Pochwica – co to właściwie jest?
O pochwicy najczęściej mówi się w kontekście bolesnego współżycia płciowego. To schorzenie może również utrudniać lub wręcz uniemożliwiać przeprowadzenie standardowego badania ginekologicznego, wykonanie USG dopochwowego czy pobranie materiału do cytologii.
U kobiety cierpiącej na pochwicę dochodzi do skurczu mięśni dalszej jednej trzeciej pochwy. Jest to proces nawracający lub utrzymujący się, niezależny od woli, całkowicie poza kontrolą samej pacjentki. Próby wprowadzenia wówczas do pochwy prącia, a czasami nawet jedynie palca czy tamponu, wiążą się dla kobiety z dyskomfortem oraz bólem o różnym natężeniu. W wielu przypadkach próba odbycia stosunku okazuje się tak bolesna, że kobieta obawia się kolejnych podejść i unika współżycia. Szacuje się, że z pochwicą może zmagać się na jakimś etapie życia między 3% a 17% kobiet i jest ona najczęstszą przyczyną braku seksu w tzw. białych małżeństwach.
Przyczyny bólu w pochwicy
Lekarzom czasami trudno jest jednoznacznie określić, dlaczego dana kobieta doświadcza pochwicy. U niektórych pacjentek skurcz mięśni i związany z tym ból występuje wyłącznie podczas współżycia płciowego. U innych tylko na fotelu ginekologicznym, a niektórym paniom wystarczy sama myśl o wprowadzeniu czegoś do pochwy, by mięśnie bezwiednie zacisnęły się. Co ciekawe, zablokowanie możliwości współżycia może dotyczyć również kobiet subiektywnie zadowolonych z wcześniejszych stosunków płciowych z tym samym partnerem i osiągających orgazm. Przyczyny mimowolnych skurczów mięśni okrężnych pochwy najczęściej mają podłoże psychogenne i mówi się wówczas o pochwicy nieorganicznej, która może wynikać z:
- zaburzeń lękowych,
- restrykcyjności wychowania domowego i religijnego,
- zaburzonych, toksycznych relacji między partnerami,
- doświadczeń związanych z przemocą seksualną,
- molestowania w dzieciństwie,
- niskiej samooceny i braku poczucia bezpieczeństwa,
- ogromnego strachu przed ciążą lub chorobami wenerycznymi.
Pochwica może jednak wiązać się również z przebytymi urazami (np. poporodowymi) lub pojawić się w przebiegu chorób narządów rodnych, w tym infekcji bakteryjnych czy grzybiczych, przewlekłych chorób innych układów i narządów lub z powodu stosowania niektórych leków – w takim przypadku mówi się o pochwicy organicznej lub wtórnej.
Może zdarzyć się również, że przyczyna pochwicy nie jest możliwa do określenia.
Czytaj także: Atrofia pochwy – objawy, przyczyny, leczenie
Pochwica – objawy
Skurcz mięśni, do którego dochodzi w przebiegu pochwicy, najczęściej ma charakter nawracający. Powtarza się mimowolnie, bez udziału woli kobiety, za każdym razem, gdy pojawia się czynnik wywołujący go – zazwyczaj jest to próba włożenia do pochwy prącia, palca, narzędzia ginekologicznego, tamponu. Pośród objawów pochwicy wymienia się przede wszystkim:
- ból odczuwany podczas penetracji pochwy, często uniemożliwiający stosunek płciowy,
- ból podczas badania ginekologicznego,
- ból podczas wkładania do pochwy palca, tamponu lub innego przedmiotu o niewielkiej średnicy,
- strach przed powtarzaniem czynności, które są źródłem bólu.
Czytaj także: Zapalenie pochwy – jak rozpoznać? Przyczyny, objawy, leczenie
Pochwica a ciąża i poród
Zajście w ciążę w sytuacji, gdy kobieta doświadcza pochwicy jest bardzo utrudnione. Najlepszą i najbezpieczniejszą drogą do ciąży pomimo pochwicy byłoby kompleksowe leczenie tego schorzenia. Jednak partnerzy marzący o dziecku wypróbowują zazwyczaj inne sposoby, np. współżycie mimo bólu, z maksymalną dbałością o komfort i poczucie bezpieczeństwa kobiety lub wprowadzanie nasienia do dróg rodnych w inny sposób.
Jeśli kobiecie udaje się zajść w ciążę, pochwica nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia mamy i dziecka. Specjaliści są też zdania, że nie powinna zakłócić naturalnego porodu i powodować komplikacji okołoporodowych. Zdarza się natomiast, że pacjentki po naturalnym porodzie zauważają u siebie zmniejszenie nasilenia objawów pochwicy. W wielu innych przypadkach nie odnotowuje się żadnych zmian.
Pochwica – dlaczego trzeba ją leczyć?
Pochwica to zaburzenie, które powinno być leczone jak najszybciej po ustaleniu diagnozy. Każda samodzielna próba przezwyciężenia mimowolnych skurczów mięśni i odbycia stosunku może mieć wpływ na nasilanie objawów w przyszłości. Pacjentka mimo swoich najszczerszych chęci odczuwa silny ból, więc będzie się na niego nastawiać również przy kolejnych próbach. Pochwica trwająca latami może prowadzić do osłabienia pożądania i unikania przez kobietę współżycia, a przez to komplikować lub niszczyć jej związki partnerskie. Ma wpływ również bezpośrednio na jej zdrowie – może utrudniać badania ginekologiczne, wykonywanie USG przezpochwowego, uniemożliwiać profilaktykę raka szyjki macicy. Zdarza się, że leczenie ginekologiczne pacjentki z zaawansowaną pochwicą możliwe jest jedynie w znieczuleniu ogólnym.
Polecamy: Wizyta u ginekologa – jak wygląda? Jak się do niej przygotować?
Pochwica – leczenie w gabinecie ginekologa, seksuologa i fizjoterapeuty
Pochwica podczas stosunku to dla wielu kobiet schorzenie niezrozumiałe i wstydliwe, pozostaje więc tajemnicą dwojga partnerów, którzy próbują sobie poradzić z nią tak, jak podpowiada im intuicja – spokojem, dobrym nastawieniem, małymi kroczkami, metodą prób i błędów. W wielu przypadkach to niestety zbyt mało, gdyż problem miewa swoje źródło ukryte głęboko w wychowaniu, religii czy doświadczeniach seksualnych w przeszłości. W tej sytuacji, wskazana jest pomoc specjalisty.
Diagnostyka pochwicy wymaga zazwyczaj konsultacji seksuologicznych, ginekologicznych i psychologicznych, a jeśli problem dotyczy tylko współżycia, niezbędne jest spotkanie terapeuty z obojgiem partnerów. Pośród wielu możliwych metod leczenia pochwicy, specjaliści mogą wykorzystywać:
- miejscowe środki znieczulające (np. lidokaina),
- leki rozluźniające mięśnie,
- leki przeciwlękowe,
- fizjoterapię uroginekologiczną – ćwiczenia mięśni dna miednicy,
- iniekcje botuliny,
- ćwiczenia, np. stopniową desensytyzację, czyli stopniowe przyzwyczajanie do rozluźnienia mięśni poprzez wprowadzanie do pochwy przedmiotów o coraz większej średnicy,
- trenażery dopochwowe (przedmioty w kształcie tamponów w różnych rozmiarach, które pomogą Ci stopniowo przyzwyczaić się do wkładania czegoś do pochwy,
- trening partnerski, koncentrujący się na uzyskiwaniu przyjemności z seksu,
- trening autogenny, polegający na nauce relaksacji i rozluźniania ciała,
- psychoterapia indywidualna, najczęściej w nurcie behawioralno-poznawczym,
- terapia seksuologiczna, indywidualna lub partnerska.
Pochwica uważana jest za schorzenie całkowicie uleczalne pod warunkiem cierpliwego stosowania się do zaleceń specjalistów. Próby samodzielnego, „domowego” leczenia pochwicy mogą okazać się nieskuteczne, a w niektórych przypadkach stają się przyczyną pogłębionych zaburzeń seksualnych u obojga partnerów.
