czym polega nietolerancja laktozy u niemowląt?

Laktoza to rodzaj cukru obecnego w każdym rodzaju mleka. Do jego trawienia niezbędny jest enzym trawienny zwany laktazą, który rozkłada laktozę na cukry proste – glukozę i galaktozę. U niektórych ludzi występuje niedobór lub brak laktazy, co jest przyczyną nietolerancji laktozy.

Nietolerancja laktozy u niemowlaków jest nieprawidłową reakcją organizmu po spożyciu produktów zawierających laktozę. Brak lub niedobór laktazy powoduje, że nierozłożona laktoza fermentuje w przewodzie pokarmowym pod wpływem bakterii. Przez to powstają kwasy i gazy, które wywołują wiele nieprzyjemnych dolegliwości.

Objawy nietolerancji laktozy

Charakterystyczne objawy nietolerancji laktozy u niemowlaka to:

• silne wzdęcia i gazy,
• bóle brzuszka,
• kolka niemowlęca,
• częste biegunki,
• odgłosy przelewania się w brzuszku,
• wymioty (rzadko).

Wymienione dolegliwości najczęściej pojawiają się od 1 do 3 godzin po zjedzeniu posiłku. Stopień nasilenia objawów zależy przede wszystkim od stopnia niedoboru laktazy, ale też od zawartości laktozy w pokarmie.

Czy nietolerancja laktozy może być groźna dla dziecka?

Jednym z typowych objawów nietolerancji laktozy jest biegunka. Należy pamiętać, że biegunki są szczególnie groźne w przypadku niemowląt, ponieważ mogą naruszać równowagę kwasowo-zasadową i powodować odwodnienie organizmu. Dolegliwości bólowe i biegunki mogą też prowadzić do niedożywienia i zaburzać prawidłowy wzrost masy ciała.

Rodzaje nietolerancji laktozy u niemowląt

Nietolerancja laktozy u niemowlaka może mieć różny charakter. Najczęściej występują:

• przejściowy niedobór laktazy – przyczyną może być przemijająca niedojrzałość układu pokarmowego, zwykle problem ten dotyczy wcześniaków;
• wtórny (nabyty) niedobór laktazy – to wynik choroby lub różnych czynników, które uszkadzają nabłonek jelitowy i kosmki jelitowe produkujące laktazę.

Niezwykle rzadko możliwy jest również genetycznie uwarunkowany wrodzony niedobór laktazy (wrodzona alaktazja). Mimo prawidłowej budowy w śluzówce jelit nie ma laktazy. Objawem wrodzonej alaktazji jest ciężka biegunka prowadząca do odwodnienia i niedożywienia. Leczenie polega na całkowitej eliminacji laktozy z diety pacjenta. W tej sytuacji konieczne jest również odstawienie karmienia piersią.

Jak diagnozować nietolerancję laktozy u niemowlaków?

W przypadku zaobserwowania u dziecka objawów świadczących o możliwości występowania nietolerancji laktozy należy zgłosić się do pediatry. Specjalista zaleci wykonanie próby eliminacyjnej wraz z prowokacją. Polega to na całkowitym odstawieniu na 2 tygodnie produktów zawierających laktozę. Przez ten czas należy uważnie obserwować dziecko.

Po upływie 2 tygodni do diety włącza się pokarmy z laktozą. Jeśli przez całe 2 tygodnie u dziecka nie występowały żadne niepokojące objawy ze strony układu pokarmowego, a po ponownym wprowadzeniu produktów z laktozą znów się pojawiły, wskazuje to na nietolerancję laktozy. W przeciwnym razie przyczyn problemu należy szukać gdzie indziej.

Przy bardzo nasilonych dolegliwościach lekarz przejściowo może zalecić zastosowanie preparatów bezlaktozowych lub, w przypadku karmienia piersią, zmianę techniki karmienia (wydłużenie przerw między karmieniami, opróżnianie piersi do końca).

W ramach diagnostyki nietolerancji laktozy można też zastosować różne testy diagnostyczne. Do najczęściej wykonywanych należy wodorowy test oddechowy, test doustnego obciążenia laktozą, badanie aktywności laktazy w bioptacie jelita cienkiego i badanie pH kału.

Nietolerancja laktozy u niemowląt – czy dieta matki ma znaczenie?

Mleko matki, tak jak każde inne mleko, zawiera laktozę. Jeśli u dziecka występuje nietolerancja laktozy, karmienie piersią może być utrudnione. Nie ma tutaj znaczenia dieta, jaką stosuje matka karmiąca. Nie pomoże też zmiana nawyków żywieniowych, ponieważ fakt nietrawienia laktazy przez maluszka jest całkowicie niezależny od tego, co je karmiąca go mama.

Leczenie nietolerancji laktozy

Niepożądane objawy ustąpią po wyeliminowaniu z diety produktów zawierających laktozę. Warto określić próg tolerancji dla produktów zawierających laktozę, ponieważ jej całkowita eliminacja z diety jest konieczna wyłącznie w rzadkich przypadkach genetycznie uwarunkowanego braku tego enzymu.

Nie ma konieczności stosowania żadnych leków ani domowych sposobów leczenia. Wystarczy stosować się do zaleceń lekarza w kwestii żywienia i upewnić się przed podaniem dziecku określonego produktu, że nie zawiera on w sobie laktozy.

Jak długo trwa nietolerancja laktozy u niemowląt?

Wrodzonej nietolerancji laktozy nie da się wyleczyć. Niektórzy ludzie zmagają się z nią od okresu niemowlęcego do końca życia. W sytuacji wtórnego niedoboru z reguły wyrasta się z nietolerancji laktozy, dlatego po jakimś czasie stosowania diety z ograniczeniem laktozy można próbować zwiększać jej ilość w diecie. Należy jednak robić to stopniowo, obserwując reakcję organizmu dziecka. Jeśli żadne niepokojące objawy się nie pojawią, to problem najprawdopodobniej ustąpił.

Autor: Redakcja